Biết máy bay đầy lỗi, Mỹ vẫn bán F-104 cho đồng minh: Tỷ lệ tai nạn cao chưa từng có

Aegaeon Paaliaq

Đã tốn tiền
https://soha.vn/bi-ep-lai-quan-tai-...ai-gia-phai-tra-qua-dat-20210324111022707.htm

Bất chấp sự phản đối của Đại tá Hartmann, việc trang bị rộng rãi F-104 trong Không quân Tây Đức vẫn diễn ra và 115 phi công đã phải bỏ mạng vì quyết định này

Mở đầu không suôn sẻ và kết thúc thảm hại ở Việt Nam


F-104 Starfighter (Chiến binh ngôi sao) là tiêm kích đánh chặn siêu thanh một động cơ do Tập đoàn Lockheed (nay là Lockheed Martin) sản xuất từ cuối thập niên 1950, nó còn là một trong 10 mẫu tiêm kích thuộc dòng máy bay chiến đấu thế kỷ (Century Series) được phát triển cho Không quân Mỹ vào đầu những năm 1950.

Triết lý thiết kế của F-104 xuất phát từ những kinh nghiệm của cuộc chiến tranh Triều Tiên, khi các máy bay F-86 Sabre của Mỹ phải đối đầu với những chiếc tiêm kích MiG-15 Liên Xô cơ động hơn. Không quân Mỹ cũng như các phi công của họ cần tới một loại máy bay nhỏ, nhẹ, đơn giản và có tính năng bay xuất sắc.

Không quân Mỹ chấp thuận kí hợp đồng phát triển F-104 với Lockheed vào tháng 3/1954, ở thời điểm đó nó có tên mã là XF-104. Từ lúc bắt đầu thiết kế (tháng 3/1952) cho đến chuyến bay thử đầu tiên (tháng 3/1954), Lockheed chỉ mất 2 năm để hoàn thành chương trình F-104 một kỷ lục trong lịch sử hàng không thế giới khi đó.


Nguyên mẫu tiêm kích XF-104 sau này là F-104, Lockheed phát triển cho Không quân Mỹ. Ảnh: Không quân Mỹ.​

Để đạt được tính năng bay mong mỏi, Lockheed đã chọn cách tối ưu hóa thiết kế của F-104 với một khung máy bay nhẹ, có hiệu quả khí động học tốt nhất và sử dụng động cơ đẩy mạnh mẽ. Vì vậy, vào thời điểm ra đời, F-104 gây ấn tượng lớn trước các tướng lĩnh Mỹ, đồng thời nó cũng đạt được nhiều kỷ lục thế giới về vận tốc, cao độ và tốc độ lên cao.

F-104 dài 16,66m, sải cánh 6,36m, trọng lượng cất cánh tối đa 13.170kg. Với động cơ phản lực tăng áp kiểu J79-GE-11A của General Electric, máy bay được cấp lực đẩy 48kN và tăng lên 69kN khi bật đốt sau.

Tốc độ tối đa của F-104 là 2.125km/h, trần bay 15.000m, vận tốc leo cao 244m/s, tầm bay tối đa 2.623km - điều này giúp nó trở thành một chiến đấu cơ có thông số kỹ thuật tốt nhất thế giới vào cuối những năm 1950.

Máy bay được trang bị một pháo 20mm M61 Vulcan với 725 viên đạn, cùng tải trọng vũ khí 1.800kg, có thể mang theo tối đa 4 tên lửa không đối không tầm ngắn AIM-9 Sidewinder, cùng các loại bom, rocket, v.v…

Ngày 20/02/1958, F-104 bắt đầu phục vụ trong Quân đội Mỹ và những tai tiếng cũng bắt đầu từ đây. Phi đội F-104A đầu tiên được biên chế cho Không quân Mỹ với vai trò tiêm kích đánh chặn nhưng chỉ sau 3 tháng đã bị đình chỉ bay vì hàng loạt tai nạn liên quan đến động cơ.

Sau đó, Lockheed cố gắng sửa sai bằng cách thay thế động cơ J79-GE-11A bằng J79-3B. Thế nhưng, Không quân Mỹ vẫn tỏ ra không quan tâm tới sự thay đổi này và đẩy toàn bộ lô F-104 đầu tiên sang các đơn vị không quân thuộc Vệ binh Quốc gia Mỹ.

Sau đó, phiên bản F-104C được biên chế cho Bộ chỉ huy Không quân Chiến thuật Mỹ và bắt đầu tham chiến ở Việt Nam. Với những tính năng vượt trội (trên lý thuyết), F-104 được kì vọng sẽ dễ dàng hạ gục các máy bay MiG-17 của Không quân Nhân dân Việt Nam.


F-104C của Không quân Mỹ trong thời gian tham chiến ở Việt Nam. Ảnh: Pinterest.​

Kể từ Chiến dịch Sấm Rền (1965-1968), các máy bay F-104 được sử dụng khá nhiều trong vai trò tiêm kích chiếm ưu thế trên không. Tuy nhiên, điều đáng nói là chúng chưa kịp lập công, thì đã liên tục gặp tai nạn trong chiến đấu. Người Mỹ đã cay đắng thừa nhận: Ít nhất 6 trong số 14 chiếc F-104 bị mất ở Việt Nam là do tự rơi.

Chiếc F-104 cuối cùng bị rơi trong Chiến tranh Việt Nam vào ngày 14/5/1967, khi nó gặp sự cố động cơ lúc đang bay trên bầu trời Campuchia. Phi công đã phải dạt sang tận Thái Lan để hạ cánh khẩn cấp. Ngay sau đó, toàn bộ các máy bay F-104 ở Việt Nam bị cấm bay vì yếu tố kỹ thuật và cuối cùng là bị rút về nước để nhường chỗ cho F-4 Phantom.

Vai trò phục vụ của F-104 trong Không quân Mỹ bắt đầu giảm dần từ năm 1965, và sau đó chấm dứt vào năm 1969. F-104 trở thành chiến đấu cơ sản xuất hàng loạt bị loại biên chế nhanh nhất lịch sử Không quân Mỹ, vỏn vẹn 11 năm (1958-1969).

Tỷ lệ tai nạn cao ngất ngưởng vẫn có khách tìm mua

Thất sủng trong Không quân Mỹ, khiến F-104 phải tìm đường ra nước ngoài, phục vụ trong biên chế không quân nhiều nước đồng minh của Washington như Bỉ, Canada, Đài Loan, Đan Mạch, Đức, Ý, Hy Lạp, Nhật Bản, Jordan, Hà Lan, Tây Ban Nha, Na Uy, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, v.v…

Theo thống kê đã có 2.578 chiếc F-104 được chế tạo tại Mỹ và các nước đồng minh (theo giấy phép của Lockheed). Động cơ kiểu Mỹ được giữ lại nhưng được chế tạo theo giấy phép nhượng quyền tại Châu Âu, Canada và Nhật Bản. Nhiều nước khác lại chấp nhận những chiếc máy bay này theo chương trình Viện trợ quân sự (Military Aid Program - MAP).


Thất bại thảm hại ở Mỹ, Lockheed vẫn kiếm được hàng chục hợp đồng F-104 bằng cách bán mẫu tiêm kích này cho các quốc gia đồng minh với Washington. Ảnh: The Modelling News.​

Điều đáng nói, đa phần các thương vụ mua sắm F-104 của các quốc gia kể trên đều có liên quan đến tham nhũng. Vụ việc được phát giác từ năm 1975, khi Thượng viện Mỹ điều tra ra việc Lockheed đã mua chuộc các quan chức một số quốc gia có quan hệ tốt với Washington để thúc đẩy các hợp đồng F-104.

Tổng cộng, 22 triệu USD đã được Lockheed chi cho các quan chức nước ngoài trong quá trình đàm phán về việc bán máy bay F-104 (được gọi là "Thỏa thuận Thế kỷ" - Deal of the Century). Số tiền này tương đương với 103 triệu USD theo thời giá hiện nay.

Cái được gọi là "Hợp đồng của Thế kỷ" đã tạo ra thu nhập đáng kể cho Lockheed. Tuy nhiên, hậu quả của vụ bê bối hối lộ Lockheed đã tạo ra scandal chính trị châu Âu và Nhật Bản. Tại Đức, Bộ trưởng Quốc phòng Franz Josef Straub bị truy tố vì đã nhận ít nhất 10 triệu USD để Tây Đức mua những chiếc F-104 vào năm 1961.

Và lẽ đương nhiên, tất cả các nước mua sắm F-104 đều phải trả giá đắt vì tỉ lệ tai nạn rất cao của loại máy bay này: Trong 20 năm sử dụng F-104 (1963-1983), nước Bỉ bị mất 41/113 chiếc (tỉ lệ 36,3%). Không quân Hoàng gia Canada bị rơi khoảng 110/238 chiếc (tỉ lệ 46,2%) CF-104 (phiên bản lắp ráp nội địa của F-104).

Trường hợp cay đắng nhất là Tây Đức: Nước này đã chọn giải pháp cơ cấu lại tiêm kích đánh chặn F-104 thành phiên bản máy bay chiến đấu đa chức năng F-104G, và đã mua tổng cộng 916 chiếc, làm nòng cốt cho cả lực lượng Không quân và Không quân Hải quân nước này.


Một chiếc F-104G của Không quân Tây Đức. Ảnh: Wikimedia.​

Vào lúc cao điểm giữa thập niên 1970, Không quân Tây Đức có 5 phi đoàn tiêm kích - bom, 2 phi đoàn tiêm kích đánh chặn, và 2 phi đoàn trinh sát chiến thuật trang bị F-104; trong khi Hải quân Đức có 2 phi đoàn F-104 giữ vai trò trinh sát và chống tàu bằng tên lửa AS-30 và AS-34 Kormoran.

Erich Hartmann, phi công Ace huyền thoại của Không quân Đức Quốc xã trong Chiến tranh thế giới thứ hai, người chỉ huy (Đại tá) phi đoàn không quân phản lực đầu tiên của Không quân Tây Đức, đã kịch liệt phản đối việc tiếp nhận F-104 vào biên chế. Ông này sau đó đã phải nghỉ hưu sớm hoặc bị buộc từ chức sau khi phản đối kế hoạch mua "quan tài" bay của người Mỹ.


Đại tá Erich Hartmann (bên phải) kịch liệt phản đối kế hoạch mua F-104 của Không quân Tây Đức, sau cùng ông quyết từ chức vì muốn bảo vệ quan điểm của mình. Ảnh: Pinterest.​

Bất chấp sự phản đối của Đại tá Hartmann, việc trang bị rộng rãi F-104 trong Không quân Tây Đức vẫn diễn ra. Tính đến năm 1987, trước khi bị loại biên, Không quân Tây Đức đã mất 292/916 số F-104 có trong biên chế (tỉ lệ 31,9%), kéo theo tính mạng của 115 phi công.

Nguyên nhân khiến F-104 mất an toàn có nhiều cách lý giải, tuy nhiên nhìn chung vấn đề nằm ở thiết kế ban đầu của máy bay, với thân thon dài, trong khi cặp cánh tam giác lại quá nhỏ. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến độ ổn định của máy bay, nhất là ở tốc độ thấp. Nhiều phi công đã được khuyến cáo phải luôn duy trì tốc độ cao nhất có thể cho máy bay F-104.

Động cơ phản lực J79 cũng gặp lỗi thiết kế. Về lý thuyết, động cơ này có tính năng thay đổi góc của cánh quạt nén stator một cách tự động, tùy theo độ cao bay và nhiệt độ của động cơ.

Trong tình huống khẩn cấp, cứu cánh của phi công là ghế phóng. Tuy nhiên, ghế phóng của F-104 không bắn lên trời, mà lại hướng xuống đất, khiến nhiều trường hợp phi công bị nguy hiểm khi thoát ly máy bay. Chỉ riêng Không quân Mỹ đã có 21 phi công thiệt mạng vì không thoát được khỏi máy bay gặp sự cố.
 

thanhha19

Senior Member
Bất chấp sự phản đối của Đại tá Hartmann, việc trang bị rộng rãi F-104 trong Không quân Tây Đức vẫn diễn ra. Tính đến năm 1987, trước khi bị loại biên, Không quân Tây Đức đã mất 292/916 số F-104 có trong biên chế (tỉ lệ 31,9%), kéo theo tính mạng của 115 phi công.


là sao??? tức là không chiến tranh, chỉ bay huấn luyện mà cũng mất từng này máy bay?? bị rớt?bị trục trặc khi bay??
đéo tin lắm , gì có chuyện rớt nhiều như vậy mà báo chí không ỏm tỏi lên
 

Rui Tachibana

Senior Member
Bất chấp sự phản đối của Đại tá Hartmann, việc trang bị rộng rãi F-104 trong Không quân Tây Đức vẫn diễn ra. Tính đến năm 1987, trước khi bị loại biên, Không quân Tây Đức đã mất 292/916 số F-104 có trong biên chế (tỉ lệ 31,9%), kéo theo tính mạng của 115 phi công.


là sao??? tức là không chiến tranh, chỉ bay huấn luyện mà cũng mất từng này máy bay?? bị rớt?bị trục trặc khi bay??
đéo tin lắm , gì có chuyện rớt nhiều như vậy mà báo chí không ỏm tỏi lên

Chả làm ỏm tỏi lên quá, scandal F-104 đầy rẫy nhưng ngày đó ăn tiền ngập mặt nên dìm hết.

https://en.wikipedia.org/wiki/Lockheed_bribery_scandals

Tây Đức, Ý, Nhật, Hà Lan, Saudi, ăn tiền ngập mặt để mua con F-104 này. Bị rơi, trục trặc khi bay, thiết kế khí động học kém an toàn vân vân vân vân. Bọn Đức gọi nó là Fliegender Sarg, Quan tài bay, cơ mà
 

Aegaeon Paaliaq

Đã tốn tiền
là sao??? tức là không chiến tranh, chỉ bay huấn luyện mà cũng mất từng này máy bay?? bị rớt?bị trục trặc khi bay??
đéo tin lắm , gì có chuyện rớt nhiều như vậy mà báo chí không ỏm tỏi lên
Rơi là do thiết kế lởm, nhìn cái thân máy bay là biết, cặp cánh quá nhỏ để tạo lực nâng nên buộc phải duy trì máy bay ở tốc độ lớn nếu ko sẽ rơi (chắc do cánh mỏng bé nên phải lắp thêm 2 quả tạ ở 2 đầu cánh cho cân tải), khi bay ở tốc độ thấp thì kém ổn định, cánh đuôi lại nằm trên cao

Con F-104 Starfighter này thiết kế làm tên lửa bay thẳng 1 lèo đua tốc độ thì hợp lý hơn làm máy bay tiêm kích
 
Top