Bụi mịn là gì? Tác hại khi hít phải bụi mịn trong không khí

thongthinh113

Senior Member
Bụi siêu mịn hay bụi PM 1.0 là những hạt dạng lỏng hoặc rắn trôi nổi ngoài không khí. Bụi siêu mịn hay bụi mịn PM 1.0 gây biến đổi ADN và nhiều vấn đề nhãn tiền ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người.

Bụi siêu mịn là gì?​

Bụi siêu mịn hay bụi PM 1.0 là những hạt dạng lỏng, hoặc rắn trôi nổi ngoài không khí. Các nhà khoa học thường sử dụng chỉ số PM 10, PM 2.5, PM 1.0 để thể hiện hàm lượng tiêu chuẩn của các hạt dạng lỏng, rắn trôi nổi trong 1 m3 không khí. Và bụi siêu mịn PM 1.0 hiểu như sau

Chữ PM là viết tắt của chữ tiếng Anh - Particulate Matter, có nghĩa là chất dạng hạt (rắn hoặc lỏng).

  • Kí hiệu 1.0 tức là kích thước các hạt có đường kính nhỏ hơn hoặc bằng 1 micromet (micromet viết tắt là μm, bằng 1 phần triệu mét).
  • Kí hiệu PM 1.0, PM 2.5 là chỉ những hạt có đường kính nhỏ hơn hoặc bằng 10 μm, 2,5 μm.
Bụi càng nhỏ hay càng mịn càng dễ đi sâu vào hệ hô hấp và có thể ảnh hưởng đến cấu trúc DNA, bởi sự mất cân bằng oxy khiến các tế bào khỏe mạnh bị hủy hoại và ảnh hưởng đến sự chuyển hóa các chất hữu cơ của DNA. Các kim loại chuyển tiếp trong thành phần bụi như Cr, Cd, Ni và chất aldehyde có thể cản trở cơ chế sửa lỗi của DNA, gây ung thư phổi.

Loại bụi mịn PM 1.0 (có kích thước 1 μm), thậm chí cả bụi nano (≤ 0,1μm) có thể vượt qua tất cả các hàng rào ngăn bụi của hệ hô hấp, bít các lỗ trao đổi oxy ở phế nang, tác động đến cấu trúc DNA.


Tác hại của bụi siêu mịn?​

  • Gây bệnh về tâm lý: Ô nhiễm môi trường không khí, khói bụi... khiến môi trường thêm ngột ngạt, khó thở, từ đó khiến cho sinh hoạt của người dần bị ảnh hưởng và dẫn đến tâm lý thay đổi bất thường.
  • Các bệnh về hô hấp: quá trình hô hấp là đưa oxy vào phổi, tại phổi, oxy tiếp xúc với máu, trong máu có chất hemoglobin, chất này kết hợp với oxy, mang oxy đến các tế bào. Bụi mịn cộng với khí CO hay SO2, NO2 nhiều sẽ cản hemoglobin kết hợp oxy khiến tế bào thiếu oxy gây ra kích ứng mắt, mũi, họng và phổi, ho, hắt hơi... và những bệnh về hô hấp. Ngoài ra chất độc trong bụi đi vào cơ thể người sẽ gây bệnh tắc nghẽn phổi mãn tính (COPD).
  • Nhồi máu cơ tim: ngoài bệnh về hô hấp, bụi mịn còn tấn công vào phế nang, vượt qua vách ngăn khí - máu để đi vào hệ tuần hoàn và gây bệnh, bụi mịn cũng có thể ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh. Bụi mịn cũng có thể khiến chỗ tắc mạch máu bình thường không nghiêm trọng bỗng nhiên bị vỡ, tạo ra nghẽn mạch, gây nhồi máu cơ tim.
  • Giảm trí nhớ nghiêm trọng: tiếp xúc lâu dài với không khí ô nhiễm có thể đẩy nhanh sự suy giảm nhận thức. Sự ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến hoạt động não bộ, tăng nguy cơ đột quỵ và chứng mất trí nhớ và trầm cảm.
Bụi siêu mịn PM2.5 còn được mệnh danh là "sát thủ âm thầm" bởi có thể thúc đẩy bệnh xơ gan và làm tăng nguy cơ mắc bệnh chuyển hóa, rối loạn chức năng gan. PM2.5 gây kháng insulin, viêm và tăng biến chứng bệnh tiểu đường. Bụi mịn còn tấn công vào phế nang, vượt qua vách ngăn khí - máu để đi vào hệ tuần hoàn và gây bệnh, ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh.

"Không khí ô nhiễm có nhiều hạt bụi nhỏ, hạt càng nhỏ sẽ càng vào sâu. Những hạt bụi có kích thước nhỏ, đặc biệt PM2.5 có thể đi thẳng vào mô, phế nang phổi, đường hô hấp trên, gây nên bệnh hô hấp. Về lâu dài, chúng có thể dẫn đến các bệnh tim mạch, đột quỵ, viêm phổi, viêm phế quản mạn tính", Tiến sĩ Đỗ Mạnh Cường, Phó trưởng phòng Sức khỏe Môi trường Cộng đồng, Cục Quản lý Môi trường Y tế, Bộ Y tế cho hay.



...
Nguồn: https://khoahoc.tv/hanh-trinh-cua-bui-sieu-min-trong-phoi-nguoi-101677
 

stone123

Senior Member
HN giờ chắc không khí bẩn nhất TG,thi nhau đến đây reo rắc tai họa cho dân tp,lượng khí thải mấy triệu con xe máy thì còn gì
 

stone123

Senior Member
khí thải xe cộ 1 phần thôi, phần lớn từ cái khác
Ừ cũng nhiều nguồn,chủ yếu do dân số quá đông,thành phố thì quy hoạch nát, qua tháng sau mình cho vợ ra ngoại thành làm luôn,lương cũng cao ngang ở nội thành, rồi mình cũng về luôn,chư hn giờ không ở được,quá bẩn và ô nhiễm,đi đường tắc sợ vãi hồn
 

Forzet

Đã tốn nhiều tiền cực...
Thớt cũ tham khảo để đọc & hiểu về bụi mịn ở HN nói riêng và VN nói chung: https://o.voz.vn/showthread.php?t=7499930

Các loại khẩu trang thông thường ko thể chống bụi mịn PM 2.5, hầu hết là bốc phét và chém gió. Thậm chí khẩu trang càng cao giá thì càng lừa gà. Tin tưởng khẩu trang chống bụi mịn PM 2.5 hiện chỉ có 3 hãng: 3M, Honeywell và Delta Plus.

Trong đó ở VN hiện nay thì 3M gần như chiếm tuyệt đối thị trường khẩu trang N95+ với khả năng lọc bụi mịn từ PM 0.3 (0.3 micron bụi).

Tất cả các hãng khẩu trang đều đưa tiêu chuẩn PM 0.3 vào để kiểm tra khả năng lọc bụi của khẩu trang, ko ai sử dụng tiêu chuẩn PM 2.5 trừ bọn hàng lởm như các thương hiệu "nổi tiếng" ở Việt Nam: NeoMask, Xiaomi, Cambridge Co, AirPhin, Vogmask, UniCharm, Karibon...

Một trong những đặc trưng của bọn hàng lởm PM 2.5 ở trên đó là chúng nó bốc phét khả năng tái sử dụng. Thực tế với khẩu trang tái sử dụng thì lớp vải ko dệt khi giặt sẽ mất hoàn toàn tính năng tĩnh điện hút và giữ hạt bụi. Còn ko giặt thì sẽ vi khuẩn và nấm mốc từ hơi thở của người sẽ làm ô nhiễm mặt trong và từ đó gây ảnh hưởng sức khoẻ từ mớ quần thể vi khuẩn nấm mốc đó.
 

Forzet

Đã tốn nhiều tiền cực...
Nhà có cái lọc ko khí mới biết môi trường nhiều bụi mịn ntn, 2-3 tuần vệ sinh 1 lần mà bụi cả lớp, tưởng tượng hằng ngày hít mớ bụi đó vào phổi.

Bụi cả lớp này ko phải bụi mịn, bụi mịn các anh ko nhìn bằng mắt thường được. Bụi mà các anh hay thấy đóng thành lớp ở trong nhà là: da người, bụi đất đá bám ở da người văng ra ngoài, bụi vải, sợi vải nhỏ, bụi sơn tường hoặc của các loại động vật trong nhà.
 

LapTrinhGame

Senior Member
Summon bác này vào phân tích @TThach

Khi thấy chỉ số ô nhiễm ở TP cao thì tôi đóng cửa phòng hoàn toàn, bật máy lạnh có lọc bụi + 6 cây lưỡi hổ tạo Oxy thở cứ như Đà Lạt. Đề mô giống cái này:
 

TThach

Senior Member
Summon bác này vào phân tích @TThach

Khi thấy chỉ số ô nhiễm ở TP cao thì tôi đóng cửa phòng hoàn toàn, bật máy lạnh có lọc bụi + 6 cây lưỡi hổ tạo Oxy thở cứ như Đà Lạt. Đề mô giống cái này:


Tôi chưa hiểu rõ lắm về cơ chế lọc bụi của cây lưỡi hổ, nếu chỉ là giữ bụi thì nó không ăn thua gì mấy đâu. Lọc bụi dựa vào máy móc bây giờ vẫn là tốt hơn. Máy móc bây giờ chia làm 2 loại. 1 loại là chủ động và bị động.

Theo cách gọi của riêng tôi, lọc bụi chủ động là chủ động bắt giữ bụi ở màng lọc, chính là cơ chế thổi bụi đi qua màng giữ bụi. Đối với hộ gia đình thì 100% sử dụng màng lọc giấy Hepa, các loại máy khác nhau thì phối hợp hepa với màng than hoạt tính và 1 lớp lọc thô. Còn đối với công nghiệp thì đôi khi dùng vải hoặc thậm chí các nan kim loại cũng có thể lọc được bụi, anh em xem cục nóng điều hòa là thấy cái dàn kim loại tản nhiệt nó giữ bụi kinh khủng như nào.

Còn lọc bị động là lọc bằng ion âm. Nhiễm điện cho bụi và tự đó chúng hút nhau bởi lực hút tĩnh điện. Khi hút nhau thì chúng lớn lên và nặng hơn và dần dần lắng xuống nền thay vì lơ lửng trong không trung. Phương pháp này hiệu suất lọc bụi không cao nhưng lại làm giảm được lượng bụi siêu siêu mịn. Ví dụ PM1. Bởi các màng lọc hepa lọc tốt bụi siêu mịn nhưng những loại bụi nhỏ hơn nữa ví dụ PM1 hoặc PM0.x lại có thể đi qua. Kết quả là việc lọc bụi mịn lại có thể làm gia tăng bụi siêu mịn. Nếu ae cần làm rõ khoản này mình tách post khác giải thích sau.


Còn hậu quả của bụi siêu mịn chỉ đơn giản như sau:

Mọi thứ đi vào cơ thể, nếu nó có thể đi ra được thì không có chuyện gì nghiêm trọng. Bụi thường cũng không phải là không nguy hiểm nhưng với nồng độ cao mới gây hại cho sức khỏe, gây ra bụi phổi và các loại bệnh hô hấp khác. Nhưng ở nồng độ thấp thì nhìn chung cơ thể có chức năng đào thải được chúng ra khỏi cơ thể, cái này cũng có thể viết ra 1 post riêng.

Còn với bụi siêu mịn cỡ PM2.5 trở xuống thì cơ thể bắt đầu không đào thải được. Nôm na có thể hiểu ta sút quả bóng vào hàng rào thép mắt cáo, bóng không bao giờ qua được nhưng nếu ta ném quả bóng golf nhỏ hơn mắt lưới thì nó có thể qua dễ dàng.

Khi bụi siêu mịn đi được vào máu nó sẽ được luân chuyển đi khắp nơi và đóng vai trò là những vị khách không mời nhưng cũng không chịu ra về, 1 thời gian tích tụ lâu dài có thể gây ra những gì thì kể cũng không hết được. 1 trong những tác hại đó là cản trở chuyển hóa, cản trở việc truyền tín hiệu. Nó giống như cái xe máy, rửa xe nhiều, két bụi bẩn nhiều ở các nút bấm thì bấm lâu ngày nó không nhạy điện nữa chẳng hạn, có thể hình dung liên tưởng những ảnh hưởng của bụi tới bộ máy cơ thể người như vậy.
 

ProUsa@Usa

Senior Member
Bụi mịn cháy rừng Cali mấy tháng trước ở vùng vịnh San Francisco đây nè các mệ phen
 

Attachments

  • BỤI MỊN CHÁY RỪNG CALI.jpg
    BỤI MỊN CHÁY RỪNG CALI.jpg
    337.4 KB · Views: 157

didaibao

Senior Member
bụi này hình như về lâu về dài mới ảnh hưởng đến sức khỏe nên có vẻ dân mình ko quan tâm lắm.
 

LapTrinhGame

Senior Member
Tôi chưa hiểu rõ lắm về cơ chế lọc bụi của cây lưỡi hổ, nếu chỉ là giữ bụi thì nó không ăn thua gì mấy đâu. Lọc bụi dựa vào máy móc bây giờ vẫn là tốt hơn. Máy móc bây giờ chia làm 2 loại. 1 loại là chủ động và bị động.
Ờ, mình post ý lẫn lộn, ý mình theo cái video thì làm sạch bụi mịn 2.5PM trở xuống thì hiệu quả Nhất là dùng Máy bộ lọc HEPA. Cũng theo cái video thì cây Trầu Bà (Pothos) vô cùng hiệu quả hơn máy trong việc lọc VOC là cái loại hóa chất độc từ mực, sơn tường, gỗ...VOC là bao gồm benzen, formandehyde....

Còn cây như lưỡi hổ giúp tạo oxy và thực chất mình có mấy tháng đóng cửa trong phòng 24/7 bật máy lạnh (vì ngoài trời bụi mịn cao) và dù đóng cửa kín bít nhưng nhờ cây lưỡi hổ vẫn thở cực tốt không chóng mặt hoặc khó thở, còn không cây thì bị khó thở sau vài giờ kiểu như nhiều CO2 quá và ít O2 đi. Và buổi tối thì cây này và nha đam (lô hội) vô cùng hiệu quả trong khi tối cây loại khác hít O2 thải CO2 quá trình gọi là respiration
 
Last edited:

Forzet

Đã tốn nhiều tiền cực...
Theo cách gọi của riêng tôi, lọc bụi chủ động là chủ động bắt giữ bụi ở màng lọc, chính là cơ chế thổi bụi đi qua màng giữ bụi. Đối với hộ gia đình thì 100% sử dụng màng lọc giấy Hepa, các loại máy khác nhau thì phối hợp hepa với màng than hoạt tính và 1 lớp lọc thô. Còn đối với công nghiệp thì đôi khi dùng vải hoặc thậm chí các nan kim loại cũng có thể lọc được bụi, anh em xem cục nóng điều hòa là thấy cái dàn kim loại tản nhiệt nó giữ bụi kinh khủng như nào.

Còn lọc bị động là lọc bằng ion âm. Nhiễm điện cho bụi và tự đó chúng hút nhau bởi lực hút tĩnh điện. Khi hút nhau thì chúng lớn lên và nặng hơn và dần dần lắng xuống nền thay vì lơ lửng trong không trung. Phương pháp này hiệu suất lọc bụi không cao nhưng lại làm giảm được lượng bụi siêu siêu mịn. Ví dụ PM1. Bởi các màng lọc hepa lọc tốt bụi siêu mịn nhưng những loại bụi nhỏ hơn nữa ví dụ PM1 hoặc PM0.x lại có thể đi qua. Kết quả là việc lọc bụi mịn lại có thể làm gia tăng bụi siêu mịn. Nếu ae cần làm rõ khoản này mình tách post khác giải thích sau.

Lọc HEPA cũng ghi rõ là khả năng lọc > 99.9x% các hạt bụi mịn có kích thước từ 0.3um (micrometer, viết um cho nhanh).

Khẩu trang 3M và Honeywell cũng ghi là test trên nền PM 0.3 tức 0.3um.

Vì sao có con số này thì nó liên quan khả năng lọc "hạt" > 0.3um và khả năng "di chuyển" của hạt < 0.3um.

Tưởng tượng các màng lọc (HEPA hay khẩu trang 3M, Honeywell) giống như lưới đánh cá, mỗi mắt của màng lọc sẽ chặn con cá có kích thước > 0.3um nằm lại ở mặt ngoài của HEPA/khẩu trang. Như vậy > 0.3um sẽ bị chặn và đây là nguyên lý cơ bản của màng lọc.

1605186375658.png


Tiếp theo, các hạt < 0.3um thì sao. Các hạt < 0.3um nó ko bị chặn bởi các lưới lọc như trên, mà nó chuyển động theo hiệu ứng Brown (Brownian Movement: https://en.wikipedia.org/wiki/Brownian_motion)



Nó có thể gọi là chuyển động tự do theo zig zac ko theo bất kỳ quy luật nào khi tiếp xúc với luồng không khí. Chính vì cái kiểu chuyển động tự do này, kết hợp khối lượng rất nhẹ do kích thước nhỏ, nó sẽ va đập lung tung vào các lớp vải, sợi vải không dệt, và tới 1 lúc nào đó, nó sẽ bị giữ lại bởi chính các lớp màng lọc này.

Vậy tại sao các bài test hay tiêu chuẩn đều chỉ ra con số 0.3um? Con số này nằm ở chính giữa, nó vừa khớp để ko bị chặn bởi lưới mắt lọc, vừa không có hiệu ứng Brown để bị giữ lại bởi các lớp lọc. Do vậy, nó là kích thước khó bị chặn nhất trong tất cả các thể loại bụi mịn.

Điều này giải thích vì sao HEPA, 3M hay Honeywell khi test khả năng lọc, họ sẽ test với các loại hạt có kích thước bằng 0.3um để lấy nó làm tiêu chí phân loại N95, N99, N100 hoặc FFP2, FFP3...như ảnh bên dưới:

1605186869924.png


Đang đặt mua thêm cái mask m99 đây

M99 là khẩu trang gì thế o_O!! N99 thì có chứ M99 thì chưa nghe bao giờ. N99 = Khả năng lọc bụi mịn PM 0.3 tối thiểu 99%.
 
Top