Ca khúc 'The Times They Are A-Changin’' của Bob Dylan: Khao khát một sự thay đổi tích cực

https://thethaovanhoa.vn/video/giai...t-su-thay-doi-tich-cuc-n20200606160759923.htm

Chủ Nhật, 07/06/2020 19:02 GMT+7
Thánh ca về sự đổi mới
Dylan bắt tay vào viết The Times They Are A-Changin’ vào năm 1963, ít lâu sau bài phát biểu mang tính lịch sử của Martin Luther King Jr. Tôi có một giấc mơ. Chính trị và xã hội Mỹ khi đó cũng có nhiều biến động. Nhưng bản thân Dylan đã thật sự nghĩ gì khi viết The Time They Are A-Changin’? Dylan đã nhiều lần nói về ca khúc cũng như ý nghĩa phía sau nó, nhưng tất cả chỉ một lần nữa xác nhận rằng ông là người luôn mâu thuẫn và khó hiểu.
Một lần, Dylan nói nó “có thể là một sự cay đắng với chính quyền, những người luôn chúi mũi xuống, không nghiêm túc nghe bạn nhưng lại kỳ vọng bạn nghiêm túc với anh ta”. Lần khác, dựa vào những câu: “Hỡi các bậc cha mẹ/ Khắp mọi vùng đất/ Đừng phê phán/ Cái mình không thể hiểu/ Các con trai và con gái/ Ở ngoài tầm điều khiển/ Kiểu cách của bạn lạc hậu rồi”, có người suy đoán rằng ca khúc là về sự cách biệt giữa các thế hệ, một vấn nạn trong văn hóa Mỹ những năm 1960.






Nhưng Dylan phủ nhận vào năm 1964: “Đây là những từ ngữ tôi có thể tìm ra để tách biệt sự sống với cái chết. Nó không liên quan gì tới tuổi tác”. Một năm sau, Dylan tiếp tục: “Tôi thật sự không thể nói rằng người lớn không hiểu người trẻ nữa. Nó cũng giống như khi nói cá lớn không hiểu cá bé”.
Lần khác, vào năm 1985, ông nói với Cameron Crowe: “Đây là ca khúc với mục tiêu rõ ràng. Tất nhiên, nó chịu ảnh hưởng của những bản ballad của Ireland và Scotland như Come All Ye Bold Highway Men, Come All Ye Tender Hearted Maidens. Tôi muốn viết một ca khúc lớn, với phiên khúc ngắn súc tích chồng lên nhau một cách thôi miên. Phong trào dân quyền và phong trào nhạc folk khi đó đang xích lại và liên minh với nhau”.
Chú thích ảnh
Jennifer Hudson biểu diễn “The Times They Are A-Changin’” trong cuộc biểu tình phản đối bạo lực súng đạn tại Mỹ năm 2018
Chưa đầy một tháng sau khi Dylan thu âm ca khúc, cựu Tổng thống Mỹ Kennedy bị ám sát tại Texas, ngày 22/11/1963. Ngay tối hôm sau, Dylan vẫn mở màn một buổi hòa nhạc bằng The Times They Are A-Changin’. Lần này, ông kể lại với nhà viết tiểu sử Anthony Scaduto: “Tôi đã nghĩ: Trời, làm sao tôi có thể mở màn với ca khúc như thế này? Mọi người sẽ ném đá tôi mất. Nhưng tôi phải hát nó, tất cả các hòa nhạc của tôi đều cất cánh từ đây. Tôi biết là tôi chẳng hiểu gì nữa. Đất nước vừa trải qua một cơn chuyển mình và họ đang vỗ tay cho ca khúc này. Tôi không thể hiểu tại sao họ vỗ tay, hay tại sao tôi viết ca khúc này. Tôi không hiểu gì hết. Với tôi, mọi thứ thật điên rồ”.
Sự bối rối của Dylan là chính đáng. Trong phút xuất thần nghệ thuật, có thể chính tác giả cũng không đào sâu ẩn ý của những lời mình viết. Và một tác phẩm, một khi hoàn thành, không còn thuộc về tác giả nữa, mà thuộc về công chúng. Với một tác phẩm trải dài như The Times They Are A-Changin’, từ những biến đổi môi trường quanh ta, kêu gọi chính phủ lắng nghe và thay đổi, cha mẹ không nên áp đặt con cái… thì đa góc nhìn không có gì lạ. Đặc biệt, khi cao trào ở phiên phúc cuối: “Trật tự nhanh chóng bị xóa bỏ/ Những kẻ đứng đầu bây giờ/ Rồi sẽ thành kẻ đứng cuối/ Khi họ thay đổi” mang âm hưởng Tân Ước. Cụ thể, nó là Mark 10:31, khi Chúa Jesus hứa ban phần thưởng cho người biết bỏ mọi sự mà theo Người: “Quả thật, nhiều kẻ đứng đầu sẽ phải xuống hàng chót, còn những kẻ đứng hàng chót sẽ được lên hàng đầu”. Nhưng tựu trung, tất cả là về sự thay đổi.
Và chính lịch sử đã chứng minh bản thân lịch sử là một dòng chảy bất tận, lớp trước đội lên lớp sau trong sự chuyển dịch, thay đổi không ngừng. Sự thay đổi lại luôn tới từ những xung đột, luôn gây những tranh cãi và nhiều khi, không phân định đúng sai. Nhưng cũng lại chính lịch sử đã chứng minh, cả về mặt tự nhiên và xã hội, rằng nhân loại chỉ có thể tồn tại nhờ thay đổi không ngừng. Thế nên, ý nghĩa cụ thể của The Times They Are A-Chanin’ vẫn luôn là đề tài sợi tóc chẻ làm tư, nhưng mặt khác, nó vẫn bền vững như lịch sử và được nhiều thế hệ chọn để thể hiện khát khao đổi mới.
Giờ đây, khi nghe ai hát “Bất cứ nơi nào bạn lang thang tới/ Hãy thừa nhận rằng mực nước đang dâng/ Và hãy sớm chấp nhận/ Bạn sẽ sũng nước tới tận xương/ Nên nếu có cơ hội/ Hãy tận dụng nó” thì rõ ràng cảm nhận sẽ là: Đó không phải là giai điệu cho quá khứ xa xôi, mà cho chính hiện tại này và cho tương lai vô cùng.
 
Top