Các con đường đến cửa tử của rừng

shermanelite

Senior Member
Những dự án đường cao tốc mới nổi lên sau đại dịch đang đe dọa sự sống còn các khu rừng của Việt Nam.
Vào tháng ba, chính quyền tỉnh Bình Phước, nơi có một phần Mã Đà, đã kiến nghị Thủ tướng Phạm Minh Chính cho phép xây dựng một tuyến đường cao tốc xuyên qua lõi rừng. Nếu dự án được thông qua, đồng nghĩa 44 ha rừng trong khu bảo tồn sẽ bị đốn hạ.
Mã Đà là một phần của khu dự trữ sinh quyển thế giới được UNESCO công nhận. Bởi vậy, việc xây dựng đường cao tốc này được cho là bất hợp pháp. Nhưng vẫn có khả năng dự án này sẽ thành hiện thực, đẩy số phận của quần thể voi quý hiếm cũng như của Mã Đà phải đối mặt với một tương lai chấp chới. “Không có sự can thiệp của UNESCO, Việt Nam vẫn có đầy đủ các quy định bảo vệ môi trường tự nhiên, nhưng việc thực thi pháp luật thường không hiệu quả lắm”. Nguyễn Hoàng Trí, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Con người và Sinh quyển của UNESCO cho biết. “Nó [dự án] thậm chí còn không nên có trong suy nghĩ, chứ đừng nói đến việc đưa ra xem xét” ông nói thêm.

Làm sao cứu Mã Đà?
Đứng giữa Mã Đà, Trung kể với phóng viên về cánh rừng nguyên sinh của vùng Đông Nam Bộ này: “Khu bảo tồn trải dài hơn 100.000 ha. Nếu may mắn, bạn có thể bắt gặp đàn bò tót đang uống nước gần trảng cỏ… Kia là một con gà gô… Ở đây còn có những con chim già đẫy Java”.

Mã Đà được giữ gìn nguyên vẹn đến ngày hôm nay là nhờ quyết định cứng rắn của tỉnh Đồng Nai. Chính quyền tỉnh này đã đóng cửa rừng Mã Đà, ngưng cấp phép khai thác gỗ từ năm 1996. Ban quản lý khu bảo tồn nhận xét, quyết định này của tỉnh vô cùng cấp thiết nhằm bảo vệ các loài quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng, cũng như bảo tồn, phục hồi nhiều khu vực đã bị tàn phá trong chiến tranh và giai đoạn sau đó. Đây cũng được coi là hành động mang tính tiên phong ở Việt Nam vì mãi đến năm 2016, chính phủ mới ra lệnh cấm khai thác gỗ rừng tự nhiên trên cả nước.

1663143518259.png


Đây không phải là lần đầu tiên tỉnh Bình Phước đề xuất một dự án đường cao tốc như vậy. So với tuyến đường hiện tại, tuyến cao tốc sẽ rút ngắn hơn 60 km từ tỉnh này đến sân bay Long Thành và cụm cảng biển nước sâu Cái Mép – Thị Vải. Riêng đoạn cao tốc chạy xuyên qua lõi rừng dài 40 km. Báo của tỉnh ví lối đi tắt này như kênh đào “Panama của Bình Phước” – “một lối đi tắt mang lại nhiều thuận tiện, cơ hội phát triển không chỉ riêng cho Bình Phước mà cả khu vực” miền Đông Nam Bộ. Tuy nhiên, mặc cho nhiều lần thuyết phục, tỉnh Đồng Nai vẫn kiên quyết “không chấp thuận” với lí do bảo vệ rừng. Bởi vậy, trong suốt 20 năm qua, dự án nhiều lần được nhắc đến rồi lại bị xếp xó.

Đến giờ, Bình Phước vẫn kiên trì theo đuổi dự án này. Nhất là khi nó có cơ hội lớn trở thành một trong những cơ sở hạ tầng trọng điểm được đầu tư trong chiến lược phục hồi kinh tế sau đại dịch, làm “vốn mồi” để thu hút vốn đầu tư từ khu vực tư nhân. Chiến lược này sẽ bao gồm 500 nghìn tỉ đổ vào 1.900 km đường cao tốc mới. Báo điện tử chính phủ cho biết: “Chưa bao giờ chúng ta dành nguồn lực lớn như vậy cho các dự án cao tốc – dự kiến hoàn thành trong các năm 2025-2026.”


Sau chuyến thị sát Mã Đà, Thủ tướng Phạm Minh Chính vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về số phận của khu rừng. Nhưng ông yêu cầu “triển khai các dự án ngắn nhất có thể, hiệu quả nhất, giải phóng mặt bằng ít nhất, ít ảnh hưởng tiêu cực nhất”. Ông đề nghị Bộ GTVT, chính quyền tỉnh Bình Phước, Đồng Nai và các cơ quan liên quan bàn bạc, thống nhất phương án quy hoạch.

Những Mã Đà khác…
Thất bại trong trồng rừng thay thế

Đáng chú ý, cộng đồng bản địa chịu tác động từ dự án có thể sẽ không được thụ hưởng sự đền bù này. Theo luật Lâm nghiệp, việc trồng rừng thay thế có thể phải thực hiện ở một điểm cách xa nơi cũ, hoặc có thể ở địa phương khác nếu địa phương bị mất rừng không bố trí được quỹ đất. Tổng cục Lâm nghiệp cũng nhắc lại kế hoạch này ở dự án cao tốc Bắc-Nam.

Tại Hội nghị COP 26 ở Glasgow năm ngoái, Thủ tướng Chính phủ đã tuyên bố rằng Việt Nam không chỉ cam kết mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 mà cùng với Indonesia, trở thành quốc gia thứ hai ở Đông Nam Á ký kết chấm dứt nạn phá rừng vào năm 2030 .

Theo chuyên gia Hải Vân, để đạt được các cam kết quốc tế về phát triển bền vững và tăng trưởng xanh, Việt Nam không nên chỉ dừng lại ở việc đền bù rừng bị mất. Chị nói: “Trong tất cả các quyết định phát triển, chính phủ cần đặt ra mục tiêu ‘không phá rừng’ và thậm chí là hướng tới ‘đảm bảo rừng tăng trưởng dương’”.

Vào tháng sáu, UNESCO đã cảnh báo sẽ thu hồi danh hiệu Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai nếu cao tốc Mã Đà được thông qua. Bộ GTVT cũng đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ từ chối dự án vì “vi phạm nhiều luật” và đề xuất xem xét các phương án khác không đi xuyên lõi rừng.

Mặc dù được bảo vệ bởi cùng một khung pháp lý và quy định, nhưng rừng ở Việt Nam đã có những số phận khác nhau. Chính phủ vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng liên quan đến cao tốc Mã Đà, nhưng chính quyền tỉnh Đồng Nai vẫn xác quyết phản đối dự án. Mã Đà tạm thời bình an vô sự.


“Rừng Mã Đà vẫn còn nguyên vẹn là nhờ sự ủng hộ từ nhiều phía, đặc biệt là từ chính quyền tỉnh. Không phải ở đâu cũng may mắn như chúng tôi ”, Trung nói khi đang đứng ở một chốt kiểm lâm. Cách đó khoảng 1km, bên kia sông thuộc địa phận tỉnh Bình Phước, nhiều rừng tự nhiên đã không còn nữa, thay vào đó là những hàng cao su bạt ngàn.□
—–


Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong năm 2012-2017, 38.000 ha rừng bị mất do các dự án phát triển kinh tế. Nhưng chỉ tính riêng năm 2017-2020, con số này đã tăng gần gấp đôi, lên 60.000 ha. Nhiều dự án trong số này thuộc lĩnh vực hạ tầng giao thông, thủy điện và du lịch.

https://tiasang.com.vn/dien-dan/cac-con-duong-den-cua-tu-cua-rung/
 

Attachments

  • 1663143511308.png
    1663143511308.png
    409.8 KB · Views: 6
Last edited:
Top