Gióng tiếng kêu về môi trường sinh thái thông qua nghiên cứu văn chương

Cryolite.

Senior Member
https://tuoitre.vn/giong-tieng-keu-...a-nghien-cuu-van-chuong-20220115124025391.htm

TTO - Năm tác giả văn học Nam Bộ gồm Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam, Đoàn Giỏi, Trang Thế Hy, Nguyễn Ngọc Tư vừa được đề cập tại hội thảo quốc tế 'Sinh thái và văn hóa Nam Bộ trong văn học Việt Nam' diễn ra sáng 15-1.

Gióng tiếng kêu về môi trường sinh thái thông qua nghiên cứu văn chương - Ảnh 1.

PGS.TS Đoàn Lê Giang (đứng) đang nêu phản biện về tham luận của PGS.TS La Khắc Hòa - Ảnh: L.ĐIỀN

Hội thảo diễn ra tại 2 điểm cầu: Đại học Văn Lang (TP.HCM) và Viện Văn học (Hà Nội), trực tuyến qua Google Meet.

Đây là bước phát triển tiếp theo hội thảo quốc tế trước đây về đề tài "Phê bình sinh thái - tiếng nói bản địa tiếng nói toàn cầu" do Viện Văn học tổ chức năm 2017.

Lần này, theo ý kiến của PGS.TS Nguyễn Đăng Điệp - viện trưởng Viện Văn học - "hội thảo hôm nay chính là bằng chứng cho thấy sự nhạy bén của giới nghiên cứu và giảng dạy văn học về những vấn đề cốt yếu liên quan đến phát triển bền vững; cảnh báo và thức tỉnh con người nhằm hướng tới một môi trường tốt đẹp, giàu tính nhân văn".

Từ "cảm hứng bất an trong việc môi sinh bị hủy hoại"

Như một tiếp cận cụ thể, PGS.TS La Khắc Hòa trong tham luận của mình đã sử dụng chất liệu từ tác phẩm của 5 nhà văn Nam Bộ gồm Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam, Đoàn Giỏi, Trang Thế Hy, và Nguyễn Ngọc Tư để "bàn về văn học từ góc nhìn sinh thái".

Khẳng định mình chỉ là nhà nghiên cứu văn học chứ không phải nhà nghiên cứu sinh thái, TS La Khắc Hòa đưa ra so sánh rằng trong khi văn chương phía Bắc mà đại biểu là Nguyễn Tuân tả thiên nhiên như những kỳ quan, cảnh quan, thì thiên nhiên trong văn chương Nam Bộ như môi trường cộng sinh của con người.

Điều thú vị là ông La Khắc Hòa từ góc độ sinh thái đã rút ra ba "định hướng" trong văn chương của 5 tác giả trên: định hướng hoạt động thực tiễn; định hướng đạo đức là thủy chung như nhất: ở đây là thủy chung với đất, với nước; và định hướng trong ngôn ngữ và sử dụng phương ngữ.

Tuy nhiên, trong nhận định văn chương Nam Bộ có đặc tính khép kín thì TS La Khắc Hòa gặp phải sự phản biện của TS Đoàn Lê Giang. Theo TS Giang, văn chương Nam Bộ đề cập đến không gian rộng lớn đến "bất tận" chứ không khép kín, nếu có khép kín thì chỉ một vài trường hợp cá nhân biệt lập mà thôi.

Vấn đề ở đây liên quan đến khái niệm "khép kín", nên hội thảo thống nhất để lại và sẽ tiếp tục bàn thảo.

Cũng dùng văn chương làm chất liệu để gióng lên tiếng nói về môi trường sinh thái, hội thảo còn 2 tham luận đặt cơ sở khảo cứu trên các tác phẩm của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư: Nỗi bất an sinh thái trước sức ép phát triển kinh tế (Qua một số tác phẩm của Nguyễn Ngọc Tư) của ThS Đặng Thị Thái Hà (Viện Văn học); và Truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư từ góc nhìn văn học sinh thái của PGS Hạ Lộ (Đại học Bắc Kinh) và nhà nghiên cứu Dương Dương (Cục Cải cách và phát triển huyện tự trị dân tộc Di và dân tộc Hà Nhì Ninh Nhĩ, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc).

Theo đó, tác phẩm của Nguyễn Ngọc Tư được chú ý nằm trong "thiên hướng cảm hứng bất an trong việc môi sinh bị hủy hoại". Đây là vấn đề đang được thế giới quan tâm.

Làm gì trước môi trường sinh thái đang khủng hoảng?

...
 
Top