Hiện tượng "mỏi kim loại" là gì ?

Aegaeon Paaliaq

Đã tốn tiền
https://khoahoc.tv/hien-tuong-moi-kim-loai-la-gi-111162

Con người khi làm việc nhiều sẽ có cảm giác mệt mỏi, đó là lúc cần được nghỉ ngơi. Lao động quá sức có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Vậy nhưng bạn đã bao giờ nghe nói kim loại khi trải qua thời gian sử dụng quá dài xuất hiện hiện tượng "mệt mỏi" chưa?

Quả đúng như vậy, có những trường hợp một chiếc tàu biển đang trong hành trình bỗng nhiên bị gãy làm đôi; máy bay chở đầy hành khách đang bay bỗng nhiên cánh đuôi bị gãy rời, tai họa lập tức xảy ra; đầu tàu hỏa trượt bánh, cầu, linh kiện máy móc bỗng nhiên gãy rời. Trong số những sự cố này, có nhiều vụ là do sự "mệt mỏi" của kim loại gây ra.

Kim loại xuất hiện hiện tượng mệt mỏi, khi vượt quá khả nặng chịu đựng sẽ xảy ra nứt gãy.

Kim loại xuất hiện hiện tượng mệt mỏi, khi vượt quá khả nặng chịu đựng sẽ xảy ra nứt gãy.​

Tại sao kim loại cũng bị "mệt mỏi"? Kim loại vốn có độ cứng rất cao, tuy nhiên trọng tải tác động lên kết cấu và phối kiện thường khá lớn. Tải trọng này nếu cứ tác động lên vài ngàn, vài triệu lần, thì kết cấu bên trong sẽ xuất hiện rạn nứt. Tác động của phụ tải làm giảm đáng kể độ cứng của kim loại.

Kim loại xuất hiện hiện tượng "mệt mỏi", cho tới khi vượt quá khả năng chịu lực giãn, lực va chạm của kim loại. Cuối cùng là xảy ra nứt gãy. Chẳng hạn, khi trong tay bạn không sẵn có chiếc kìm, muốn cắt đứt một sợi thép nhỏ, bạn có thể dùng tay bẻ đi bẻ lại sợi thép ở vị trí cần cắt, sợi thép sẽ bị đứt. Đó là một ví dụ về hiện tượng "mệt mỏi" ở sắt thép do tác động của phụ tải.

Sự "mệt mỏi" ở kim loại bao gồm: "mệt mỏi do cọ sát", "mệt mỏi do nhiệt độ cao", "mệt mỏi do nhiệt độ dưới âm", "mệt mỏi do tiếng ồn" v.v... Hiện tượng "mệt mỏi" rất dễ xảy ra ở các bộ phận có mặt cắt thay đổi như những bộ phận của máy bay, tàu thuyền; máy móc được liên kết bằng đinh thường hoặc hàn nối chẳng hạn cánh đuôi của máy bay, trục xe, phần ghép nối của đường ray v.v...

Không chỉ có kim loại mà các dạng vật liệu khác như cao su, nhựa, bê tông cũng có hiện tượng "mệt mỏi", tiềm ẩn nguy cơ gây tai họa.

Để tránh những hiểm họa do sự "mệt mỏi" của vật liệu mang đến bạn cần làm những việc sau:

Trước tiên là phải hết sức giảm bớt những khâu mỏng yếu của chỉ tiết như lỗ, rãnh, miệng cắt… bởi vì vết nứt mỏi thường phát sinh lại những chỗ đó.

Thứ hai phải làm cho bề mặt chi tiết nhẫn, bóng không bị ăn mòn, gỉ vì ở những chỗ gia công thô và vật liệu bị ăn mòn, gỉ đều rất dễ gây ra vết nứt.

Thứ ba, phải tiến hành xử lý bề mặt của chi tiết, ví dụ như mài nén bề mặt chi tiết, dùng luồng cát hoặc luồng nước áp suất cao phun vào bề mặt chi tiết… làm như thế sẽ khiến chỉ tiết khó có thể sinh ra vết nứt nhỏ.
 

canvas103

Senior Member
Fatigue là một trong những lý do mà các bác muốn bẻ một miếng sắt thì gấp nó vào rồi lật ra gấp theo chiều ngược lại vài chục lần là nó đứt, quan trọng nhất của fatigue đó là tính chu kỳ, chứ tải tĩnh thì lại không sao, kiểu như 1 thanh sắt để 10000N lên không nhúc nhích 100 năm nó cũng không gãy, nhưng nếu cũng thanh sắt đó lúc thì đặt 10000N lên, lúc lại bỏ ra, liên tục thay đổi thì cũng "mệt" đấy.
 

121314

Đã tốn tiền
Trước thấy ông thầy bảo trong môn sức bền vật lộn có tính toán độ mỏi của vật liệu. Mấy mà không phải học môn đấy :LOL:
 

No1.Corp

Senior Member
cái khá trực quan là cái máy đào, máy xúc, khi đêm về nghỉ ngơi, thi thoảng nghe tiếng" rắc" nhỏ, giống như mệt mỏi mà nó than thở vậy?

Cái này là do hiện tượng co nhiệt thôi, ban ngày máy làm chi tiết nó nóng nở ra về đêm không làm nguội co lại nên nó phát ra âm thanh.
 

zaivip_92

Senior Member
cái khá trực quan là cái máy đào, máy xúc, khi đêm về nghỉ ngơi, thi thoảng nghe tiếng" rắc" nhỏ, giống như mệt mỏi mà nó than thở vậy?
Đó là tụt dầu thủy lực thým ơi. Tụt đầu xilanh cần tụt nên nó kêu
 

Timo Werner

Senior Member
Fatigue là một trong những lý do mà các bác muốn bẻ một miếng sắt thì gấp nó vào rồi lật ra gấp theo chiều ngược lại vài chục lần là nó đứt, quan trọng nhất của fatigue đó là tính chu kỳ, chứ tải tĩnh thì lại không sao, kiểu như 1 thanh sắt để 10000N lên không nhúc nhích 100 năm nó cũng không gãy, nhưng nếu cũng thanh sắt đó lúc thì đặt 10000N lên, lúc lại bỏ ra, liên tục thay đổi thì cũng "mệt" đấy.
Sai nhé.
Tĩnh tải vẫn gây ra mỏi.
Bác treo vật nặng vào lò xo để 1s không sao, 10s không sao. Nhưng để qua vài ngày thì lò xo không thể trở về trạng thái ban đầu 100% được. Đây cũng là hiện tượng mỏi.
 

Fake_IP

Senior Member
Đó là tụt dầu thủy lực thým ơi. Tụt đầu xilanh cần tụt nên nó kêu

Thấy máy xúc ngoài bãi người ta không gác gàu lên thân hoặc đặt gàu xuống đất mà lại nhấc gàu lên lơ lửng ở không trung để làm gì nhỉ?
 

TomDAce

Senior Member
Thấy máy xúc ngoài bãi người ta không gác gàu lên thân hoặc đặt gàu xuống đất mà lại nhấc gàu lên lơ lửng ở không trung để làm gì nhỉ?
Kiểm tra xì dầu thủy lực. Sáng ra thấy nó thấp xuống thì lo đi coi chỗ nào chảy dầu ko thì đang làm nó rụng ra cả đám bốc cứt chấm xà lách.
 
Top