Lắt léo chữ nghĩa: “Nhà báo” bị định nghĩa sai trong từ điển

Cryolite.

Senior Member
https://thanhnien.vn/lat-leo-chu-nghia-nha-bao-bi-dinh-nghia-sai-trong-tu-dien-post1469914.html
Vài ngày nay, trên mạng xã hội Facebook bộc phát cuộc tranh luận về nghĩa của từ “nhà báo”, khởi nguồn từ định nghĩa “nhà báo” trong Từ điển từ ngữ Nam Bộ của Huỳnh Công Tín (NXB KHXH, 2007):

“Nhà báo (dt) (nb): người không có công ăn việc làm, thất nghiệp, đang ăn bám vào gia đình. “Ra trường rồi ở nhà làm nhà báo chớ có làm được gì đâu”.

Nhìn chung, dù có ghi là “(nb)”: nghĩa bóng (?), thì cũng khó chấp nhận một định nghĩa như thế trong từ điển. Vậy, chính xác thì “nhà báo” nghĩa là gì?

Xin thưa, nhà báo là “chủ một tờ báo hoặc ký giả” (Việt Nam từ điển (1970) của Lê Văn Đức, Lê Ngọc Trụ hiệu đính, tr.1069); là “người viết báo” (Từ điển Việt Nam của Thanh Nghị (NXB Thời Thế, 1958, tr.946); là “người chuyên làm nghề viết báo” (Từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên, NXB Đà Nẵng 2003, tr.699)…

Trên đây chỉ là những định nghĩa xưa, đơn giản. Thời bây giờ khái niệm này được mở rộng hơn nhiều.

Xét về lịch sử, người Việt đã tiếp cận những từ tương ứng với “nhà báo” như sau: journalist (tiếng Anh); journaliste (Pháp); tân văn công tác giả (新聞工作者, xīnwén gōngzuò zhě) trong tiếng Trung Quốc; hoặc jānarisuto (ジャーナリスト) và tân văn kí giả (新聞記者, shinbun kisha) trong tiếng Nhật; Журнали́ст, журнали́стка (tiếng Nga).

Tuy khái niệm nhà báo trong những ngôn ngữ kể trên có khác biệt đôi chút, song xét tổng thể như sau: Nhà báo là những người làm việc liên quan đến hoạt động báo chí, bao gồm phóng viên, biên tập viên, thư ký tòa soạn, các trưởng ban nghiệp vụ báo chí, tổng biên tập, phó tổng biên tập… Ngày nay, khái niệm nhà báo bao gồm những người làm việc tại cơ quan báo in, phát thanh, truyền hình, công nghệ thông tin và truyền thông của trang web.

Đầu thế kỷ 20, từ “nhà báo” đã từng xuất hiện trong Bách khoa thư Hà Nội: Khoa học & công nghệ (NXB Từ điển bách khoa, 1900): “Trong sách Croquis tonkinois (Phác thảo về xứ Bắc Kỳ) một nhà báo Pháp là Yann đã viết…” (tr.40).

Rất có khả năng người Việt đã dựa vào Hán ngữ để tạo ra từ “nhà báo”, bởi vì gia (家) có nghĩa là người chuyên môn trong lĩnh vực nào đấy. Ví dụ: chính trị gia (政治家): nhà chính trị; khoa học gia (科學家): nhà khoa học; còn báo (報) là tờ báo, báo chí. Ví dụ: “nhật báo” (日報) là báo xuất bản hằng ngày; vãn báo (晚報) báo phát hành buổi tối; riêng cách gọi “tuần báo” có thể do người Việt nghĩ ra để chỉ báo phát hành hằng tuần, vì hiện nay Trung Quốc gọi tuần báo là chu san (周刊).

Ở VN, trước đây nhà báo được gọi là ký giả - một từ có nguồn gốc từ thuật ngữ Ký giả (記者, jìzhě) trong Hán ngữ, người Nhật cũng gọi là ký giả (記者/きしゃ, kisha). Ngày nay còn có thuật ngữ tương ứng là “phóng viên”, cũng xuất phát từ Hán ngữ: phóng viên (訪員, fǎngyuán), tuy nhiên đây chỉ là cách gọi cũ ở Trung Quốc, ngày nay người Trung Quốc gọi là “thông tín viên hiện trường” (field correspondent).

Tóm lại, từ “nhà báo” trong Từ điển từ ngữ Nam Bộ của Huỳnh Công Tín (sđd) có 2 chi tiết chưa chuẩn xác:

Thứ nhất, khi định nghĩa một từ, trước hết cần giải thích nghĩa gốc của từ, sau đó mới ghi nghĩa bóng nếu có. Ở đây, tác giả chỉ chú thích là “(nb)” = nghĩa bóng (?).

Thứ hai, từ “nhà báo” không phải là phương ngữ Nam bộ, vì những từ gọi là phương ngữ đều có thể định nghĩa tương ứng nhau. Ví dụ: cá lóc (Nam bộ), cá quả (Bắc bộ), đều là từ chỉ chung loài cá thuộc chi Channa, họ Channidae.

...
 

Không nói nhiều

Senior Member
Mấy nhà báo đây :eek:
361AF3A6-DB79-4FB2-A6A8-5325C7A08570.jpeg
 

saraswati

Senior Member
Từ đấy được giải nghĩa như vậy là đúng nhất rồi còn gì ít ra thì còn thật hơn nghĩa truyền thống.
 

VCSELD

Senior Member
Loài báo tự ái viết bài văn vẻ nhưng ai cũng hiểu ý nghĩa của từ nhà báo là ntn.
Nhà báo là ở nhà báo cha báo mẹ.
Còn thứ ngậm tiền viết bài câu view thì gọi là lều báo, súc vật báo, tuổi trẩu, dâm trí,

Sent using vozFApp
 

TuanHung.Singer

Senior Member
Câu này từ mấy tên Sư Phạm, ko hiểu sao lái sang báo được, bây h bị mặc định là báo :surrender:
Câu đó đúng là nói về nhà báo đấy. Nhớ đâu đó khoảng 2014,2015 trường ĐH Hoa Sen có cái khoa báo chí 9 điểm đậu, cộng với lúc đó dư luận đang bức xúc mấy vụ viết láo, viết thêm, phóng sự tự thẩm du, giật tít câu view... Nên có câu ấy chứ thực ra nhiều khoa trường dân lập tư thục nó lấy kiểu dạng nào cũng vơ vào được, mấy điểm cũng đậu, lấy cho đủ số sinh viên đặng mà thu lời, không riêng gì nhà báo.
Còn với sư phạm nhớ là có câu "chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm" câu đó lâu rồi, thời 2010 trở đi thay bằng xây dựng, đến thời dịch rồi học phí trường y tăng, bệnh viện thì bắt tự thu chi và siết cổ đủ đường thì đối tượng lại chuyển về "y tế" :)
 

Vietlott Mega 6/45

Senior Member
“Nhà báo (dt) (nb): người không có công ăn việc làm, thất nghiệp, đang ăn bám vào gia đình. “Ra trường rồi ở nhà làm nhà báo chớ có làm được gì đâu”.
tôi tưởng cái này là báo nhà?
7Py4i3D.gif
 

spacex support

Senior Member
Câu đó đúng là nói về nhà báo đấy. Nhớ đâu đó khoảng 2014,2015 trường ĐH Hoa Sen có cái khoa báo chí 9 điểm đậu, cộng với lúc đó dư luận đang bức xúc mấy vụ viết láo, viết thêm, phóng sự tự thẩm du, giật tít câu view... Nên có câu ấy chứ thực ra nhiều khoa trường dân lập tư thục nó lấy kiểu dạng nào cũng vơ vào được, mấy điểm cũng đậu, lấy cho đủ số sinh viên đặng mà thu lời, không riêng gì nhà báo.
Còn với sư phạm nhớ là có câu "chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm" câu đó lâu rồi, thời 2010 trở đi thay bằng xây dựng, đến thời dịch rồi học phí trường y tăng, bệnh viện thì bắt tự thu chi và siết cổ đủ đường thì đối tượng lại chuyển về "y tế" :)
xây dựng mới nát có 5-7 năm gần đây chứ tầm 2010 còn có bài dù xây dựng chững lại do khủng hoảng nhưng nước ta vẫn là nước đang phát triển bla bla
 
Top