Lệ hồi tỵ độc đáo của Việt Nam từng áp dụng rất nghiêm ngặt dưới triều Nguyễn

Lệ hồi tỵ là từ Hán Việt, có nghĩa là tránh đi, được đặt ra để ngăn chặn tình trạng nhiều người trong một đại gia đình làm chung dễ dẫn đến liên kết nhũng nhiễu người dân, được thực hiện rất nghiêm ngặt dưới triều Nguyễn.
Một vị quan lại dưới triều Nguyễn  /// Ảnh: Nguyentl
Một vị quan lại dưới triều Nguyễn
ẢNH: NGUYENTL

Dưới triều Nguyễn, lệ hồi tỵ được áp dụng rất chặt chẽ, cha con, anh em, họ hàng thân thích không được làm chung với nhau trong một nha môn hay một hạt, nếu triều đình không biết mối quan hệ giữa họ với nhau mà bổ về làm chung thì các đương sự phải tự khai để đổi một người đi chỗ khác. Ở mỗi khoa thi, các quan chức được cử làm khảo quan mà có anh em hay con cháu dự kỳ thi đó thì cũng phải xin hồi tỵ.
Lệ hồi tỵ độc đáo của Việt Nam từng áp dụng rất nghiêm ngặt dưới triều Nguyễn  - ảnh 1

Đội vệ binh dưới triều Nguyễn
Ảnh: T.L
Trong tác phẩm mới Xã hội Việt Nam thời Lê - Nguyễn (do Dtbooks và NXB Hồng Đức) vừa ấn hành, tác giả Lê Nguyễn kể: “Năm 1831, vua Minh Mạng định rằng các quan chức ở ngạch thông phán (tòng lục phẩm), kinh lịch (chánh thất phẩm) ở các trấn, nếu là người ở bản hạt, phải đổi đi qua một hạt khác để tránh vì tình riêng mà sinh ra những điều tệ hại. Năm 1836, nhà vua lại định rằng những quan chức làm ở một nha môn từ 3 năm trở lên phải được đổi sang nha môn khác; các thông lại, lại mục nguyên quán ở phủ huyện nào thì không được làm việc tại phủ huyện đó. Đến triều Thiệu Trị, năm 1844, nhà vua còn đi xa hơn, định rằng những họ hàng có tang phục ba tháng trở lên, những người là bố vợ, anh em ruột của vợ, chồng chị, chồng em của vợ đều phải hồi tỵ, không được làm chung với nhau tại một nha môn”.
Cũng theo sách đã dẫn: “Đến triều Đồng Khánh, năm 1887, triều đình định rằng các quan lại làm cùng một tỉnh hay một nha môn, những người có nguyên quán cùng một huyện mà lại có giao tình thân thiết thì được cho hồi tỵ. Trong cùng một bộ hay một tỉnh, nếu trong bốn ấn quan (quan lại có sử dụng ấn tín, từ chánh ngũ phẩm trở lên), có đến ba người xuất thân cùng một hạt thì những người này cũng phải hồi tỵ. Trong trường hợp có người cùng làm ở chung làng với mẹ hay vợ thì phải trình báo quan trên và đợi chỉ nhà vua định đoạt”.
Trong số các trường hợp đó thì nhà nghiên cứu Lê Nguyễn tiết lộ cụ Phan Thanh Giản được xem là một nhân vật tiêu biểu cho tinh thần “bất vị thân”. Khi cụ giữ tới chức Kinh lược sứ, hàm Hiệp biện Đại học sĩ, nhất phẩm triều đình nhưng các con trai cụ là Phan Liêm và Phan Tôn, dù tuổi đời đã trên dưới 30, vẫn không có một địa vị nào đáng kể trong xã hội.
Lệ hồi tỵ độc đáo của Việt Nam từng áp dụng rất nghiêm ngặt dưới triều Nguyễn  - ảnh 2

Chân dung quan đại thần Phan Thanh Giản
ẢNH: T.L CỦA NHÀ NGHIÊN CỨU LÊ NGUYỄN
........
https://thanhnien.vn/van-hoa/le-hoi...at-nghiem-ngat-duoi-trieu-nguyen-1448978.html
 

duydat clone

Senior Member
Đặt ra thế thôi chứ triển khai không được, nhà Nguyễn yếu kém mọi mặt trong việc thi hành quyền lực TW. Kinh đô đặt giữa cái xứ khỉ ho cò gáy, thành ra cả Bắc lẫn Nam chẳng bảo được anh nào cả, chứ đừng nói đến việc giữ trấn Tây Thành. Chưa kể thời Nguyễn cũng là cái thời cuồng Nho nhất, mà Nho gia thì đối nghịch Pháp gia, trọng gia đình, cha truyền con nối. Phép vua vẫn thua lệ làng, với dân đen thì người có quyền lực nhất vẫn là lý trưởng, chứ chưa nói đến các chức quan trên. Việc cả họ kéo nhau ra làm quan thì là chuyện quá thường.
 
Last edited:

Loupet

Senior Member
Vậy lại dẫn đến tình trạng lượng lớn quan chức các tỉnh là người sinh ra ở một vùng nào đó, cứ chờ xem.
 

hinozutazama

Đã tốn tiền
Các bác có đồng ý là cho dù dưới bất kỳ một triều đại nào, thể chế chính trị nào thì người cầm quyền luôn có phe cánh hay những người đi theo bảo vệ không? Vì bản chất con người theo triết học là thuộc về xã hội. Vậy cho dù có cấm tiệt dòng họ làm quan thì việc phe cánh nó vẫn như vậy
zQU2cJa.gif


via theNEXTvoz for iPhone
 
Các bác có đồng ý là cho dù dưới bất kỳ một triều đại nào, thể chế chính trị nào thì người cầm quyền luôn có phe cánh hay những người đi theo bảo vệ không? Vì bản chất con người theo triết học là thuộc về xã hội. Vậy cho dù có cấm tiệt dòng họ làm quan thì việc phe cánh nó vẫn như vậy
zQU2cJa.gif


via theNEXTvoz for iPhone
nhưng ít nhất giảm thiểu được. Chứ họ hàng hang hốc thì tính liên kết nhau hơn.
:rolleyes: hãy nhìnở đâu đó là hiểu
 

Atlas14

Senior Member
Hỏi ngoài lề tý
Từ hồi nguyễn phúc ánh lên ngôi cho đến nay thì lãnh thổ vn tăng thêm bao nhiêu nhỉ?
Lãnh thổ ngày xưa nó không có biên giới rạch ròi như bây giờ.
Rất khó trả lời.
Có nhiều vùng lõng lẻo ta bảo của mình láng giềng cũng bảo của họ.
Vì tù trưởng nó theo và nộp cống cả hai nước.
 
Top