Những người Việt có số phận kỳ lạ: Người Việt đầu tiên đến nước Mỹ

Mainboard o_o

Junior Member
Hiện ở P.Long Bình, Q.9, TP.HCM có con đường mang tên Trần Trọng Khiêm. Có lẽ ít ai biết đây chính là người đã đặt chân đến nước Mỹ cách đây hơn 170 năm.

Tranh vẽ minh họa hành trình của ông Trần Trọng Khiêm /// T.L
Tranh vẽ minh họa hành trình của ông Trần Trọng Khiêm
T.L​

Câu chuyện bắt đầu từ năm 1842 (năm Minh Mạng thứ 23)(!?) ở làng Xuân Lũng, phủ Lâm Thao (Phú Thọ) có một chàng thanh niên 21 tuổi tên Trần Trọng Khiêm phạm trọng án. Số là người vợ mới cưới của anh bị tên chánh tổng ép bức, làm nhục rồi sát hại. Căm giận, Trần Trọng Khiêm quyết báo thù. Sau khi tương kế tựu kế giết chết tên vô lại, anh trốn xuống Phố Hiến (Hưng Yên) rồi xin vào làm việc trên một chiếc tàu buôn ngoại quốc, khởi đầu cho những chuyến phiêu lưu khắp năm châu bốn biển.

Suốt 12 năm (1842 - 1854), Trần Trọng Khiêm đã đi qua nhiều vùng đất từ Á sang Âu: Hồng Kông, Anh, Hà Lan, Pháp... Nhờ trí thông minh, đi đến đâu anh cũng cố gắng học tiếng địa phương. Năm 1849, anh đặt chân đến thành phố New Orleans (Mỹ), bắt đầu chặng đường 4 năm phiêu bạt ở Mỹ cho đến khi tìm đường về cố hương.

Sau khi đến Mỹ, Trần Trọng Khiêm bấy giờ 28 tuổi, cải trang thành một người Trung Hoa tên là Lê Kim rồi gia nhập đoàn người đi tìm vàng ở miền Viễn Tây. Trong gần 2 năm, Lê Kim sống cuộc đời của một cao bồi miền Tây thực thụ. Anh đã tham gia đoàn đào vàng do một người Canada tên Mark khởi xướng. Để tham gia đoàn này, tất cả thành viên phải góp tiền mua lương thực và chuẩn bị lên đường. Lê Kim góp 200 USD vào thời điểm năm 1849. Do biết nhiều ngoại ngữ, anh được ủy nhiệm làm liên lạc cho thủ lĩnh Mark và làm phiên dịch cho những thành viên trong đoàn gồm tiếng Hà Lan, Trung, Pháp... (trong cuốn sách La Ruée Vers L’or của tác giả Rene Lefebre (nhà xuất bản Dumas, Lyon, 1937) có kể về con đường tìm vàng của Lê Kim và những người đa quốc tịch Canada, Anh, Pháp, Hà Lan, Mexico...). Anh nói với mọi người rằng anh còn biết một thứ tiếng nữa là tiếng Việt nhưng không cần dùng đến. Lê Kim cũng nói anh không phải người Hoa nhưng đất nước của anh nằm cạnh nước Tàu.

Lê Kim và những người tìm vàng đã vượt sông Nebraska, qua dãy núi Rocky, đi về Laramie, Salt Lake City, vừa đi vừa hát bài ca rất nổi tiếng thời đó là Oh! Suzannah (Oh! My Suzannah! Đừng khóc nữa em! Anh đi Cali đào vàng. Đợi anh hai năm, anh sẽ trở về. Mình cùng nhau cất ngôi nhà hạnh phúc...). Trong đoàn, Lê Kim nổi tiếng là người lịch thiệp, cư xử đàng hoàng, tử tế nên rất được kính trọng, nhưng đó đúng là một chuyến đi mạo hiểm - họ thường xuyên đối mặt với hiểm họa đói khát và sự tấn công của người da đỏ. Sốt rét và rắn độc cũng đã cướp đi quá nửa số thành viên trong đoàn.

Sau khi tích trữ được một chút vàng làm vốn liếng, Lê Kim quay trở lại San Francisco. Vào giữa thế kỷ 19, nơi đây còn là một thị trấn đầy bụi bặm, trộm cướp. Là người tháo vát, xông xáo lại biết nhiều ngoại ngữ, Lê Kim nhanh chóng xin được làm phóng viên tự do cho nhiều tờ báo như: Alta California, Morning Post rồi làm biên tập cho tờ nhật báo Daily Evening.

Lê Kim hướng sự thương cảm sâu sắc đến những người da vàng làm việc ở những mỏ khai thác vàng là nạn nhân của sự phân biệt chủng tộc. Nhiều bài báo của anh đăng trên tờ Daily Evening hiện vẫn còn lưu giữ ở thư viện Đại học California. Đặc biệt, trong số báo ra ngày 8.11.1853, có một bài báo đã kể chi tiết về cuộc gặp giữa Lê Kim và vị tướng Mỹ John A.Sutter. Tướng Sutter vốn trước là người có công khai phá thị trấn San Francisco. Khi Lê Kim mới đến đây, anh đã được tướng Sutter giúp đỡ rất nhiều. Sau khi bị lật đổ, tướng Sutter bị bệnh tâm thần và sống lang thang ở các bến tàu để xin ăn, bạn bè thân thiết đều không ai đoái hoài đến.

Khi gặp lại, Lê Kim đã cho vị tướng bất hạnh 200 USD và chê trách thái độ của người dân San Francisco cũng như nước Mỹ đối với người khai phá ra vùng đất San Francisco.

Sang năm 1854, khi đã quá mệt mỏi với cuộc sống nhiễu nhương ở Mỹ, cộng thêm nỗi nhớ quê hương ngày đêm thúc giục, Lê Kim đã tìm đường trở lại Việt Nam. Nhưng anh cũng đã kịp để lại nước Mỹ dấu ấn của mình, trở thành người Việt Nam đầu tiên cưỡi ngựa, bắn súng như một cao bồi và cũng là người Việt đầu tiên làm ký giả cho báo chí Mỹ.

“Người Minh Hương” cầm quân chống Pháp​

Năm 1854, Trần Trọng Khiêm trở về Việt Nam vẫn dưới cái tên Lê Kim. Để tránh bị truy nã, ông không dám trở về quê nhà mà phải lấy thân phận là người Minh Hương (người gốc Hoa, không chịu thần phục nhà Thanh nên di dân sang Việt Nam - NV) đi khai hoang ở tỉnh Định Tường. Ông là người có công khai hoang, sáng lập ra làng Hòa An, phủ Tân Thành, tỉnh Định Tường. Tại đây, ông tục huyền với một người phụ nữ họ Phan và sinh được hai người con trai.

...

https://thanhnien.vn/van-hoa/nhung-...-nguoi-viet-dau-tien-den-nuoc-my-1300980.html
 

Tonynguyenwega

Senior Member
Hồi đó sao học được ngoại ngữ hay nhỉ. Lần đầu qua mỹ thì ngôn ngữ ở đó cũng đâu biết đến ở Việt Nam đâu mà sao học được nhỉ

Đằng này học đủ ngôn ngữ nữa. hay là có công thức, chỉ cần ráp vô là thành tài
 

mac18

Senior Member
Sao sang bao xứ văn minh vẫn còn muốn về VN làm gì nhỉ, thời đó VN khác gì ăn lông ở lỗ so với phương Tây :(
 
Hồi đó sao học được ngoại ngữ hay nhỉ. Lần đầu qua mỹ thì ngôn ngữ ở đó cũng đâu biết đến ở Việt Nam đâu mà sao học được nhỉ

Đằng này học đủ ngôn ngữ nữa. hay là có công thức, chỉ cần ráp vô là thành tài
Năm 1651 có từ điển Việt Bồ La rồi. Lúc đó có chữ quốc ngữ thì học cái đấy là dc ko vấn đề gì cả.
 

Tonynguyenwega

Senior Member
Năm 1651 có từ điển Việt Bồ La rồi. Lúc đó có chữ quốc ngữ thì học cái đấy là dc ko vấn đề gì cả.
Vậy là anh này cũng dạng tri thức chứ thời đó nhà nghèo đào đâu tiền để đi học con chữ

Với lại chổ này

Suốt 12 năm (1842 - 1854), Trần Trọng Khiêm đã đi qua nhiều vùng đất từ Á sang Âu: Hồng Kông, Anh, Hà Lan, Pháp... Nhờ trí thông minh, đi đến đâu anh cũng cố gắng học tiếng địa phương.

Học được 2-3 ngôn ngữ coi bộ cũng là 1 người tài rồi.
 

Hamburg

Senior Member
(Dựa theo tài liệu của học giả Nguyễn Hiến Lê 1912 - 1984)
Đọc thấy li kỳ như chuyện một người còn nổi tiếng hơn là danh nhân Bùi Viện sang Mỹ xin bang giao nên không biết độ xác thực mấy chuyện này cao không nhỉ.:nosebleed:

Ví dụ nghi vấn chuyện của ông Bùi Viện
https://vi.wikipedia.org/wiki/Bùi_Viện#Tài_liệu_và_nghi_vấn

Mà chuyện xưa thường hay thêm thắt nhiều yếu tố li kỳ tưởng tượng hư cấu như tiểu thuyết, truyền thuyết,... để tăng tính hấp dẫn lưu truyền qua nhiều thế hệ.
 

Really Cool

Senior Member
Thời xưa có chính sách visa gì ko nhỉ? Thấy chuyện đi lại và sinh sống ở nước ngoài có vẻ dễ dàng.
 

Anterok

Đã tốn tiền
thế đi nhiều thế sao ko về cứu nước
biết dân tây họ giàu mạnh ra sao rồi ko chỉ cho dân mình
mẹ có cài tầm xíu nữa là sài gòn giờ là Lê Khiêm rồi
Vì tư tưởng khi xuất ngoại của ông này vốn là trốn tầm nã chứ không phải cứu quốc.
 

8gacon8

Senior Member
Thời xưa có chính sách visa gì ko nhỉ? Thấy chuyện đi lại và sinh sống ở nước ngoài có vẻ dễ dàng.
Trước WW1 thì chỉ cần giấy thông hành hay hộ chiếu của chính quyền cấp là có thể đi được. 1 phần vì giao thông cũng rất khó khăn nên không sợ nhập cư quá ồ ạt.
 

phantom987ver2

Đã tốn tiền
Hồi đó sao học được ngoại ngữ hay nhỉ. Lần đầu qua mỹ thì ngôn ngữ ở đó cũng đâu biết đến ở Việt Nam đâu mà sao học được nhỉ

Đằng này học đủ ngôn ngữ nữa. hay là có công thức, chỉ cần ráp vô là thành tài
thế ông học tiếng Việt như thế nào ?
 
Top