Thú tiêu khiển ngày xuân của vua Việt ở kinh đô Thăng Long ra sao?

kojin

Senior Member
Từ dạo Thăng Long trở thành kinh đô nước Việt năm Canh Tuất (1010), vua Việt trải các thời Lý, Trần, Hồ, Hậu Lê chọn làm nơi đóng đô, sử cũ ghi lại nhiều thú tiêu khiển, vui chơi của vua nơi đất kinh kỳ.


Các trò nghệ thuật trình diễn của người Đàng Ngoài ẢNH: SAMUEL BARON

Thảnh thơi xem múa​

Thời Lý Thái Tổ năm Tân Dậu (1021), theo Đại Việt sử ký toàn thư ngày sinh nhật vua gọi là tiết Tiên thành. Một ngọn núi giả bằng trúc được dựng lên ngoài cửa Quảng Phúc phía Tây thành Thăng Long gọi là Vạn thọ Nam sơn. Ngọn giữa là Trường thọ, bốn ngọn gọi là Bạch hạc. Trên núi có hình chim bay muông chạy, rồng vàng quấn quanh, có hang cho người nấp giả tiếng chim muông kêu, hót. Đỉnh núi toàn đồ vàng bạc sáng chói, lưng núi cờ xí, tàn quạt, chuông trống. Lại có nhạc công cùng con hát thổi sáo, gảy đàn múa hát mừng vua.

Thời Trần ngày 30 tết, sách Những đại lễ và vũ khúc của vua chúa Việt Nam cho biết vua ngự Đoan cung cùng trăm quan làm lễ rồi xem ca nhi múa hát. Ngày mùng ba “vua ngự trên lầu Đại hưng xem các hoàng tử, con các quan và các nội giám đánh cầu”. Mùng năm làm lễ Khai hạ, vua du ngoạn vườn Thượng uyển hoặc đi lễ các đền chùa ngoài thành Thăng Long. Tháng hai trong cung làm Xuân đài, các ca nhi ăn mặc, trang điểm giả 12 vị thần đứng múa trên đài và hát những khúc “Mộng du tiên”, “Nam thiên nhạc”… Vua ngự trên đài coi các trò vui dưới sân như đấu vật, lực sĩ và trẻ con đấu nhau. Các vương hầu cưỡi ngựa đánh cầu, các quan đánh cờ cùng nhiều trò chơi khác. Vua Trần Thánh Tông năm Mậu Thìn (1268) từng múa điệu múa của người Hồ để mong được cha ban áo vải giống như anh là Quốc Khang. Thời Lê sơ, vua Lê Thái Tông ngày mùng một tháng giêng coi chầu đầu năm và nghe nhạc Bình Ngô phá trận.

Thời Lê trung hưng, Jean-Baptiste Tavernier trong Tập du ký mới và kỳ thú về vương quốc Đàng Ngoài cho biết người Đàng Ngoài thích chèo tuồng. Chèo tuồng diễn ban đêm với diễn viên có khả năng tả sông biển, những trận thủy chiến dù số lượng chỉ 8 người cả đào lẫn kép. Nơi diễn là phòng rộng với sân khấu, các dãy ghế dài để khán giả xem. Hai bên sân khấu “mỗi bên có một cái buồng rất đẹp dành cho nhà vua khi nào ông tới xem”. Hoạt động này được nhiều vua Lê ưa chuộng, Giuliano Baldinotti trong Bản tường trình về vương quốc Đàng Ngoài đầu thế kỷ 17 cũng ghi: “Ngài còn mời chúng tôi đến dự xem những vở diễn hài [tuồng chèo] và những hội hè khác của địa phương”.

Vẫn lời de Marini, dịp vua Lê đăng quang, ngoài yến tiệc còn đốt pháo bông suốt đêm. Khi vua ngự kiệu ra khỏi cung xung quanh là phường hát múa, phường bát âm thổi kèn, sáo, đánh trống vang trời. Đêm đến thú tiêu khiển của vua là thưởng thức yến tiệc “sau xem chèo hát, pháo thăng thiên và con hát vui ca nhảy múa”.

Vua Lê cử hành lễ Tịch điền
 
Top