Avada
Đã tốn tiền
[Reuter ngày 10 tháng 6 năm 2026]
- Các công ty Trung Quốc âm thầm cắt giảm việc làm khi các công cụ trí tuệ nhân tạo thay thế các vị trí công việc, tránh sa thải hàng loạt để duy trì sự ổn định.
- Luật lao động và những lo ngại chính trị dẫn đến việc sa thải dần dần, quy mô nhỏ thay vì cắt giảm nhân sự quy mô lớn.
- Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang vượt xa tốc độ tạo việc làm, làm gia tăng tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên và sự lo lắng của người lao động, theo các nhà phân tích và khảo sát.
BẮC KINH, ngày 10 tháng 6 (Reuters) - Liu, một nhà thầu làm việc tại Hàng Châu cho một công ty internet lớn của Trung Quốc, cho biết chủ lao động của cô đã bắt đầu âm thầm sa thải các nhà thầu vào tháng 3 sau khi yêu cầu nhân viên sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo, bao gồm cả phần mềm AI OpenClaw, vốn đã được áp dụng nhanh chóng tại Trung Quốc trong năm nay.
Mặc dù cô ấy không nắm rõ toàn bộ phạm vi của đợt sa thải, nhưng công ty của cô ấy cũng đã bắt đầu giảm tuyển dụng sinh viên mới tốt nghiệp khi các công ty Trung Quốc đang chạy đua để triển khai các hệ thống trí tuệ nhân tạo.
"Hầu hết các công việc mà mọi người thường làm đều có thể được thay thế hoàn toàn bằng OpenClaw. Sau khi một người viết tất cả quy trình làm việc của họ (vào OpenClaw)... về cơ bản họ có thể bị sa thải," cô gái 26 tuổi nói, yêu cầu giấu tên thật và tên công ty do tính nhạy cảm của vấn đề.
Trong khi các công ty trên toàn thế giới đang vật lộn với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), các doanh nghiệp Trung Quốc lại đối mặt với một thách thức riêng: Bắc Kinh muốn các công ty áp dụng AI đủ nhanh để chuyển đổi năng suất, nhưng không quá nhanh hoặc quá rõ rệt đến mức khiến người lao động bị sa thải hàng loạt, đe dọa sự ổn định xã hội.
Công ty của Liu nằm trong số nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đang âm thầm thực hiện các đợt cắt giảm nhân sự quy mô nhỏ nhằm tìm kiếm những lợi ích về năng suất liên quan đến trí tuệ nhân tạo mà không thu hút sự chú ý của chính phủ, chín nhân viên từ các ngành công nghệ, giải trí và quảng cáo đã nói với Reuters.
Chiến lược của họ trái ngược với việc cắt giảm việc làm quy mô lớn liên quan đến trí tuệ nhân tạo do các công ty toàn cầu lớn như Meta , điều này đã châm ngòi cho làn sóng chủ nghĩa dân túy chống trí tuệ nhân tạo ở phương Tây.
Quốc vụ viện và Bộ nguồn nhân lực Trung Quốc chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức khi được yêu cầu bình luận qua fax.
CÁC CÔNG TY MUỐN TRÁNH SA THẢI HÀNG LOẠT
Theo luật lao động Trung Quốc, các công ty phải xin phép chính phủ nếu cắt giảm việc làm vượt quá 10% lực lượng lao động, và ít nhất trong ba vụ kiện, tòa án Trung Quốc đã phán quyết chống lại các công ty sa thải công nhân để thay thế họ bằng trí tuệ nhân tạo.
"Các công ty tư nhân sẽ cần phải chấp nhận một mức độ thiếu hiệu quả nhất định để tránh tình trạng sa thải hàng loạt, điều có thể gây ra 'bất ổn xã hội' và dẫn đến những hệ lụy chính trị", một quản lý cấp cao tại một công ty công nghệ tài chính lớn của Trung Quốc nói với Reuters.
Người này cho biết quá trình tái cấu trúc đang diễn ra ở mọi công ty công nghệ lớn tại Trung Quốc, với các công việc tiếp thị và phát triển giao diện người dùng phần lớn được thay thế bằng trí tuệ nhân tạo (AI).
Một kỹ sư tại Alibaba , bộ phận điện toán đám mây cũng cho biết việc cắt giảm nhân sự do trí tuệ nhân tạo thúc đẩy đã bắt đầu ở một số bộ phận của công ty và có khả năng sẽ diễn ra thông qua việc cắt giảm và giảm dần số lượng nhân viên chứ không phải là một đợt sa thải hàng loạt duy nhất.
Alibaba không phản hồi yêu cầu bình luận từ Reuters.
He Shujing, một nhà phân tích cấp cao tại công ty tư vấn Plenum, cho biết các công ty công nghệ lớn của Trung Quốc vẫn đang trong giai đoạn "dồn toàn lực" vào trí tuệ nhân tạo.
"Những lợi ích về năng suất nhờ trí tuệ nhân tạo có thể sẽ làm giảm nhu cầu tuyển dụng, nhưng các công ty lớn dự kiến sẽ thận trọng trong việc cắt giảm nhân sự trực tiếp."
MỤC TIÊU HIỆU SUẤT AI
Một số công ty không chỉ sử dụng AI để thay thế các nhiệm vụ và vai trò mà còn đo lường xem người lao động có tiếp thu nó đủ nhanh hay không. Việc sử dụng token của nhân viên, một đơn vị tiêu thụ sức mạnh tính toán của AI, đang được đo lường ở một số nơi làm việc để ước tính hiệu quả - mặc dù điều đó không trực tiếp phản ánh sự gia tăng năng suất hoặc cho thấy chất lượng công việc được tạo ra bằng AI.
Một kỹ sư dữ liệu lớn tại một tập đoàn công nghệ khổng lồ của Trung Quốc cho biết người quản lý của anh ấy đã bắt đầu xếp hạng nhân viên dựa trên mức độ sử dụng token từ tháng 3, và cho biết thêm rằng chỉ số này sẽ được liên kết với đánh giá hiệu suất và triển vọng thăng tiến của họ.
"Việc này khá gượng ép. Không nên sử dụng AI chỉ vì mục đích sử dụng nó," ông nói với Reuters với điều kiện giấu tên. "Tôi vẫn không thể rũ bỏ cảm giác rằng mình đang ngày càng tiến gần hơn đến việc bị thay thế."
Ngành giải trí là một trong những ngành bị ảnh hưởng nặng nề nhất, khi các hãng phim truyền hình kinh phí thấp chuyển sang sử dụng diễn viên và bối cảnh do trí tuệ nhân tạo tạo ra.
"Bộ phận sản xuất của chúng tôi có khoảng 30-40 người. Sau khi chuyển đổi (sang AI), mỗi nhóm bị cắt giảm xuống còn khoảng 10 người, chỉ còn lại hai người cho việc quay phim người thật đóng", Ayase, một nhà sản xuất phim ngắn 22 tuổi bị sa thải vào tháng Hai, cho biết.
"Với phim người thật đóng, mỗi diễn viên có thể tốn hàng nghìn nhân dân tệ mỗi ngày, ngay cả đối với vai phụ chỉ có vài lời thoại," một sinh viên mới tốt nghiệp cho biết.
BÙNG NỔ TRÍ TUỆ NHÂN TẠO, VIỆC LÀM BỊ SIẾT CHẶT
Sáng kiến "AI Plus" của Bắc Kinh đặt mục tiêu đạt 70% ứng dụng AI trong các lĩnh vực trọng điểm vào năm 2027 và 90% vào năm 2030, và các nhà phân tích cảnh báo rằng sẽ có một giai đoạn chuyển đổi khó khăn.
Người ta cho rằng tốc độ tạo việc làm nhờ trí tuệ nhân tạo (AI) đang chậm hơn tốc độ mất việc làm, trong khi Trung Quốc đang phải vật lộn với tỷ lệ thất nghiệp cao trong giới trẻ, với những người lao động mới vào nghề chịu ảnh hưởng nặng nề hơn bởi tự động hóa AI.
Mặc dù số lượng tin tuyển dụng liên quan đến AI tăng vọt 74% trong năm 2025, sự bùng nổ này che giấu một thị trường rộng lớn đang gặp khó khăn, nơi kỷ lục 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp đại học phải đối mặt với mức lương khởi điểm giảm và ít việc làm hơn.
Theo ước tính trong một báo cáo gần đây, 9,6% tổng số việc làm ở Trung Quốc - khoảng 70 triệu việc làm - đang có nguy cơ cao bị thay thế bởi trí tuệ nhân tạo (AI). Nguy cơ này tăng lên 13,6% đối với người lao động ở độ tuổi 20.
"Trí tuệ nhân tạo (AI) đóng vai trò trung tâm trong quá trình chuyển đổi (kinh tế) của Trung Quốc theo một cách đặc biệt: nó vừa là động lực gây ra sự gián đoạn, vừa là giải pháp được đề xuất để giải quyết vấn đề đó," Selena Guo, nhà phân tích chính sách xã hội tại công ty tư vấn China Policy, cho biết.
"Việc ứng dụng AI trên quy mô lớn là cần thiết để đạt được hiệu quả công nghiệp (và) đẩy nhanh quá trình đổi mới... Hy vọng là sẽ tạo ra hiệu ứng domino tích cực đối với năng suất và tăng trưởng."
Các bài báo trên truyền thông nhà nước Trung Quốc đã cố gắng trấn an người lao động rằng trí tuệ nhân tạo (AI) không "cướp mất cơm của người dân". Các quan chức hiện đang nghiên cứu tác động của AI đối với việc làm và các kế hoạch đào tạo lại kỹ năng, nhưng họ vẫn chưa đưa ra phản hồi chính sách chi tiết.
Hashtag "nỗi lo sợ về AI" đã thu hút hơn 7,8 triệu lượt xem trên ứng dụng mạng xã hội RedNote của Trung Quốc, nơi người dùng tranh luận liệu AI có khiến họ trở nên lỗi thời giống như những người thợ dệt châu Âu thế kỷ 19 đã mất việc làm vì máy dệt điện hay không.
Một số công cụ trợ lý ảo AI đã được quảng cáo rõ ràng là có khả năng thay thế toàn bộ các phòng ban: Ví dụ, Wukong, nền tảng doanh nghiệp AI đa trợ lý của Alibaba, có các kỹ năng "công ty một người" được thiết lập sẵn, được thiết kế để tự động hóa các công việc bao gồm bán hàng thương mại điện tử, phát trực tiếp và phát triển phần mềm.
"Những ai không sử dụng AI sẽ bị loại bỏ," Liu, người làm việc trong bộ phận vận hành nội dung, cho biết.
"Trí tuệ nhân tạo thâm nhập vào mọi khía cạnh của cuộc sống chỉ là vấn đề thời gian... Tôi muốn quay lại làm nông hoặc trở thành một nghệ nhân."
Bài viết do Laurie Chen và Phòng Tin tức Bắc Kinh thực hiện; Bổ sung thông tin từ Casey Hall tại Thượng Hải và Eduardo Baptista tại Bắc Kinh; Biên tập bởi Miyoung Kim và Lincoln Feast
