Các chỉ số kinh tế của Trung Quốc trong tháng 4 và tháng 5 đã khiến thị trường toàn cầu lo ngại. Đầu tư tài sản cố định dường như giảm mạnh, và doanh số bán lẻ tháng 5 giảm xuống mức âm. Tuy nhiên, phân tích sâu hơn các dữ liệu tần suất cao và động thái khu vực cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các số liệu kinh tế vĩ mô tổng quan và thực tế trên thực địa. Đà tăng trưởng tiềm ẩn của nền kinh tế Trung Quốc mạnh mẽ hơn so với những con số thống kê ban đầu.
Trước hết, hãy xem xét sự sụt giảm rõ rệt trong đầu tư tài sản cố định. Thống kê chính thức cho thấy sự sụt giảm mạnh 11% trong tháng 4 và tháng 5 cộng lại, một sự giảm tốc đáng kể so với mức tăng trưởng 1,7% được ghi nhận trong quý đầu tiên. Tuy nhiên, dữ liệu ngành ở mức trung bình lại mâu thuẫn với bức tranh ảm đạm này. Chỉ số quản lý mua hàng (PMI) của ngành sản xuất và xây dựng vẫn tương đối ổn định. PMI ngành sản xuất đạt 50 trong tháng 5, trong khi PMI ngành xây dựng thực tế tăng 0,8 điểm lên 48,8.
Hơn nữa, các chỉ số tần suất cao về vật liệu xây dựng cho thấy sự cải thiện nhẹ. Khối lượng giao dịch thép xây dựng đã giảm bớt trong tháng 5, và giá vận chuyển xi măng về cơ bản đã ổn định. Sự khác biệt này cho thấy khả năng phục hồi vốn có của chu kỳ đầu tư mạnh mẽ hơn năm ngoái, bất chấp việc thắt chặt nhẹ chính sách mở rộng tài chính và những cú sốc năng lượng từ bên ngoài.
Điều gì giải thích cho khoảng cách giữa các chỉ số vĩ mô và thực tế vi mô? Câu trả lời phần lớn nằm ở chính trị và bảng cân đối kế toán của chính quyền địa phương. Việc nhấn mạnh lại vào quan điểm đúng đắn về hiệu quả hoạt động và sự khởi đầu của các quá trình chuyển giao lãnh đạo chính quyền địa phương đã làm thay đổi đáng kể hành vi của các quan chức. Dữ liệu khu vực xác nhận sự thay đổi này. Các tỉnh có khoản vay ngoài bảng cân đối kế toán đáng kể và gánh nặng nợ lãi suất cao — như Quý Châu, Ninh Hạ, Hắc Long Giang, Thanh Hải và Quảng Tây — đã báo cáo sự sụt giảm lớn về tổng đầu tư tích lũy.
Khi thế hệ lãnh đạo địa phương mới lên nắm quyền, các quan chức đang ưu tiên giảm thiểu rủi ro, tái cấu trúc nợ và đẩy nhanh việc thanh toán các khoản nợ cũ hơn là chi tiêu cho cơ sở hạ tầng dựa trên nợ. Cách tiếp cận thận trọng này đương nhiên sẽ kìm hãm sự tăng trưởng ngân sách và đầu tư vào cơ sở hạ tầng nói chung.
Một sự sai lệch tương tự cũng ảnh hưởng đến dữ liệu tiêu dùng của Trung Quốc. Tăng trưởng âm trong doanh số bán lẻ tháng 5 chịu ảnh hưởng nặng nề bởi sự gián đoạn kỹ thuật hơn là sự sụt giảm đột ngột về nhu cầu tiêu dùng. Việc loại bỏ dần các khoản trợ cấp quốc gia, cùng với giá dầu cao, đã kéo doanh số bán ô tô truyền thống xuống, làm giảm khoảng 1,5 điểm phần trăm trong tổng tăng trưởng doanh số bán lẻ.
Trong khi đó, sự sụt giảm mạnh doanh số bán vàng và trang sức — giảm xuống mức trung bình âm 15,1% trong tháng 4 và tháng 5 so với mức tăng trưởng hai chữ số trong quý đầu tiên — phản ánh sự thay đổi trong hành vi đầu tư giữa bối cảnh giá vàng biến động chứ không phải do sự sụt giảm tiêu dùng đơn thuần. Thêm vào đó, điều kiện tài chính thắt chặt cũng gây áp lực lên hoạt động mua sắm của chính phủ.
Điều quan trọng cần lưu ý là, chỉ số doanh thu bán lẻ truyền thống thường xuyên đánh giá thấp sự phát triển của lĩnh vực dịch vụ. Lần đầu tiên, số liệu thống kê chính thức công bố một chỉ số toàn diện hơn bao gồm cả doanh thu bán lẻ hàng hóa và dịch vụ, tăng trưởng 2,8% trong 5 tháng đầu năm — vượt xa chỉ số bán lẻ truyền thống 1,4 điểm phần trăm. Khung thống kê hiện tại vẫn đang nỗ lực để theo dõi toàn diện mức tiêu thụ dịch vụ phi tập trung.
Nhìn về phía trước, một khi những biến động tạm thời do thắt chặt tài chính và cú sốc năng lượng từ bên ngoài được loại bỏ, tổng cầu dường như ổn định. Doanh thu và lợi nhuận của các doanh nghiệp công nghiệp đều tăng tốc trong tháng 4 so với quý đầu tiên, và giao dịch bất động sản trong tháng 4 và tháng 5 đã vượt trội so với xu hướng theo mùa của ba năm qua.
Khi các eo biển quốc tế dần được mở cửa trở lại và tác động kìm hãm của việc hết hạn trợ cấp và giá dầu cao giảm dần, quý 3 được dự báo sẽ chứng kiến sự phục hồi về mặt kỹ thuật trong đà tăng trưởng liên tiếp. Mặc dù nhu cầu trong nước có thể vẫn yếu hơn so với nhu cầu bên ngoài, nhưng quỹ đạo tăng trưởng nội địa của nền kinh tế Trung Quốc vẫn không hề chững lại.
