YellowGecko
Member
(VTC News) -
Mang tên một loài giáp xác nhưng không chứa thịt cáy, bánh cáy ẩn chứa nghệ thuật mô phỏng thị giác tinh tế và giai thoại tiến vua độc đáo từ trăm năm trước.
Trong bức tranh đa sắc của ẩm thực cổ truyền Việt Nam, những món bánh dân dã thường được định danh bằng chính nguyên liệu làm ra chúng (bánh đậu xanh, bánh gai) hoặc phương pháp chế biến (bánh cuốn, bánh nướng). Tuy nhiên, có một món đặc sản trứ danh của Hưng Yên (vùng Thái Bình cũ) lại mang cái tên khiến nhiều người lần đầu thưởng thức phải bối rối: Bánh cáy.
“Cáy” vốn là tên một loài động vật giáp xác (họ hàng với cua đồng) sống nhiều ở các vùng bãi bồi ven sông, ven biển. Thế nhưng, khi cầm miếng bánh cáy trên tay và nhấm nháp, thực khách tuyệt nhiên không tìm thấy bất kỳ hương vị hải sản hay dấu vết nào của thịt cáy. Để giải mã nghịch lý ngôn ngữ và ẩm thực này, chúng ta cần lật lại những trang sử văn hóa địa phương và nhìn nhận dưới lăng kính của nghệ thuật tạo hình dân gian.
Vì sao gọi là bánh cáy?
Sự thật là, thành phần của bánh cáy hoàn toàn thuần nông nghiệp, bao gồm: gạo nếp cái hoa vàng, gấc đỏ, hạt dành dành, mỡ lợn, lạc (đậu phộng), vừng, gừng tươi và đường mía. Nguyên nhân cốt lõi khiến món ăn này được gọi là “bánh cáy” bắt nguồn từ nghệ thuật mô phỏng thị giác tài tình của người xưa.
Có tên là “bánh cáy” nhưng không chứa thịt cáy, đây là món bánh khiến nhiều người bối rối. (Ảnh minh họa: AI)
Từ thức quà quê đến phẩm vật tiến vua
Bên cạnh lý giải về mặt thị giác, tên gọi bánh cáy còn gắn liền với một giai thoại lịch sử uy tín được ghi chép lại tại làng Nguyễn (xã Nguyên Xá, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình cũ), nơi được xem là tổ nghề của món bánh này.
Tương truyền, vào thế kỷ 18 (thời Lê Trung Hưng), tại làng Nguyễn có bà Nguyễn Thị Tần, một người phụ nữ tài hạnh được tuyển vào cung làm nhũ mẫu chăm sóc thế tử Lê Duy Vĩ. Với nỗi nhớ quê hương và mong muốn tạo ra một món ăn có thể bảo quản lâu dài, mang đủ hương vị ấm áp, bà đã sử dụng những nông sản sẵn có của quê nhà để sáng tạo ra một loại bánh mới.
Khi bà dâng món bánh này lên, vua Lê và chúa Trịnh thưởng thức thấy vị ngọt thanh của mạch nha, vị béo của mỡ lợn, cái giòn rụm của gạo nếp chiên và đặc biệt là vị cay nồng, ấm bụng của gừng tươi. Khi nhà vua hỏi tên món bánh, nhìn thấy những hạt nếp màu đỏ vàng đan xen đẹp mắt, nhà vua đã liên tưởng đến trứng của con cáy và ban tên cho nó là “bánh cáy”.
...
Vì sao gọi là bánh cáy?
Mang tên một loài giáp xác nhưng không chứa thịt cáy, bánh cáy ẩn chứa nghệ thuật mô phỏng thị giác tinh tế và giai thoại tiến vua độc đáo từ trăm năm trước.
