BẮC KINH/SINGAPORE, ngày 15 tháng 7 (Reuters) - Nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng với tốc độ chậm nhất trong hơn ba năm trong quý II, với tiêu dùng hộ gia đình yếu kém làm lu mờ sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành sản xuất và xuất khẩu, đồng thời làm gia tăng lo ngại về tính bền vững lâu dài của mô hình tăng trưởng không cân bằng của nước này.
Tăng trưởng GDP quý 4 (4-6) đạt 4,3%, giảm so với mức 5,0% của quý 1, thấp hơn mức mục tiêu cả năm 4,5%-5,0% của Trung Quốc và không đạt kỳ vọng .
Những dữ liệu này càng gây thêm áp lực lên Bắc Kinh để có thêm các biện pháp kích thích kinh tế. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cho rằng cuộc họp được theo dõi sát sao vào cuối tháng 7 của Bộ Chính trị Đảng Cộng sản, cơ quan ra quyết định hàng đầu, có thể sẽ không đưa ra các bước đi lớn do lo ngại về khoản nợ ngày càng tăng.
Các nhà kinh tế cho rằng thách thức lớn hơn không phải là tốc độ tăng trưởng mà là cơ cấu của nó.
Dữ liệu hôm thứ Tư cho thấy doanh số bán lẻ tăng 1,0% trong tháng Sáu và sản lượng công nghiệp tăng 5,3% - cho thấy sự phụ thuộc rất lớn vào nhu cầu toàn cầu đối với hàng hóa sản xuất trong bối cảnh các đối tác thương mại đang phàn nàn về sự mất cân bằng của Trung Quốc và cuộc chiến tranh Iran đang gây áp lực lên nền kinh tế thế giới.
Jane Hou, người điều hành một doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa châu Âu ở miền đông Trung Quốc, cho biết thu nhập của bà đã giảm khoảng một nửa kể từ đầu năm do doanh số bán hàng của công ty giảm. Một căn hộ bà cho thuê đã không có người thuê trong hơn sáu tháng - phản ánh tình trạng dư thừa nhà ở khổng lồ và cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài ở Trung Quốc.
"Ngoài những khoản chi tiêu cần thiết cho thực phẩm, tôi tiết kiệm mọi thứ có thể," Hou nói. "Tôi đã không mua một món quần áo nào trong sáu tháng qua."
Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn tăng trưởng 4,7% trong giai đoạn tháng 1-6, nằm trong mục tiêu đề ra, làm giảm bớt sự cần thiết phải có các biện pháp kích thích kinh tế quy mô lớn.
Zhiwei Zhang, nhà kinh tế trưởng tại Pinpoint Asset Management, cho rằng Bộ Chính trị khó có thể phát tín hiệu về việc tăng thâm hụt ngân sách, vì hiện tại xuất khẩu vẫn đang mạnh.
Ông Zhang cho biết: "Chính phủ dường như không muốn chi tiêu nguồn lực ngân sách và gia tăng nợ công."
"Các nhà hoạch định chính sách và các nhà nghiên cứu đều nhất trí rằng Trung Quốc cần thúc đẩy nhu cầu nội địa. Nhưng chưa có sự đồng thuận về cách thức thực hiện điều đó."
ĐẦU TƯ SUY YẾU, TIÊU DÙNG VẪN YẾU
Trong nước, tiền lương không theo kịp tốc độ tăng trưởng chung của nền kinh tế, thậm chí còn giảm ở một số lĩnh vực.
Tình trạng dư thừa năng lực sản xuất công nghiệp, thuế quan của Mỹ và cuộc chiến giá cả giữa các nhà sản xuất đã dẫn đến tình trạng sa thải hàng loạt trong các nhà máy, trong khi nhu cầu yếu và việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhanh hơn đã làm chậm quá trình tạo việc làm cho nhân viên văn phòng .
Tình trạng suy thoái thị trường bất động sản đã làm giảm sút tài sản hộ gia đình và hạn chế việc làm trong ngành xây dựng kể từ năm 2021. Dữ liệu cho thấy đầu tư bất động sản giảm 18% so với cùng kỳ năm ngoái trong sáu tháng đầu năm, trong khi giá nhà cũng giảm.
Hàng chục triệu người đã mất việc làm chính thức và chuyển sang làm việc trong
nền kinh tế tự do , hiện đang làm việc cho các nền tảng gọi xe và giao hàng với giờ làm việc dài, lương thấp và chế độ an sinh xã hội không đầy đủ.
Đầu tư cũng đang chậm lại.
Chính quyền địa phương, vốn là động lực chính thúc đẩy đầu tư vào sản xuất và cơ sở hạ tầng, và thường bị đổ lỗi vì tạo ra năng lực sản xuất dư thừa và phân bổ nguồn lực không hiệu quả, hiện đang chịu áp lực phải cắt giảm chi phí.
Emma Cheng, một nữ y tá 28 tuổi ở Quế Lâm - một thành phố lớn ở Quảng Tây, một trong những tỉnh có ngân sách yếu kém nhất ở Trung Quốc - cho biết thu nhập của cô "đã giảm mạnh" do ngành y tế địa phương thiếu kinh phí.
"Trước đây tôi thường mua thẻ tập gym, thẻ làm đẹp, gói đăng ký Tencent Video và thay điện thoại hoặc iPad mới," Cheng nói. "Bây giờ tôi không dám tiêu tiền vào những thứ đó nữa."
Đầu tư tài sản cố định của Trung Quốc giảm 5,7% so với cùng kỳ năm ngoái trong giai đoạn tháng 1-6, trong đó đầu tư của khu vực nhà nước cũng giảm 2,3%.
"Yếu tố chính kìm hãm con số tăng trưởng chung xuất phát từ sự suy giảm ngày càng trầm trọng trong hoạt động đầu tư trong nước," Andy Ji, một nhà phân tích tại ITC Markets, cho biết.
"Nhìn chung, một động lực công nghiệp dựa trên công nghệ cao hoạt động song song với sự sụt giảm mạnh mẽ về tiêu dùng và đầu tư trong nước cho thấy rõ đà tăng trưởng không đồng đều của nền kinh tế."
XUẤT KHẨU VẪN DUY TRÌ MẠNH MẼ NHƯNG RỦI RO CAO
Trách nhiệm thúc đẩy tăng trưởng ngày càng nghiêng về xuất khẩu.
Dữ liệu thương mại công bố hôm thứ Ba cho thấy nhu cầu bên ngoài hiện đang bù đắp cho sự yếu kém nội địa của Trung Quốc, với xuất khẩu
vượt kỳ vọng , tăng 27%, nhờ sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo toàn cầu.
Điều này một phần phản ánh việc các nhà bán lẻ Mỹ tích
trữ hàng hóa trước mùa mua sắm Black Friday và Giáng sinh trước khi thuế quan dự kiến tăng vào cuối năm nay, theo nhận định của các giám đốc điều hành ngành vận chuyển.
Chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi tháng 5 đã duy trì được sự hòa giải giữa hai cường quốc lớn nhất thế giới, nhưng quan hệ thương mại giữa hai nước vẫn còn mong manh.
Mức thuế quan 10% áp dụng cho tất cả hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ, do Washington ban hành hồi tháng Hai sau khi Tòa án Tối cao tuyên bố một số mức thuế quan trước đó là bất hợp pháp, sẽ hết hạn vào ngày 24 tháng Bảy, nhưng nhiều người dự đoán nó sẽ được thay thế bằng các mức thuế cao hơn.
Đại diện Thương mại Hoa Kỳ đã đề xuất mức thuế 12,5% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc và các nước khác sau cuộc điều tra về lao động cưỡng bức, điều mà Bắc Kinh phủ nhận, và quyết định cuối cùng dự kiến sẽ được đưa ra trong những tháng tới.
Hơn nữa, Liên minh châu Âu, với thâm hụt thương mại với Trung Quốc trung bình 1 tỷ đô la mỗi ngày vào năm ngoái, đang nỗ lực tăng cường bảo hộ khu phức hợp công nghiệp của mình khỏi sự cạnh tranh từ Trung Quốc.
Và cuộc xung đột tái diễn giữa Mỹ và Iran làm gia tăng sự bất ổn về tăng trưởng toàn cầu.
Larry Hu, nhà kinh tế trưởng về Trung Quốc của Macquarie Group, cho biết Bắc Kinh hiện không có nhiều động lực để giảm bớt nhu cầu từ bên ngoài.
"Điều sẽ làm thay đổi tình hình hiện tại là khi xuất khẩu giảm sút," ông Hu nói. "Khi xuất khẩu chậm lại, để vẫn đạt được mục tiêu tăng trưởng, chính phủ sẽ tập trung nhiều hơn vào nhu cầu nội địa."
