TP - “Tuyệt đối không dừng lại để quay phim, chụp ảnh”. Sau vụ sạt lở trên tuyến ĐT127 tại xã Bum Tở (Lai Châu), cơ quan chức năng phải phát đi lời cảnh báo này khi nhiều người vẫn đứng xem, quay chụp cảnh đất đá đổ xuống.
Điều đáng nói, đây không phải hiện tượng cá biệt. Từ cháy nổ, tai nạn đến thiên tai, không ít hiện trường đã trở thành nơi săn hình ảnh, làm content (nội dung), khiến phản xạ cầm điện thoại dần lấn át phản xạ bảo vệ bản thân và tôn trọng người gặp nạn.
Hiện trường cứu nạn trở thành “phim trường”
Trên TikTok, Facebook Reels hay YouTube Shorts, những video ghi lại cảnh cháy nổ, tai nạn, lũ quét hay sạt lở thường có khả năng lan truyền rất nhanh. Thuật toán không phân biệt đâu là bi kịch, đâu là giải trí. Điều nó ưu tiên là những nội dung khiến người dùng dừng lại lâu hơn, bình luận nhiều hơn và chia sẻ nhiều hơn.
Chính cơ chế ấy đã vô tình tạo ra một hệ thống phần thưởng cho những hình ảnh gây sốc. Đó cũng là lý do ngày càng xuất hiện nhiều tài khoản chuyên săn hiện trường cháy nổ, tai nạn hay thiên tai. Bởi khi lượt xem có thể đổi thành người theo dõi, doanh thu quảng cáo hoặc hợp đồng thương mại sẽ tự động tìm đến. Nói cách khác, view càng cao, người làm nội dung càng dễ kiếm tiền.
Cộng đồng mạng hẳn chưa quên, đêm 12/9/2023, vụ cháy chung cư mini trên phố Khương Hạ (Hà Nội) khiến 56 người thiệt mạng. Trong khi lực lượng cứu hỏa và cứu nạn chạy đua với thời gian, khu vực bên ngoài hiện trường xuất hiện rất đông người dân đứng theo dõi, nhiều người dùng điện thoại ghi hình. Chỉ ít phút sau, hàng loạt video từ hiện trường đã xuất hiện trên Facebook, TikTok và các nền tảng mạng xã hội.
Tháng 9/2024, sau sự cố sập cầu Phong Châu (Phú Thọ), hình ảnh hiện trường cũng nhanh chóng phủ kín không gian mạng. Bên cạnh những thông tin phục vụ cảnh báo và tìm kiếm cứu nạn, không ít video được cắt dựng, gắn nhạc, đặt tiêu đề giật gân để thu hút người xem.
Mới đây, những ngày tháng 7/2026, câu chuyện lặp lại ở Lai Châu. Lần này, cơ quan chức năng phải phát đi khuyến cáo công khai: tuyệt đối không dừng lại để quay phim, chụp ảnh tại khu vực có nguy cơ sạt lở.
Việc ghi lại hiện trường để cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng hoặc báo chí là cần thiết trong nhiều trường hợp. Nhưng câu chuyện sẽ thay đổi khi video được cắt dựng, thêm nhạc nền, chèn hiệu ứng, đặt tiêu đề kiểu “Khoảnh khắc kinh hoàng”, “Xem đến cuối”, “May mắn thoát chết trong gang tấc” để tối ưu hóa lượng xem. Lúc này thảm họa đã được hô biến thành một sản phẩm truyền thông.
Thời gian qua, không ít video quay cận cảnh nạn nhân tai nạn giao thông, người bị thương hoặc hiện trường cứu nạn đã vấp phải phản ứng gay gắt của dư luận vì xâm phạm quyền riêng tư và thiếu tôn trọng người gặp nạn. Nhưng vì lợi ích có vẻ quá dễ kiếm, việc làm nội dung bằng mọi giá không những không giảm đi, mà vẫn có xu hướng tăng lên.
