Sáp nhập trường học mang đến nhiều thay đổi và thách thức. Theo các chuyên gia, điều tiên quyết cần xây dựng khung năng lực quản trị đối với hiệu trưởng và các chương trình bồi dưỡng quản trị về sự thay đổi.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, có 15 tỉnh thành trong diện thí điểm gắn với kế hoạch các địa phương sắp xếp, sáp nhập trường học để phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp; tinh gọn đầu mối quản lý, giảm biên chế quản lý giáo dục, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy; giữ ổn định quy mô học sinh ở các điểm trường.
Kế hoạch lộ trình đến trước ngày 30-8 hoàn thành giai đoạn thí điểm, bộ máy tổ chức và phương án quản trị trường học để vận hành ngay từ đầu năm học 2026-2027; và trước 30-4-2027 hoàn thiện sắp xếp mạng lưới trường học, phấn đấu giảm ít nhất 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập hiện có.
Theo các chuyên gia, cùng với quyết định sáp nhập, cần xây dựng khung năng lực quản trị đối với hiệu trưởng và các chương trình bồi dưỡng quản trị về sự thay đổi.
Cơ hội
Ngày 20-7,
Báo điện tử Tuổi Trẻ trao đổi với TS Hoàng Ngọc Vinh, chuyên gia giáo dục. Ông Vinh nhận định chung sáp nhập trường học là cơ hội để xây dựng những nhà trường hiện đại hơn, chứ không chỉ lớn hơn.
TS Hoàng Ngọc Vinh cho rằng song song với sáp nhập trường học là chuẩn bị cho quản trị sự thay đổi, tránh những xáo trộn kéo dài trong chính các trường.
"Nếu đặt mục tiêu phấn đấu giảm ít nhất 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập hiện có và thực hiện được thì mới giải quyết phần dễ nhất. Thách thức thực sự chỉ bắt đầu sau khi quyết định sáp nhập trường học có hiệu lực", ông Vinh nhấn mạnh.
Chỉ ra thách thức, chuyên gia này liệt kê: sau sáp nhập, thay đổi quy mô nhà trường, quy mô quản trị, văn hóa tổ chức.
Cụ thể, một hiệu trưởng quản lý thêm học sinh, giáo viên và phải điều hành nhiều điểm trường, nhiều tổ chuyên môn, nhiều nhóm lợi ích và nhiều kỳ vọng khác nhau của phụ huynh; cơ cấu lãnh đạo cũng thay đổi dễ phát sinh tâm lý so bì hoặc mất động lực nếu thiếu minh bạch; chưa kể văn hóa tổ chức, vì mỗi trường có truyền thống khác nhau.
"Khi sáp nhập lại, nếu không xây dựng được giá trị chung thì sự tồn tại nhà trường mới như phép cộng cơ hội của các trường cũ và hàng loạt thay đổi. Đặc biệt hiệu trưởng không thể điều hành theo lối chung chung, mà phải biết phân quyền, sử dụng dữ liệu, phát triển đội ngũ.
Sáp nhập không phải chỉ thay đổi "cái vỏ" tổ chức, mà làm thay đổi gần như toàn bộ hệ sinh thái vận hành của trường", ông Vinh đánh giá.
Dẫn ra kinh nghiệm của nhiều quốc gia ở mỗi đợt tái cấu trúc hệ thống trường học đều gắn với chương trình phát triển năng lực lãnh đạo, ông Vinh nói khi triển khai mô hình tự quản trường học, Singapore đầu tư mạnh cho đào tạo hiệu trưởng trước khi trao thêm quyền tự chủ.
Hay nhiều bang ở Canada và Anh cũng yêu cầu lãnh đạo được bồi dưỡng về quản trị sự thay đổi, quản trị nhân sự, truyền thông nội bộ…
"Điều quan trọng hơn là cách đánh giá kết quả sáp nhập. Thành công không thể chỉ đo bằng số đầu mối giảm đi hay số biên chế được tinh giản.
![[Yi]](https://data.voz.vn/avatars/m/1525/1525153.jpg?1753778975){kind=avatar}
TQ đi kìa.
