Bị rò điện vỏ máy tính, laptop, máy in... dù đang tắt nguồn ?
Chắc nhiều bác gặp tình trạng bị tê tê khi chạm vào thùng máy PC, máy in dù máy không hoạt động hoặc ổ cắm đang tắt. Khi hỏi trên các nhóm thường nhận được tư vấn là đảo chiều phích cắm, có khi hết nhưng cũng có khi không có tác dụng. Mình làm bài này để tìm hiểu nguyên nhân và cách khắc phục.
Bài này chỉ làm rõ giải pháp đơn giản là cắm đúng thứ tự dây L&N để công tắc ổ cắm hoặc công tắc nguồn máy tính có tác dụng ngắt điện. Còn với nguồn xung nói chung như nguồn PC, laptop, củ sạc... thì dòng rò luôn tồn tại do nguồn xung có tụ (Y) nối giữa phần sơ cấp với thứ cấp để chống nhiễu, tác dụng không mong muốn là tạo ra dòng rò xoay chiều.
Nếu không được tiếp địa thì đo điện áp giữa vỏ nguồn, cổng USB các củ sạc với GND (mặt đất chuẩn) có thể vài chục đến cả trăm VAC.
An toàn nhất là có nhiều cấp bảo vệ như: tiếp địa (nối đất) chuẩn, RCCB, RCBO,... giải pháp đóng đinh ngắn vào tường, xuống nền có thể giảm bớt cảm giác tê tê do dòng rò nhưng nếu bị lỗi rò thật thì... vẫn có thể ngỏm nếu không có RCBO, RCCB.
Nội dung chính như sau:
1. Phích cắm bị đảo vị trí dây L, N
Khi cắm đúng dây L, N thì trong ổ cắm gần như ko có điện
2. Chuẩn dây nguồn thiết bị vẫn có khác biệt thứ tự dây L, N
Giải pháp khắc phục
Clip test
Chắc nhiều bác gặp tình trạng bị tê tê khi chạm vào thùng máy PC, máy in dù máy không hoạt động hoặc ổ cắm đang tắt. Khi hỏi trên các nhóm thường nhận được tư vấn là đảo chiều phích cắm, có khi hết nhưng cũng có khi không có tác dụng. Mình làm bài này để tìm hiểu nguyên nhân và cách khắc phục.
Bài này chỉ làm rõ giải pháp đơn giản là cắm đúng thứ tự dây L&N để công tắc ổ cắm hoặc công tắc nguồn máy tính có tác dụng ngắt điện. Còn với nguồn xung nói chung như nguồn PC, laptop, củ sạc... thì dòng rò luôn tồn tại do nguồn xung có tụ (Y) nối giữa phần sơ cấp với thứ cấp để chống nhiễu, tác dụng không mong muốn là tạo ra dòng rò xoay chiều.
Nếu không được tiếp địa thì đo điện áp giữa vỏ nguồn, cổng USB các củ sạc với GND (mặt đất chuẩn) có thể vài chục đến cả trăm VAC.
An toàn nhất là có nhiều cấp bảo vệ như: tiếp địa (nối đất) chuẩn, RCCB, RCBO,... giải pháp đóng đinh ngắn vào tường, xuống nền có thể giảm bớt cảm giác tê tê do dòng rò nhưng nếu bị lỗi rò thật thì... vẫn có thể ngỏm nếu không có RCBO, RCCB.
Nội dung chính như sau:
1. Phích cắm bị đảo vị trí dây L, N
- Điện xoay chiều dùng trong gia đình thường là điện 1 pha, gồm có dây L (line) + dây trung tính N (Neutral), tùy gia đình khi lắp đặt hệ thống điện sẽ có thêm dây tiếp địa ký hiệu là E, G, …
- Công tắc trên các ổ cắm rời (và trên các thiết bị như máy tính, máy in...) thường ở dây L (Line), khi công tắc đang off thì ổ cắm hoặc thiết bị không có điện, tuy nhiên nếu không để ý thì phích cắm có thể bị ngược dẫn đến công tắc nằm ở dây N, khi công tắc off dây L vẫn đi vào ổ cắm hoặc thiết bị. Bình thường thì không sao nhưng nếu gặp rủi ro thì dây line có thể rò rỉ hoặc chạm vào vỏ, khi người sử dụng chạm vào -> bị giật.
Khi cắm đúng dây L, N thì trong ổ cắm gần như ko có điện
2. Chuẩn dây nguồn thiết bị vẫn có khác biệt thứ tự dây L, N
- Dây nguồn của máy tính, máy in… dùng ở VN thường có đầu ra là loại C13 theo tiêu chuẩn IEC 60320, có 3 chân cắm (có in ký tự trên đầu ra) và thứ tự các chân L, N, E giống nhau (Khi nhìn đối diện với đầu ra, chân E quay lên trên thì chân L luôn ở bên phải).
- Đầu ra thì ok, tuy nhiên đầu phích cắm của dây nguồn thứ tự chân L, N lại có khác nhau giữa chuẩn chân cắm. Nếu nhìn thẳng phích cắm, chân E quay lên trên, với phích cắm UK, China, AU, (phích cắm Schuko phần có lỗ tương tự như chân E của UK, china, AU) thì chân L nằm bên trái, còn chuẩn US thì chân L nằm bên phải. Điều này dẫn đến tình trạng nếu phích cắm US và UK, china, AU cùng cắm trên 1 ổ cắm 3 lỗ thì có khả năng 1 trong trong các thiết bị được cấp nguồn với dây L, N bị ngược. Nếu dây cấp vào máy tính, máy in bị ngược L, N thì dù có tắt máy thì điện vẫn đi vào trong máy không qua công tắc dẫn đến tình trạng như với ổ cắm.
Giải pháp khắc phục
- Đầu tiên cần dùng bút thử điện kiểm tra xem ổ cắm hoặc dây nguồn có đúng thứ tự L, N hay không. Với ổ cắm nếu cắm đúng thì khi công tắc off trong ổ không có điện và ngược lại -> đổi đầu phích cắm của ổ cắm nếu sai.
- Với dây nguồn thì mất công hơn vì chuẩn US với UK, China, AU dây L. N ngược nhau, không thể dùng chung trên 1 ổ cắm, đơn giản là tách riêng ổ cắm dùng cho các phích cắm US với ổ cắm các chuẩn khác.
- Nếu dùng chung thì cần thay phích cắm 3 chân khác và đấu lại thứ tự dây L, N giống các loại kia
- Một giải pháp khác là dùng biến áp cách ly để cấp nguồn cho máy tính, máy in... cách này thì hơi tốn tiền nhưng khá an toàn.
- Cắm đúng thứ tự dây L, N cho ổ cắm sẽ an toàn khi sử dụng vì công tắc sẽ có tác dụng ngắt điện khi off
- Cần kiểm tra chuẩn dây nguồn của thiết bị (máy tính, máy in..) theo chuẩn nào để có cách xử lý phù hợp, đảm bảo đầu ra của dây nguồn đúng thứ tự L, N trước khi cắm vào thiết bị.
Clip test
Sửa lần cuối:
khi laptop cắm dây sạc. 
