ISLAMABAD -- Mỏ Saindak, dự án khai thác đồng duy nhất của Trung Quốc tại Pakistan, đang đối mặt với điều mà các nhà phân tích gọi là "sự phong tỏa kinh tế" do các cuộc tấn công liên tiếp của phiến quân dọc theo các tuyến đường cung cấp cho mỏ, đe dọa sự liên tục của các chuyến hàng xuất khẩu mặt hàng chủ lực của Bắc Kinh từ quốc gia Nam Á này.
Trong ba tháng qua, ít nhất bảy vụ tấn công đã nhắm vào các tuyến đường cao tốc, phương tiện vận tải, đoàn xe chở khoáng sản và các khu khai thác mỏ ở tỉnh Balochistan, phía tây nam Pakistan. Các vụ tấn công do phiến quân ly khai địa phương thực hiện đã khiến ít nhất 13 người thiệt mạng, làm gián đoạn giao thông trên tuyến đường cao tốc N-40 Quetta-Taftan và gây hư hại hoặc thiêu rụi hàng chục phương tiện.
Các nguồn tin địa phương và quan chức chính phủ giấu tên cho biết với Nikkei Asia rằng các sự cố này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến dự án Saindak, đặc biệt là làm gián đoạn hoạt động hậu cần cung cấp các vật tư thiết yếu như nhiên liệu.
"Dầu đốt dùng để phát điện tại dự án Saindak đang cạn kiệt, do các cuộc tấn công của phiến quân đã ngăn cản các tàu chở dầu tiếp cận được địa điểm này", một quan chức chính phủ nói với Nikkei Asia.
Saindak nằm trong quận Chagai thuộc tỉnh Balochistan, nơi có chung đường biên giới tam giác với Iran và Afghanistan. Chagai cũng là nơi đặt
dự án Reko Diq do công ty Barrick Mining của Canada điều hành, công ty này hồi tháng 3 đã tuyên bố sẽ hoãn tiến độ dự án một năm , với lý do tình hình an ninh ngày càng xấu đi. Tháng sau đó, ít nhất 10 người, trong đó có một người nước ngoài, đã thiệt mạng trong một vụ tấn công vào khu mỏ gần đó thuộc sở hữu của National Resources, một công ty của Pakistan.
Pakistan đã đáp trả bằng cách tuyên bố kế hoạch vào tháng 5 thành lập một lực lượng bán quân sự chuyên bảo vệ tài nguyên khoáng sản khỏi các cuộc tấn công của phiến quân ở Balochistan.
Tuần trước, Talal Chaudhry, Bộ trưởng Nội vụ Pakistan, cho biết với giới truyền thông rằng Islamabad đã nhận được những lo ngại về an ninh từ phía công ty khai thác mỏ Saindak trong tháng này và đã chỉ đạo các cơ quan liên quan tăng cường triển khai lực lượng xung quanh các cơ sở, nhân viên và hàng hóa của công ty.
"Ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là bảo vệ tất cả các dự án do các công ty quốc tế điều hành tại Pakistan", truyền thông dẫn lời ông nói.
Mỏ đồng và vàng Saindak thuộc sở hữu của công ty nhà nước Pakistan Saindak Metals (SML). Theo hợp đồng thuê dài hạn từ năm 2002, mỏ được vận hành bởi MCC Resources Development (MRDL), công ty con đặt tại Pakistan của Tập đoàn Luyện kim Trung Quốc (MCC), đơn vị chịu trách nhiệm khai thác, chế biến và hậu cần hàng ngày. Năm 2022, thời hạn thuê được gia hạn thêm 15 năm.
Đồng là mặt hàng nhập khẩu hàng đầu của Trung Quốc từ Pakistan. Thống kê của Liên Hợp Quốc cho thấy Trung Quốc đã nhập khẩu gần 1 tỷ đô la Mỹ đồng, tương đương 35% tổng kim ngạch nhập khẩu từ nước này vào năm 2024. Trong đó bao gồm khoảng 23.700 tấn được sản xuất tại mỏ Saindak, vì toàn bộ sản lượng đồng của mỏ này đều được xuất khẩu sang Trung Quốc.
Raziq Sanjrani, giám đốc điều hành của SML, cho biết trong một tuyên bố báo chí gần đây rằng dự án Saindak đã hoạt động hoàn toàn bình thường trong 25 năm qua và không có khả năng bị đóng cửa. Tuy nhiên, một tuyên bố khác được đưa ra hôm thứ Hai cho biết công ty đã đánh giá rủi ro an ninh ở Chagai và khu vực Balochistan rộng lớn hơn ở mức độ nghiêm trọng cao với "xác suất xảy ra [các cuộc tấn công của phiến quân] ở mức trung bình".
"Các cuộc tấn công thường xuyên dọc theo đường cao tốc N-40 Quetta-Taftan đã làm gián đoạn việc di chuyển của xe tải, đoàn xe an ninh và hàng tiếp tế," Ali Raza Rind, một nhà phân tích chính trị ở Chagai, nói với Nikkei Asia, đề cập đến tuyến đường cao tốc dài 610 km chạy từ Quetta đến biên giới Iran. "Do đó, các công ty khai thác mỏ đã gặp khó khăn trong việc đảm bảo giao hàng đúng thời hạn."
Sean Hagarty, Giám đốc điều hành của Region Alert, một công ty có trụ sở tại Florida chuyên cung cấp thông tin tình báo về rủi ro hoạt động cho ngành khai thác mỏ, cho biết các chiến binh Baloch đã bắt đầu một "cuộc phong tỏa kinh tế" thông qua một chiến dịch có hệ thống với tuyên bố kiểm soát các tuyến đường cao tốc.
"Những gì đang xảy ra ở Saindak là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy lệnh phong tỏa kinh tế đang gây thiệt hại," Hagarty nói. "Bất cứ ai vận chuyển hàng hóa hoặc người qua cùng những tuyến đường này đều phải đối mặt với rủi ro tương tự."
Một quan chức chính phủ giấu tên nói với Nikkei Asia rằng Pakistan hoàn toàn có khả năng bảo vệ các dự án khai thác mỏ quy mô lớn.
"Các cuộc tấn công của phiến quân Baloch sẽ sớm lắng xuống một khi các hoạt động quân sự thực sự trong khu vực được đẩy mạnh," vị quan chức này cho biết.
Nhưng nói thì dễ hơn làm.
"Khi Pakistan nỗ lực mở rộng hệ sinh thái khai thác khoáng sản, việc đảm bảo an ninh đa tầng sẽ trở thành một thách thức vì lực lượng an ninh Pakistan hiện đã quá tải và thiếu hụt nhân lực", Sahar Khan, một nghiên cứu viên không thường trú tại Viện Quan hệ Toàn cầu có trụ sở tại New York, cho biết. "Thách thức an ninh then chốt là bảo vệ toàn bộ hệ sinh thái khai thác khoáng sản, chứ không chỉ riêng Saindak và Reko Diq", bà nói với Nikkei Asia.
Ông Rind, nhà phân tích, cho biết nếu các cuộc tấn công tiếp diễn và hoạt động hậu cần vẫn bị gián đoạn, niềm tin của nhà đầu tư vào ngành khai thác mỏ của Balochistan sẽ bị ảnh hưởng.
"Các nhà đầu tư hiện tại có thể xem xét lại kế hoạch mở rộng, trong khi các nhà đầu tư tiềm năng có thể trì hoãn hoặc từ bỏ các dự án trong tương lai," ông nói.
asia.nikkei.com
