Các nhà lập pháp Mỹ đang xem xét áp thuế, phí cảng và các biện pháp trừng phạt nhắm vào ngành công nghiệp đóng tàu của Trung Quốc, trong bối cảnh Quốc hội Mỹ đang tìm cách tái thiết đội tàu thương mại bị suy giảm nghiêm trọng của Mỹ mà không làm tăng chi phí cho các nhà nhập khẩu và người tiêu dùng Mỹ.
Tại phiên điều trần của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện hôm thứ Tư, các thành viên của cả hai đảng đều mô tả sự thống trị của Trung Quốc trong ngành đóng tàu thương mại là một điểm yếu về kinh tế và an ninh quốc gia, nhưng các nhân chứng cảnh báo rằng chỉ riêng các biện pháp trừng phạt sẽ không giúp khôi phục năng lực của Mỹ.
“Liệu Quốc hội có nên áp dụng thuế quan hoặc phí nhập cảng có mục tiêu đối với các tàu thương mại do Trung Quốc sản xuất để tạo ra sân chơi bình đẳng trên toàn cầu?” Dân biểu Young Kim, một đảng viên Cộng hòa đến từ California, đặt câu hỏi trong phiên điều trần của Quốc hội hôm thứ Tư. “Còn việc trừng phạt các nhà đóng tàu thuộc sở hữu nhà nước của Trung Quốc thì sao?”
Sự trỗi dậy nhanh chóng của Trung Quốc trong lĩnh vực đóng tàu thương mại đã trở thành một vấn đề ngày càng cấp bách ở Washington, cùng với công nghệ, khoáng sản quan trọng và chuỗi cung ứng y tế, trở thành những lĩnh vực mà các quan chức Mỹ lo ngại Bắc Kinh đã giành được lợi thế chiến lược.
“Chúng ta đang ngày càng tụt hậu so với Trung Quốc,” Dân biểu Ami Bera, một đảng viên Dân chủ đến từ California, phát biểu trong phiên điều trần. “Chỉ dựa vào sức mình, chúng ta sẽ không thể bắt kịp Trung Quốc.”
Các nhà lập pháp và chuyên gia cho rằng ngành đóng tàu không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là mối quan ngại về an ninh quốc gia do mối liên hệ mật thiết với sức mạnh hải quân. Washington đã cáo buộc Bắc Kinh sử dụng sự hỗ trợ của nhà nước để mở rộng ngành công nghiệp đóng tàu, những cáo buộc mà Trung Quốc phủ nhận.
Theo cả các cuộc điều tra của chính phủ Mỹ và nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) , Trung Quốc hiện chiếm hơn một nửa sản lượng đóng tàu thương mại toàn cầu, tiếp theo là Hàn Quốc và Nhật Bản.
Mỹ tìm cách vực dậy ngành đóng tàu đang suy yếu.
Ngược lại, ngành công nghiệp đóng tàu của Mỹ đã suy giảm trong nhiều thập kỷ và hiện chỉ sản xuất chưa đến một phần trăm số tàu thương mại trên thế giới.
Brent Sadler, một sĩ quan hải quân Mỹ đã nghỉ hưu và là nhà nghiên cứu cấp cao tại Heritage Foundation, đã làm chứng tại phiên điều trần và cho biết Quốc hội có nhiều công cụ kinh tế trong tay.
“Phí là một công cụ,” Sadler nói. “Thuế quan là một công cụ khác có thể được sử dụng để đạt được mục đích tương tự.” Ông cũng kêu gọi Lầu Năm Góc mở rộng việc thu thập thông tin tình báo về các nhà đóng tàu Trung Quốc.
Chính quyền Trump đã công bố áp phí cảng đối với các tàu thuộc sở hữu, vận hành và đóng tại Trung Quốc vào tháng 4 năm 2025 như một phần của cuộc điều tra thương mại theo Mục 301.
Tuy nhiên, Washington đã tạm đình chỉ các biện pháp này trong một năm, bắt đầu từ tháng 11, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc
Tập Cận Bình đạt được thỏa thuận thương mại .
Matthew Funaiole, một chuyên gia cấp cao tại CSIS, người cũng đã làm chứng, cảnh báo rằng thuế quan hoặc phí cảng có thể làm tăng chi phí cho người tiêu dùng Mỹ nếu chúng không đi kèm với việc mở rộng năng lực đóng tàu bên ngoài
Trung Quốc .
Ông Funaiole cũng lập luận rằng bất kỳ lệnh trừng phạt nào nhắm vào các công ty có liên hệ với ngành đóng tàu của Trung Quốc không nên có hiệu lực hồi tố.
Ông nói: “Tương tự như việc áp dụng hình phạt đối với các công ty mua tàu từ Trung Quốc, tôi cũng cho rằng điều quan trọng là phải tập trung vào hành vi trong tương lai hơn là hành vi trong quá khứ”.
Các nhà đóng tàu của Trung Quốc, bao gồm cả New Times Shipbuilding, đã giành được các hợp đồng béo bở từ các công ty vận tải biển toàn cầu lớn như Maersk, điều này càng làm dấy lên lo ngại ở Washington. Tình hình bất ổn địa chính trị, bao gồm cả những gián đoạn liên quan đến
chiến tranh Iran , cũng đã thúc đẩy nhu cầu về tàu mới.
Tập đoàn đóng tàu quốc doanh Trung Quốc (CSSC) cũng đã tích lũy được năng lực đóng tàu khổng lồ, chỉ riêng trong năm 2024, họ đã đóng nhiều tàu thương mại hơn toàn bộ ngành công nghiệp đóng tàu của Mỹ sản xuất kể từ năm 1945, theo một báo cáo của CSIS.
Bắc Kinh bác bỏ cáo buộc của Mỹ về việc hỗ trợ không công bằng cho ngành đóng tàu.
Bắc Kinh luôn bác bỏ những cáo buộc cho rằng họ ưu ái ngành công nghiệp đóng tàu một cách không công bằng, khẳng định rằng sự thành công của ngành này đến từ sự đổi mới công nghệ và một lĩnh vực sản xuất có tính cạnh tranh cao.
Phiên điều trần cũng nhấn mạnh sự ủng hộ lưỡng đảng đối với việc tăng cường hợp tác với các đồng minh của Mỹ, đặc biệt là
Hàn Quốc và
Nhật Bản , cả hai đều là những cường quốc đóng tàu lớn.
Quốc hội đang xem xét dự luật nhằm cung cấp kinh phí cho việc đóng tàu tại Mỹ, mở rộng đội tàu thương mại mang cờ Mỹ và hỗ trợ cơ sở hạ tầng đóng tàu cũng như đào tạo lực lượng lao động.
Ông Kim, chủ tịch Tiểu ban Đối ngoại Hạ viện về Đông Á và Thái Bình Dương, cũng đề xuất đưa các công nhân Hàn Quốc giàu kinh nghiệm sang Hoa
Kỳ để giúp đào tạo các nhà đóng tàu Mỹ.
J. James Kim, giám đốc Chương trình Hàn Quốc tại Trung tâm Henry L. Stimson, cho biết sự hợp tác như vậy có thể mang lại lợi ích cho Mỹ, nhưng lưu ý rằng Hàn Quốc có thể không có nhiều nhân lực dư thừa.
“Hàn Quốc cũng đang thiếu hụt lao động trầm trọng,” ông nói. “Không thể giữ chân những công nhân này ở đây. Họ cần phải quay trở lại.”
www.scmp.com
