NDMan
Senior Member
[Nytimes ngày 23 tháng 7 năm 2026]
Khác với phần lớn công trình nghiên cứu của các nhà toán học, nghiên cứu của Yu Deng, 37 tuổi, giáo sư toán học tại Đại học Chicago và là một trong những người đoạt giải Fields Medal năm nay (giải thưởng vinh danh các nhà toán học dưới 40 tuổi) , trực tiếp đề cập đến cách thức vận hành của vũ trụ.
Các phương trình vật lý thường thuộc một trong hai loại.
Một số phương trình, như định luật chuyển động thứ hai của Newton, mô tả hành vi của các hạt riêng lẻ — ví dụ như các quả bóng bi-a va chạm vào nhau. Nhưng việc tính toán chính xác sự tương tác của hàng tỷ hoặc hàng nghìn tỷ hạt là điều không thể.
Các phương trình khác cung cấp một phép xấp xỉ thống kê về hành vi tập thể của các hạt.
Vào năm 1900, David Hilbert, một nhà toán học người Đức, đã nêu ra những gì ông coi là những vấn đề lớn nhất chưa được giải quyết trong lĩnh vực này. Vấn đề số 6 khá rộng và mơ hồ: làm thế nào để suy ra các định luật vật lý từ những tiên đề đơn giản nhất.
Tức là, làm thế nào có thể tính toán được hành vi thống kê của toàn bộ hệ thống, từ chuyển động của các hạt riêng lẻ? Tiến sĩ Hilbert đã đưa ra một ví dụ cụ thể: chất khí.
Các nhà toán học đã chứng minh được cách họ có thể, thông qua một chuỗi logic và tính toán, suy ra phương trình Boltzmann, mô tả sự thay đổi mật độ của các hạt, từ các định luật chuyển động cơ bản. Cách suy luận này chỉ hợp lệ trong những khoảng thời gian cực kỳ ngắn, vì vậy đó là một bước khởi đầu, nhưng chưa đủ.
Tiến sĩ Đặng, người lớn lên ở Thâm Quyến, Trung Quốc, cho biết ông bắt đầu quan tâm đến phương trình vi phân riêng phần khi còn là sinh viên đại học. Ông bắt đầu học tại Đại học Bắc Kinh trước khi chuyển đến Viện Công nghệ Massachusetts, nơi ông tốt nghiệp với bằng cử nhân toán học.
Nhưng ông đã gác lại phương trình vi phân riêng phần, vì ông cảm thấy chưa có đủ công cụ toán học để tiến bộ trong lĩnh vực này. Ông cho biết mình đã quay lại với chủ đề này vào khoảng năm 2018.
Vào năm 2021, Tiến sĩ Deng và Zaher Hani, một nhà toán học tại Đại học Michigan, đã đưa ra một công thức đầy đủ về phương trình động học sóng, mô tả các hiện tượng như nhiễu loạn.
Sau đó, ông chuyển sang phương trình Boltzmann. "Đó thực sự là một dạng tương tự với những gì chúng tôi vừa làm trong vài năm qua về lý thuyết nhiễu loạn động học sóng," Tiến sĩ Deng nói. "Đó là một vấn đề lớn chưa được giải quyết."
Tiến sĩ Deng, tiến sĩ Hani và một nhà toán học khác, đã tìm ra cách chia nhỏ vấn đề phức tạp thành những phần nhỏ hơn, dễ quản lý hơn. Năm 2024, họ đã công bố lời giải của mình về việc suy ra phương trình Boltzmann từ các định luật chuyển động của Newton.
Trong một bài báo tiếp theo vào năm ngoái , họ tuyên bố đã giải quyết được vấn đề thứ sáu của Hilbert, ít nhất là đối với phương trình Boltzmann.
Tiến sĩ Deng nói về Huy chương Fields: “Tôi rất hạnh phúc, không chỉ vì bản thân mình, mà còn vì lĩnh vực mà tôi đang đại diện đang nhận được sự công nhận đáng kể.”




