Chương 3: Chân dung các bác tày
Chương này thì mình sẽ nói về các bác tày, những người vận chuyển đang hàng ngày vật lộn khắp các cung đường, chiến đấu với ứng dụng, với khách hàng, với quán xá, tất cả là quan điểm cá nhân dưới sự tiếp xúc của mình với các bác tày nên các bác có trải nghiệm khác thì gạch đá nhẹ tay nha.
Như nhiều bạn đã biết thì các bác tày chỉ là các "đối tác" với các ứng dụng vận chuyển, trả % cước xe trên mỗi chuyến đi cho ứng dụng để được nhận cuốc, tuy từ "đối tác" nghe oai mõm và sang chảnh, nhưng thực tế các bác tày không khác gì nhân viên công ty, cũng phải tuân thủ đủ các quy định về đồng phục, tác phong và khá nhiều các quy định cứng nhắc khác mà ứng dụng quy định sẵn khi đào tạo, nhiều bạn sẽ bảo "ô nhưng thích làm lúc nào thì làm, thích nghỉ lúc nào thì nghỉ thì nhân viên cái gì", nhưng như mình đã chia sẻ ở chương thu nhập, luôn có các xiềng xích vô hình tròng vào đầu các bác tày để các bác tày "tự ngyện" mở app đúng giờ, tắt app đúng giờ, online đủ số tiếng, chấp nhận chạy đa số các cuốc xe, thế nên tất cả chỉ là ảo ảnh về tự do lựa chọn, các quy định tác phong của các ứng dụng cũng thường khá khắt khe, nếu không chấp hành, nhẹ thì phạt tiền, giải trình, nặng thì khóa app, nghỉ việc.
Lý do của quy định khắt khe như vậy thì chúng ta phải nói tới các bác tày, trái với hình ảnh thường được vẽ ra trong tưởng tượng là các bác tày hiền lành, chăm chỉ, vất vả dưới nắng mưa nhận về thu nhập ít ỏi thì đa số (không phải tất cả) các bác tày mà mình tiếp xúc cả trên mạng và ngoài đời đều khá bá dơ và lưu manh, lươn lẹo là đặc tính thường trực của các bác tày, luôn luôn sẵn sàng gian lận mỗi khi có cơ hội, vô kỷ luật với ứng dụng và vô trách nhiệm với khách hàng, nếu không tin các thím có thể dạo qua 1 vài group tài xế trên mạng xã hội, các bài viết luôn luôn xoay quanh việc chửi ứng dụng, chửi khách hàng dù đa số là các bác tày sai rành rành, nếu các bác tày sai, họ sẽ ra vẻ nạn nhân và chửi khách không thông cảm cho người vất vả, nếu khách hàng sai thì ôi thôi, khách hàng sẽ bị các bác tày cắn xé nát người.
Vì vậy các ứng dụng đều vận hành bằng chiến thuật cây gậy và củ cà rốt, các bác tày ngoan, online đều đặn, nhận đơn đều, không phạm lỗi thì nhận thưởng, phát cuốc đều đặn, các bác tày hư thì phát đơn lác đác, phạt, khóa app, trong thời gian mình hoạt động ở các ứng dụng thì đa số các bác tày dính phạt thì đều không hề oan ức, chỉ có 1 số rất nhỏ là oan thật, có những lỗi gian lận như hủy cuốc chạy ngoài gần như ngày nào cũng thấy có người bị phạt, bị khóa app. Có nhiều thời điểm các ứng dụng ra các tính năng rất hay, rất tiện lợi cho các bác tày, nhưng chỉ được 1 thời gian là các bác tày lại lạm dụng và trục lợi, để rồi công ty lại phải lấp kẽ hở mà đôi khi họ cố tình để ra cho các bác tày cựa quậy, dần dà, các quy định trở nên chặt chẽ như cái vòng kim cô xiết chặt các bác tày.
Nhưng tại sao các bác tày lại trở nên như vậy? Có phải do tuyển toàn lưu manh ma cô không? Thực tế là chỉ 1 phần, rất nhiều bác tày xuất thân có học, hiền lành, chịu khó nhưng dần dần sau 1 thời gian hoạt động sẽ trở nên tha hóa, ngay cả mình, 1 người tự nhận là tử tế, hiền lành cũng dần dần tha hóa, trở nên khôn lỏi và lưu manh trong cái môi trường làm việc này
Các lý do thì có rất nhiều nhưng mình thấy có 1 vài lý do chính: Đầu tiên, các bác tày chỉ là "đối tác" nên gần như không có sự trung thành với công ty, họ sẽ luôn cố gắng tối đa hóa lợi ích cho bản thân bằng nhiều cách khác nhau, ứng dụng phát triển hay lụi tàn chẳng liên quan đến họ, sụp thì họ lại chạy qua bên khác, thứ hai là dù các bác tày có cố gắng phục vụ khách hàng hết sức mình thì đóng góp của bác tày cũng không được ghi nhận, khách họ chỉ nhớ công ty, nhớ ứng dụng chứ chẳng nhớ các bác tày là ai (sẽ có bạn bảo phục vụ tốt thì sẽ được tip, nhưng vấn đề này mình sẽ chia sẻ sau), thứ ba là hiện tại trên thị trường, khách hàng cũng rất ma cô và khó chiều, các bác tày mà hiền lành quá thì sẽ bị bắt nạt và chịu rất nhiều thiệt thòi, nhưng nếu cứng quá thì sẽ là các bác tày hư, mà đã hư thì sẽ bị phạt

, vậy nên các bác tày chọn cách trở nên khôn lỏi trạng quỳnh để chống trả lại ứng dụng và khách hàng.

Cuối cùng chính là chất lượng đầu vào của các bác tày là thượng vàng hạ cám, chỉ cần có bằng lái xe máy, không có tiền án là có thể xách xe lên, mở app nhận đơn, tuyển tràn lan thì tất nhiên chất lượng nhân sự sẽ không thể cao được.
Chất lượng bác tày của các ứng dụng cũng có sự chênh lệch khá rõ rệt, tốt nhất sẽ là Xanh, Grab thì hơn Be 1 tí nhưng mình thấy hơn cũng không nhiều, tệ nhất có lẽ là Ahamove, có lẽ là do các bác tày Ahamove hàng ngày phải đối đầu với những khách hàng bá dơ nhất trong ngành vận chuyển nên họ cũng phải trở nên gai góc để xử lý tình huống, còn về phần shopeefood thì đa số không giao tiếp nhiều với khách hàng, giao xong đi luôn nên cũng khó nói về vấn đề thái độ.
Tóm lại, nếu các vozer có trở thành khách hàng của các ứng dụng đặt xe thì cũng nên có chút thông cảm với các bác tày dù đôi khi họ có chút lươn lẹo và bá dơ, nhưng cũng cần phải cảnh giác và cứng rắn để bảo vệ quyền lợi chính đáng của bản thân nếu bị đối xử tệ.
