Skill up
Senior Member
"Tôi bị OCD nên phải xếp đồ cho ngay ngắn", “sạch sẽ quá, chắc bị OCD rồi”, "mắc OCD à"... đó là những câu nói xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội và trong các cuộc trò chuyện của giới trẻ.
OCD - rối loạn ám ảnh cưỡng chế là bệnh lý rối loạn tâm thần - Ảnh minh họa: AI
Thế nhưng, theo các chuyên gia tâm thần, rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) không đơn thuần là tính cầu toàn hay thích sạch sẽ, mà là một rối loạn tâm thần có thể khiến người bệnh sống trong lo âu, ám ảnh và bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến công việc, học tập cũng như các mối quan hệ nếu không được điều trị đúng cách.
OCD - rối loạn ám ảnh gây căng thẳng
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Thùy Linh, Bệnh viện Tâm thần Hà Nội, OCD là một trong những bệnh lý rối loạn tâm thần khá phổ biến nhưng thường bị hiểu nhầm là tính "cầu toàn", "kỹ tính" hoặc "sạch sẽ quá mức".
"Đây là rối loạn tâm thần đặc trưng bởi sự xuất hiện của các ám ảnh và/hoặc các hành vi cưỡng bức lặp đi lặp lại. Ám ảnh là những suy nghĩ, hình ảnh hoặc xung động xuất hiện ngoài ý muốn, khiến người mắc lo âu, căng thẳng và đau khổ. Dù nhận thức được những suy nghĩ này là vô lý hoặc quá mức, họ vẫn không thể ngăn chúng xuất hiện.
Trong khi đó, cưỡng bức là các hành vi hoặc hoạt động tâm thần được thực hiện lặp đi lặp lại theo một khuôn mẫu nhất định nhằm làm giảm cảm giác lo âu do các suy nghĩ ám ảnh gây ra.
Nếu cố gắng chống lại những hành vi này, người bệnh thường cảm thấy căng thẳng và đau khổ nhiều hơn", bác sĩ Linh lý giải.
Theo thống kê, tỉ lệ mắc OCD trong vòng 12 tháng trên toàn cầu vào khoảng 1,2%. Bệnh có hai giai đoạn khởi phát thường gặp là thời kỳ trẻ em, vị thành niên và giai đoạn đầu tuổi trưởng thành.
Khoảng một phần tư số trường hợp xuất hiện trước 14 tuổi. Khởi phát sau 35 tuổi tương đối hiếm và có thể gợi ý đến những rối loạn tâm thần khác cần được đánh giá thêm. Ở trẻ em, nam giới mắc bệnh nhiều hơn, trong khi ở người trưởng thành, nữ giới có tỉ lệ mắc cao hơn.
Về nguyên nhân, bác sĩ Linh cho biết đến nay chưa xác định được một yếu tố duy nhất gây bệnh mà thường là sự kết hợp của nhiều cơ chế khác nhau. Trong đó, yếu tố di truyền được xem là có vai trò quan trọng, đặc biệt ở những trường hợp khởi phát sớm.
Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu ghi nhận người mắc OCD có sự thay đổi hoạt động của một số vùng não, đặc biệt vòng nối giữa vỏ não, thể vân và đồi thị.
Sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh như giảm GABA và tăng glutamate cũng được cho là góp phần hình thành các triệu chứng ám ảnh và cưỡng bức.
Ngoài yếu tố sinh học, các đặc điểm tâm lý như chủ nghĩa hoàn hảo, luôn đòi hỏi sự chắc chắn tuyệt đối, cảm giác trách nhiệm quá mức hoặc dễ xấu hổ cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Ở trẻ em, một số trường hợp OCD có thể khởi phát đột ngột sau nhiễm liên cầu khuẩn, còn gọi là hội chứng PANDAS, do phản ứng miễn dịch ảnh hưởng đến não.
'Mắc OCD à?' - câu cửa miệng của nhiều bạn trẻ, có phải bệnh lý?
"Tôi bị OCD nên phải xếp đồ cho ngay ngắn", “sạch sẽ quá, chắc bị OCD rồi”, "mắc OCD à"... đó là những câu nói xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội và trong các cuộc trò chuyện của giới trẻ.
