Tại Trung Quốc, kỳ thi tuyển công chức truyền thống từ lâu đã được xem là trụ cột thiêng liêng của chế độ trọng dụng nhân tài. Ngày nay, trong bối cảnh thị trường việc làm cạnh tranh khốc liệt, các kỳ thi tương đương mang đến cho giới trẻ cơ hội hiếm hoi để có được sự ổn định. Đó là lý do tại sao vụ bê bối gian lận gần đây ở tỉnh Hà Nam, miền trung Trung Quốc, không chỉ gây ra sự phẫn nộ mà còn chạm đến điểm nhạy cảm trên toàn quốc.
Tranh cãi xoay quanh kỳ thi Ba vị trí hỗ trợ và Một vị trí trợ giúp năm 2026, một chương trình công cộng tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp đại học làm việc trong các lĩnh vực cơ sở như giáo dục, nông nghiệp và chăm sóc sức khỏe. Mặc dù không đảm bảo ngay lập tức một vị trí trong chính phủ suốt đời, nhưng hoàn thành thành công chương trình này là một bước đệm quan trọng để có được một công việc nhà nước hậu thuẫn đáng mơ ước, thường được gọi là "bát cơm sắt".
Dĩ nhiên, sự cạnh tranh rất khốc liệt. Đến khi thời hạn đăng ký kết thúc vào tháng 6, hơn 141.000 ứng viên đã tranh giành chỉ 3.082 vị trí tại Hà Nam. Đối với hàng trăm nghìn thanh niên ở một trong những tỉnh đông dân nhất Trung Quốc, kỳ thi này được coi là cơ hội thay đổi cuộc đời.
Tuy nhiên, bất chấp sự giám sát chặt chẽ, những kẻ gian lận đã thao túng kết quả một cách trắng trợn đến kinh ngạc. Những bất thường rất dễ nhận thấy. Tại các thành phố như An Dương, hiện tượng “giảm điểm đột ngột” đáng ngờ đã xảy ra. Nếu một địa phương chỉ có một vị trí tuyển dụng, thì chỉ có đúng một ứng viên đạt trên 80 điểm; nếu có hai vị trí tuyển dụng, thì đúng hai ứng viên lại vượt qua ngưỡng 80 điểm một cách kỳ diệu. Điều đáng phẫn nộ hơn nữa là một số thành phố đã công bố danh sách ứng viên được chọn vào vòng phỏng vấn mà không công bố điểm thi sơ bộ, và một số thành phố lại giảm số lượng ứng viên một cách bí ẩn trong danh sách được sửa đổi.
Đó là một màn kịch tham nhũng lố bịch, xúc phạm trí tuệ của công chúng. Phản ứng dữ dội từ dư luận đã nhanh chóng buộc chính quyền phải vào cuộc. Vào tối ngày 2 tháng 8, văn phòng điều phối tỉnh đã công bố kết quả điều tra sơ bộ về hành vi gian lận bất hợp pháp. Người đứng đầu Trung tâm Khảo thí Nhân sự tỉnh Hà Nam đã bị đình chỉ công tác, và các cơ quan công an đã thành lập một đội đặc nhiệm để điều tra hành vi phạm tội.
Vụ bê bối này không thể được nhìn nhận một cách riêng lẻ. Nó phải được hiểu trong bối cảnh tình hình việc làm khắc nghiệt ở Trung Quốc. Áp lực kinh tế gay gắt đã đẩy một lượng lớn sinh viên tốt nghiệp tìm đến sự an toàn của khu vực công. Một số sinh viên từ các trường đại học hàng đầu thậm chí còn hạ thấp mục tiêu học vấn, lựa chọn những trường có tỷ lệ trúng tuyển vào khu vực công cao hơn. Khi chính hệ thống được thiết kế để cung cấp một con đường thoát hiểm công bằng, dựa trên năng lực lại bị thao túng, nó sẽ dập tắt những hy vọng mong manh của một thế hệ đang phải vật lộn.
Những kẻ chủ mưu gian lận thi cử không chỉ cướp đi cơ hội việc làm mà còn tước đoạt niềm tin của những người trẻ đầy nỗ lực vào một sân chơi công bằng. Chính quyền tỉnh Hà Nam hiện đang đối mặt với một thử thách sống còn. Chỉ có một cuộc điều tra minh bạch toàn diện và những hình phạt nghiêm khắc dành cho những kẻ chủ mưu vụ gian lận này mới có thể khôi phục lòng tin của công chúng. Giới trẻ Trung Quốc đang theo dõi và họ yêu cầu một hệ thống mà ở đó sự chăm chỉ – chứ không phải các mối quan hệ bất chính – quyết định tương lai của họ.
đúng là TQ 
