Hỏi: Khi thành lập, dân Singapore đa số là người Hoa. Vì sao ông Lý Quang Diệu lại buộc mọi người Singapore phải học và nói tiếng Anh thay vì tiếng Hoa?
Gemini: Quyết định chọn tiếng Anh làm ngôn ngữ làm việc và ngôn ngữ chung hành chính thay vì tiếng Hoa (mặc dù đa số dân số là người gốc Hoa) của ông Lý Quang Diệu và chính phủ Singapore là một bước đi chiến lược mang tính sống còn, xuất phát từ các lý do thực tế sau:
1. Tránh xung đột sắc tộc và tạo sự công bằng: Singapore là một xã hội đa văn hóa, đa sắc tộc với ba cộng đồng chính là người Hoa, người Mã Lai và người Ấn Độ. Nếu chọn tiếng Hoa (tiếng Quan Thoại) làm ngôn ngữ quốc gia, điều này sẽ tạo ra sự bất công và bất mãn lớn đối với người Mã Lai và người Ấn Độ, dễ châm ngòi cho các cuộc bạo động sắc tộc. Tiếng Anh là một "ngôn ngữ trung lập" (không thuộc về nhóm dân tộc đa số nào trong nước), giúp tạo ra một sân chơi bình đẳng cho mọi công dân.
2. Hội nhập kinh tế toàn cầu: Vào thời điểm độc lập năm 1965, thị trường nội địa của Singapore cực kỳ nhỏ bé và họ không có tài nguyên thiên nhiên. Để sinh tồn, Singapore buộc phải mở cửa thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) từ các tập đoàn phương Tây và toàn cầu. Tiếng Anh là ngôn ngữ thương mại quốc tế, giúp nhà đầu tư nước ngoài dễ dàng giao thương, đồng thời giúp người lao động Singapore kết nối trực tiếp với nền kinh tế thế giới.
3. Giữ vững độc lập chính trị: Singapore nằm kẹp giữa hai quốc gia láng giềng lớn có đông dân cư theo đạo Hồi và nói tiếng Mã Lai là Malaysia và Indonesia. Nếu Singapore chọn tiếng Hoa làm ngôn ngữ chính, họ rất dễ bị các nước láng giềng xem là một "tiểu Trung Hoa" hay "ngoại vi" của Trung Quốc, gây nghi kỵ về mặt địa chính trị. Tiếng Anh giúp Singapore khẳng định mình là một quốc gia độc lập, đa văn hóa và đứng trung lập trong khu vực.
4. Chính sách song ngữ thực tế: Ông Lý Quang Diệu không hề loại bỏ tiếng mẹ đẻ. Chính phủ áp dụng chính sách song ngữ: tiếng Anh là ngôn ngữ chung để làm việc, giao thương và gắn kết toàn dân, trong khi học sinh vẫn phải học tiếng mẹ đẻ (tiếng Hoa, tiếng Mã Lai hoặc tiếng Tamil) để giữ gìn bản sắc văn hóa riêng của từng cộng đồng.
Nhờ tầm nhìn chiến lược này, tiếng Anh đã trở thành chất keo kết nối các sắc tộc khác nhau tại Singapore, đồng thời là bệ phóng vững chắc để quốc đảo này vươn lên thành một trung tâm tài chính và kinh tế hàng đầu thế giới.
----------
Việt Nam cũng nên nhìn vào bài học này từ một trong những nhà lãnh đạo thiên tài kiệt xuất nhất của nhân loại trong thế kỷ vừa qua, ông Lý Quang Diệu. Phổ cập tiếng Anh trong toàn dân vừa góp phần hội nhập kinh tế toàn cầu, vừa thúc đẩy du lịch, vừa góp phần giải quyết bài toán lao động và kinh tế của đất nước. Để thực hiện mục tiêu này, Việt Nam nên xây dựng một chương trình dạy tiếng Anh cơ bản và đàm thoại trên truyền hình, song song với một web site dạy chương trình này miễn phí trên Internet, với giáo trình có thể download dưới dạng PDF, cùng in ra và phát không cho một số nơi cần thiết như các trung tâm chăm sóc người già, người hưu trí, trung tâm tìm việc làm...
