Anh Ba Ngọc Sơn
Đã tốn tiền
Cuộc chiến của Nga chống lại Ukraine đang không diễn ra theo kế hoạch ban đầu của ông Vladimir Putin.
Chiến lược ban đầu của Tổng thống Nga đặt mục tiêu giành chiến thắng trong vòng 10 ngày nhưng sự phòng thủ kiên cường của Ukraine trong những tháng đầu tiên đã tước đi thế chủ động của Nga. Giờ đây sau bốn năm rưỡi, tiền tuyến bên trong Ukraine phần lớn vẫn bất động suốt nhiều tháng.
Trong khi đó, tổn thất về nhân mạng tiếp tục gia tăng, đặc biệt là đối với lực lượng tấn công. Các ước tính từ các cơ quan tình báo và thống kê từ nước ngoài cho thấy số lượng binh sĩ Nga thiệt mạng trong cuộc xung đột đang tiến tới con số nửa triệu người kể từ khi chiến dịch tấn công toàn diện bắt đầu vào tháng 2 năm 2022. Những đồn đoán về một đợt huy động quân mới cũng ngày càng lan rộng.
Ukraine cũng tăng cường các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga gồm Crimea và các địa điểm nằm sâu bên trong lãnh thổ Nga bao gồm Moskva và St. Petersburg.
Tình trạng thiếu hụt nhiên liệu và mất kết nối internet hiện đang ảnh hưởng đến phần lớn đất nước khiến sự bất bình trong công chúng dường như đang tăng lên. Bản thân Tổng thống Nga cũng đã công khai thừa nhận đất nước đang đối mặt với những hoàn cảnh khó khăn.
Đã có rất nhiều đồn đoán cho rằng vị thế của ông Putin ngày càng trở nên bấp bênh. Cuộc khảo sát gần đây nhất từ cơ quan thăm dò ý kiến nhà nước VCIOM cho giai đoạn 22-28 tháng 6 cho thấy tỷ lệ ủng hộ công việc của ông Putin đã giảm xuống còn 66,9%, so với mức 70,4% của tuần trước đó. Tỷ lệ người bày tỏ sự không đồng tình với hiệu quả công việc của ông tăng từ 19,7% lên 21,3%. Trong khi đó, mức độ tín nhiệm dành cho ông giảm từ 76,7% xuống còn 73,3% trong cùng kỳ.
Đây là tỷ lệ ủng hộ thấp nhất đối với ông Putin kể từ đầu chiến dịch toàn diện năm 2022. Tuy nhiên điều này vẫn không đồng nghĩa rằng chiếc ghế tổng thống của ông đang rơi vào tình thế đặc biệt nguy hiểm. Tổng thống Nga vẫn là nhà lãnh đạo chính trị nhận được nhiều sự ủng hộ nhất theo khảo sát của VCIOM, và đảng Nước Nga Thống nhất của ông vẫn đứng đầu trong các dự định bỏ phiếu của người dân.
Dù vậy chắc chắn vẫn có những dấu hiệu cho thấy bản thân ông Putin có thể đang cảm thấy ngày càng dễ bị tổn thương. Quyết định thu hẹp đáng kể quy mô cuộc duyệt binh Ngày Chiến thắng thường niên trên Quảng trường Đỏ vào ngày 9 tháng 5 cho thấy mối lo ngại ngày càng tăng về các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái từ Ukraine. Ông Putin cũng trở nên kín tiếng hơn về nơi ở của mình. Các báo cáo về việc ông sử dụng nhiều văn phòng làm việc giống hệt nhau cùng những đồn đoán kéo dài về người đóng thế càng củng cố thêm hình ảnh về một nhà lãnh đạo luôn bị chi phối bởi vấn đề an ninh.
Những biện pháp phòng ngừa như vậy có thể nhằm đối phó với các mối đe dọa bên ngoài. Nhưng chúng cũng có thể phản ánh sự lo ngại về các thách thức tiềm tàng từ ngay bên trong giới tinh hoa Nga.
Tổng thống Nga Putin tại lễ tang cựu Bộ trưởng Quốc phòng Sergei Ivanov, tháng 6 năm 2026
Các sự kiện gần đây đã nêu bật khả năng này. Đầu tháng này blogger nổi tiếng Ilya Remeslo, từng là người ủng hộ nhiệt thành của Tổng thống Nga đã bị tạm giam hai tháng vì nghi ngờ phát tán thông tin sai lệch chống lại quân đội. Vào tháng 3 năm 2026, ông đã đăng tải một bài viết với tiêu đề: “Năm lý do khiến tôi ngừng ủng hộ Vladimir Putin”.
Tương tự vào ngày 25 tháng 6, Aleksandr Lunin - một cựu chiến binh từ chiến trường Ukraine và là một “milblogger” nổi bật - thuật ngữ chỉ các nhà bình luận quân sự trên mạng thường là cựu quân nhân như Lunin - đã đăng một video cảnh báo về nguy cơ binh biến đồng thời yêu cầu một cuộc đối thoại trực tiếp trên truyền hình với ông Putin về các thất bại quân sự của Nga. Ông cũng đã bị bắt giữ, động thái này đã chấm dứt chiến dịch công khai của ông. Mặc dù vậy, sự việc cho thấy những dấu hiệu bất mãn trong một bộ phận quân đội và gợi lại thời kỳ trước vụ nổi loạn của Yevgeny Prigozhin vào tháng 6 năm 2023.
Công việc trọn đời
Lịch sử cho thấy việc lật đổ một nhà lãnh đạo Nga (hoặc Liên Xô) là vô cùng khó khăn.
Kể từ cuộc cách mạng năm 1917, nhiều người đã qua đời khi đang tại vị và kịch bản có khả năng xảy ra nhất vẫn là ông Putin sẽ tiếp bước tiền lệ này. Sau các sửa đổi hiến pháp năm 2020, trừ vấn đề sức khỏe thể chất không còn rào cản nào ngăn cản ông tiếp tục nắm quyền cho đến năm 2036 - thời điểm ông bước sang tuổi 84.
Ngoại trừ nhà lãnh đạo lâm thời ngắn hạn Georgy Malenkov, người lên nắm quyền sau cái chết của Josef Stalin năm 1953 rồi bị Nikita Khrushchev áp đảo và thay thế chỉ trong vòng hai năm, chỉ có hai nhà lãnh đạo từng phải đối mặt với các nỗ lực đảo chính trực diện. Nhà lãnh đạo duy nhất từng bị phế truất là Nikita Khrushchev. Ông từng suýt bị lật đổ trong một âm mưu đảo chính năm 1957 nhưng cuối cùng vẫn bị phế truất vào năm 1964.
Trường hợp tiếp theo là Mikhail Gorbachev vào năm 1991. Tương tự như Khrushchev, ông vấp phải sự phản đối gay gắt từ phe cứng rắn trong bộ máy quyền lực Liên Xô và buộc phải từ chức chỉ vài tháng sau cuộc đảo chính quân sự bất thành của phe bảo thủ - những người tin rằng chương trình cải cách của ông đe dọa đến sự thống nhất của Liên Xô.
Tuy nhiên sự sụp đổ của ông gắn liền với sự tan rã của chính Liên Xô. Hệ thống Xô Viết sụp đổ ngay sau khi ông từ chức vào ngày 25 tháng 12, mở đường cho Boris Yeltsin nắm quyền kiểm soát một nước Nga độc lập.
Do đó, sự kiện phế truất Khrushchev có thể mang lại nhiều điểm tương đồng thực tế hơn khi diễn ra trong giai đoạn căng thẳng quốc tế gay gắt ở đỉnh điểm của Chiến tranh Lạnh. Uy tín của Khrushchev đã bị tổn hại nặng nề trong mắt phe cứng rắn tại Điện Kremlin bởi những thất bại trong chính sách Berlin và cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962.
Về vấn đề Berlin, ông từng hai lần ra yêu cầu vào năm 1958 và 1961 rằng các cường quốc phương Tây phải rời khỏi Tây Berlin trong vòng sáu tháng và biến nơi này thành một “thành phố tự do”. Cả Dwight D. Eisenhower và người kế nhiệm John F. Kennedy đều từ chối tuân thủ. Đây là một thất bại công khai và bẽ bàng đối với nhà lãnh đạo Liên Xô.
Thêm vào đó, cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba khi Liên Xô lắp đặt các tên lửa hạt nhân tầm trung trên hòn đảo vùng Caribe cách đất liền Mỹ chưa đầy 100 dặm rồi phải rút lui dưới áp lực ngoại giao nặng nề được coi là một đòn giáng mạnh khác vào uy tín của Liên bang Xô Viết.
Và đây là điểm tương đồng giữa Khrushchev và Putin. Thay vì việc Tổng thống Nga phải chịu áp lực từ các thế lực muốn chấm dứt chiến tranh ở Ukraine, bất kỳ cuộc đảo chính cung đình nào ở nước Nga của Putin có thể sẽ xuất phát từ phe cứng rắn, những người bất mãn với các chính sách mà họ cho là chưa đủ quyết liệt. Bất kỳ người kế nhiệm nào xuất thân từ bộ máy an ninh đều có thể sẽ quyết liệt theo đuổi cuộc chiến hơn cả chính ông Putin.
Nhưng điều này vẫn khó có khả năng xảy ra. Kể từ khi lên nắm quyền vào đêm Giao thừa năm 1999, Tổng thống Nga đã củng cố vững chắc một hệ thống chính trị xoay quanh cá nhân ông với tư cách là người lãnh đạo tối cao. Do đó tiền lệ lịch sử rõ ràng nhất có lẽ cũng là điều đơn giản nhất: giống như phần lớn các nhà lãnh đạo Điện Kremlin trước đây, ông Vladimir Putin nhiều khả năng sẽ qua đời khi vẫn đang tại vị trên chiếc ghế quyền lực của mình.
Tổng hợp từ:
Putin under pressure but history tells us most Russian leaders die with their boots on
It’s extremely rare for a Russian leader to be ousted in a coup.theconversation.com
Nói chung là "thông lệ" này đã và đang diễn ra ở một số quốc gia anh em thân thiết với Liên bang Nga rồi. Theo quan điểm của mình thì chưa chắc rằng ai lên thay thế sẽ làm tốt hơn ông, cho nên tốt nhất thì ông vẫn nên là "lãnh tụ trọn đời"
nghe không lọt tai lắm đâu, nhưng hẳn có người thích 
