Anh Ba Ngọc Sơn
Đã tốn tiền
Vào ngày 23/8/2023, chiếc máy bay chở cựu thủ lĩnh Tập đoàn Wagner Yevgeny Prigozhin đã rơi chỉ nửa giờ sau khi cất cánh từ một sân bay gần Moscow.
Vụ việc đánh dấu hồi kết cho Prigozhin, người khởi đầu là đầu bếp riêng của Vladimir Putin sau đó điều hành "nhà máy troll" khét tiếng của Điện Kremlin, tổ chức lực lượng lính đánh thuê Wagner tham chiến tại Bakhmut và cuối cùng phát động cuộc nổi loạn đưa quân tiến sát Moscow chỉ còn cách 200 km. Số phận các tay súng Wagner ra sao sau cái chết của Prigozhin?
Từ những năm 1990, Prigozhin đã kinh doanh nhà hàng và cung cấp thực phẩm cho quân đội Nga. Ngoài "nhà máy troll" hỗ trợ Điện Kremlin, ông đã xây dựng Tập đoàn Wagner thành một lực lượng bán quân sự đáng gờm, thực hiện các chiến dịch không chính thức cho Moscow. Khi chiến tranh phức hợp của Nga bùng nổ tại Ukraine năm 2014, lính đánh thuê Wagner đã chiến đấu tại sân bay Luhansk, gần Debaltseve và nhiều chiến dịch khác. Wagner tái xuất hiện trong cuộc tấn công toàn diện vào mùa xuân năm 2022. Vậy điều gì đã xảy ra với họ sau khi Prigozhin qua đời?
Binh sĩ tập đoàn đánh thuê Wagner chuẩn bị lên đường làm nhiệm vụ
Wagner và Prigozhin từng đóng vai trò chủ chốt trong các hoạt động không chính thức của Nga tại Ukraine. Từ mùa thu năm 2022, lính đánh thuê Wagner bị đẩy vào những trận đánh khốc liệt nhất ở mặt trận phía đông. Trong giai đoạn Ukraine phòng thủ phòng tuyến Soledar - Bakhmut từ tháng 1 đến tháng 5/2023, Prigozhin thường xuyên xuất hiện công khai. Có thời điểm, ông công khai chỉ trích Bộ Quốc phòng Nga vì từ chối cấp đạn dược cho đơn vị mình, tạo nên phát ngôn nổi tiếng: “Shoigu, Gerasimov, đạn dược đâu cả rồi?”.
Vào ngày 23 - 24/6/2023, Prigozhin dẫn đầu cuộc nổi loạn, tập hợp lính đánh thuê tại Rostov-on-Don, chiếm sở chỉ huy quân đội Nga, bắn rơi một số trực thăng và tiến về Moscow. Đoàn xe Wagner do Dmitry Utkin chỉ huy đã dừng lại cách thủ đô Nga 200 km; Prigozhin đồng ý rút quân sang Belarus. Ngày 1/7/2023, Bộ Quốc phòng Nga ra lệnh sáp nhập Tập đoàn Wagner vào quân đội và tước bỏ quyền tự chủ của tổ chức này. Nhiều tay súng được cho là đã được phép quay trở lại châu Phi sau cuộc nổi loạn nhưng đến ngày 23/8 Prigozhin thiệt mạng cùng Utkin trong vụ rơi máy bay tại tỉnh Tver. Tình báo phương Tây khẳng định vụ nổ là do Điện Kremlin chỉ đạo.
Lực lượng Wagner tại Ukraine từng đạt khoảng 50.000 người trước tháng 6/2023, trong đó khoảng 40.000 người được tuyển mộ từ các trại cải tạo của Nga và điều vào các đợt tấn công có tỷ lệ thương vong cao. Nhóm này mất khoảng 20.000 tay súng chỉ trong vòng một năm tham chiến tại Ukraine.
Sau cái chết của Prigozhin, các thành viên Wagner chủ yếu được triển khai ở hai khu vực: Ukraine và châu Phi.
Sau khi Prigozhin qua đời, Bộ Quốc phòng Nga bắt đầu tiếp nhận các tay súng Wagner vốn đã mất cả hai chỉ huy cấp cao nhất. Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) cùng nhiều nhà phân tích quân sự đã chỉ ra một số nhân vật người Nga được cân nhắc làm thủ lĩnh mới, bao gồm con trai của Prigozhin là Pavel. Trong khi đó, Tổng thống Putin đã gặp cựu tham mưu trưởng Wagner Andrey Troshev, người bắt đầu chiêu mộ cựu binh Wagner cho các đơn vị quân đội mới sau khi Wagner chính thức bị giải thể. Pavel Prigozhin cùng cựu giám đốc an ninh Mikhail Vatanin tuyển mộ một nhóm khác vào Lực lượng Vệ binh Quốc gia Nga (Rosgvardiya). Dmitry Zolotov, người đứng đầu Rosgvardiya, cũng được nhắc đến với vai trò tổ chức các lực lượng lính đánh thuê. Một số cựu binh Wagner gia nhập Redut - một công ty bán quân sự khác, hoặc các đơn vị thuộc trung đoàn Ahmat do nhà lãnh đạo Chechnya Ramzan Kadyrov chỉ huy.
Các cựu tay súng Wagner tiếp tục dính líu đến những sự việc gây chú ý sau năm 2023. Tháng 10/2024, lực lượng Nga được cho là đã bắn chết một tình nguyện viên đến từ vùng Baltic đang chiến đấu cho quân đội Ukraine. Trang Army-inform đưa tin các phân đội đặc nhiệm của quân đội Nga hoạt động ở phía bắc Kharkiv tại khu vực Liptsi hoàn toàn bao gồm cựu lính đánh thuê Wagner. Tháng 8/2023, tình báo Anh và đài Radio Svoboda cho biết một số đặc vụ Wagner vẫn ở lại các doanh trại quân đội Nga tại Belarus để làm huấn luyện viên.
Wagner từng hoạt động tại Syria từ năm 2015 nhằm hỗ trợ chính quyền Bashar al-Assad thông qua việc bảo vệ căn cứ và vận hành các đoàn xe. Sau khi Nga tiến hành chiến dịch toàn diện tại Ukraine, nhiều tay súng đã rút lui, số còn lại rời đi sau khi chế độ Assad sụp đổ vào năm 2025. Theo báo cáo của Bộ Ngoại giao Mỹ giai đoạn 2021 - 2025, Wagner cũng thực hiện nhiều chiến dịch khắp châu Phi. Lính đánh thuê Nga từng xuất hiện tại Libya, Cộng hòa Trung Phi, Mali, Mozambique, Sudan, Burkina Faso và Nigeria vào các thời điểm khác nhau. Báo cáo mô tả họ là “những kẻ tội phạm bị thúc đẩy bởi lòng tham thay vì nỗ lực chống khủng bố hiệu quả”.
Sau cái chết của Prigozhin, lính đánh thuê Nga và Quân đoàn Châu Phi hứng chịu nhiều thất bại đáng kể trước các lực lượng địa phương tại châu Phi. Một số báo cáo cho thấy Tình báo Quân đội Ukraine (HUR) có thể đã góp phần vào thắng lợi của lực lượng nổi dậy.
Một trong những trận đánh lớn nhất diễn ra từ ngày 25 đến 27/7/2024 tại Mali, nơi người Tuareg và các nhóm nổi dậy khác giao tranh với quân đội chính phủ được yểm trợ bởi các tay súng Wagner thuộc Quân đoàn Châu Phi. Lực lượng Mali và Nga bị phục kích gần Tinzaouatene và chịu nhiều tổn thất với khoảng 80 người Nga thiệt mạng. Phiến quân đã công bố đoạn phim ghi lại hiện trường tan hoang với nhiều xe cộ bị phá hủy và vô số thương vong, bao gồm cả quản trị viên kênh GREY ZONE Anton Yelizarov. Người phát ngôn Tình báo Quốc phòng Ukraine Andriy Yusov xác nhận với truyền thông rằng cơ quan này đã hỗ trợ một phần cho quân nổi dậy, dẫn đến việc Mali cắt đứt quan hệ ngoại giao với Ukraine.
Vào mùa đông và mùa xuân năm 2026, quân nổi dậy tại Mali gia tăng các cuộc tấn công vào chính quyền quân sự cầm quyền vốn được Nga hậu thuẫn. Các tay súng tiến từ phía bắc xuống phía nam, trong khi mạng xã hội liên tục đưa tin về những thất bại của lính đánh thuê Nga. Trong một sự việc vào tháng 4, các tay súng Tuareg đã dùng máy bay không người lái FPV tấn công một doanh trại của cựu thành viên Wagner thuộc Quân đoàn Châu Phi tại vùng Kidal. Video từ hiện trường cho thấy máy bay không người lái dễ dàng xâm nhập chu vi phòng thủ và đánh trúng mục tiêu với độ chính xác cao.
Cũng trong tháng 4, người Tuareg và các nhóm nổi dậy khác đã giành quyền kiểm soát tỉnh phía bắc, bao vây thành phố Kemal do quân đội chính phủ và Quân đoàn Châu Phi nắm giữ. Cuối cùng, phiến quân đã hạ sát Bộ trưởng Quốc phòng Mali nhưng cho phép phía Nga rút lui. Đoạn phim do các tay súng châu Phi đăng tải cho thấy lính đánh thuê thuộc Bộ Quốc phòng Nga rời khỏi thành phố trong tình trạng bị tước vũ khí, giơ hai tay lên đầu và một số người chỉ đi dép lê.
Đến tháng 8, một cựu binh khác của Tập đoàn Wagner - phi công lái máy bay cường kích - được đưa tin là đã thiệt mạng tại châu Phi. Dmitry Serdinov, mang bí danh “Stary”, là quản trị viên của kênh Voyevoda Veshchaet. Dù các chi tiết chưa được làm rõ hoàn toàn, các cổng thông tin quân sự phương Tây và tài khoản mạng xã hội của quân nổi dậy Mali dẫn thông tin về việc một chiếc Su-24 và Mi-24 bị bắn rơi vào khoảng ngày 4/7/2026, nhưng chưa rõ liệu Serdinov có nằm trong số các phi hành đoàn liên quan hay không.
Đã ba năm trôi qua kể từ khi Yevgeny Prigozhin qua đời vào ngày 23/8/2023, sau khi ông đặt niềm tin vào Putin sau gần ba thập kỷ gắn bó thân cận. Không lâu sau đó, ông phát động cuộc nổi loạn rồi tiến quân về Moscow và thiệt mạng đúng hai tháng sau những lời hứa hẹn an toàn từ Điện Kremlin. Tập đoàn Wagner đã phân tán vào các đơn vị quân đội Nga đang chiến đấu tại Ukraine, tổn thất của họ nhiều khả năng đã được phản ánh trong số liệu thống kê quân sự của Ukraine. Trong khi đó, các tàn dư tại châu Phi - nay thuộc Quân đoàn Châu Phi - đã phải rút lui trong thất bại khỏi nhiều quốc gia, còn Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) đã giành lại quyền kiểm soát các hoạt động của "nhà máy troll". Ngày nay, di sản của Prigozhin gần như đã tan biến, chỉ còn được nhắc đến vào những dịp kỷ niệm ngày bùng nổ cuộc nổi loạn và ngày mất của ông.
Tổng hợp từ:
Wagner Group fighters scattered after Prigozhin’s death, lose influence in Africa
On August 23, 2023, the plane carrying former Wagner Group leader Yevgeny Prigozhin crashed just half an hour after taking off from an airfield near Moscow. This marked the end for Prigozhin, who started out as Vladimir Putin’s caterer, then ran the Kremlin’s notorious troll factory, organized...www.uawire.org
Nguyên nhân rất đáng tin cậy: Nghịch lựu đạn trên máy bay dẫn đến phát nổ gây tai nạn
chú nghe anh, buông vũ khí, chúng ta là đồng chí, đừng vì tư thù cá nhân mà ảnh hưởng đại cục, bọn uca sắp nát rồi, chú lên chuyến bay có em hot girl về nghỉ đi, chuyện còn lại để a lo - phú tình
