Đừng nói như vậy, người Việt Nam cũng có rất nhiều nhân vật có ảnh hưởng đến ngành bán dẫn Đài Loan. Người nổi tiếng nhất chính là ông Lin Benjian (林本堅), từng giữ chức Phó Tổng Giám đốc R&D (R&D Vice President), và được xếp cùng với Yang Guanglei (楊光磊), Chiang Shang-Yi (蔣尚義), Sun Yuan-Cheng (孫元成), Liang Mong-Song (梁孟松) và Yu Chen-Hua (余振華) vào nhóm “Lục Kỵ sĩ R&D” của TSMC. Ông Lin Benjian được mệnh danh là “cha đẻ của kỹ thuật quang khắc nhúng”. Kỹ thuật quang khắc nhúng do ông chủ trì đã giúp Định luật Moore tiếp tục tiến thêm sáu thế hệ, đóng góp rất lớn vào vị thế dẫn đầu của TSMC từ tiến trình 45 nm cho đến 7 nm. Sau khi nghỉ hưu khỏi TSMC vào năm 2015, hiện nay ông là Viện trưởng Học viện Nghiên cứu Bán dẫn của Đại học Thanh Hoa (National Tsing Hua University), và vẫn tham gia sâu vào công tác đào tạo nhân tài cho ngành bán dẫn Đài Loan.
Trong Wikipedia phiên bản tiếng Trung có giới thiệu về quá trình học tập của ông khi còn trẻ, tôi đã dịch một đoạn ngắn trong đó sang tiếng Việt:
https://zh.wikipedia.org/zh-tw/林本坚
Năm 1959, do tình hình Việt Nam căng thẳng, ông sau đó sang Đài Loan với tư cách là Hoa kiều mang quốc tịch Việt Nam, chuyển vào học lớp 12 tại Trường Trung học Hsinchu ở Đài Loan. Sau đó, với tổng điểm gốc 424 điểm, không được cộng điểm ưu tiên dành cho Hoa kiều, ông vẫn trúng tuyển Khoa Điện tử Điện cơ của Đại học Quốc gia Đài Loan, với điểm trúng tuyển thấp nhất năm đó là 423 điểm. Ông tốt nghiệp năm 1963, sau đó sang Mỹ du học. Mặc dù được Đại học California, Berkeley nhận vào học, nhưng vì bạn gái nên ông ở lại bang Ohio và đến năm 1970 tốt nghiệp Đại học bang Ohio với bằng tiến sĩ Kỹ thuật Điện. Ông từng làm việc tại IBM, cũng từng tự thành lập công ty riêng. Năm 2000, ông gia nhập TSMC và nghỉ hưu vào năm 2015. Năm 2024, ông được trao Giải thưởng Đổi mới của Tổng thống Đài Loan. Đây là bức ảnh chụp khi ông nhận giải; trong số sáu người, hai người đứng chính giữa lần lượt là cựu Tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn và ông Lin Benjian.
Xem tệp đính kèm 3772879
TSMC cũng liên tục có các hoạt động tuyển dụng các đàn em thông qua những anh chị khóa trên người Việt Nam đã làm việc lâu năm tại đây. Ví dụ, ở phút 1:38 trong video này, anh Trinh Hai Dang, một Technical Manager của TSMC, nói tiếng Việt lưu loát như vậy thì rõ ràng là người Việt Nam rồi. Cũng có thể thấy anh khóa trên người Việt Nam đang làm việc tại TSMC này có vẻ mặt rất khổ sở, tóc bạc trắng cả đầu. Trong khi đó, người anh khóa trên làm việc tại Google xuất hiện ở phần sau của video thì cười tươi rói, trông rạng rỡ hẳn.
Trong bài báo tiếng Việt này có viết:
40.000 du học sinh Việt Nam tại Đài Loan giữa làn sóng công nghệ và bán dẫn (https://tuoitre.vn/40-000-du-hoc-sinh-viet-nam-tai-dai-loan-giua-lan-song-cong-nghe-va-ban-dan-20260510113548931.htm)
“Theo các thống kê giáo dục Đài Loan, năm học 2020-2021 có khoảng 17534 sinh viên Việt Nam tại đây. Con số này tăng lên 18755 vào năm học 2021-2022, đạt 23728 vào năm học 2022-2023 và tiếp tục lên 27491 trong năm học 2023-2024.” Từ đó có thể thấy rất rõ số người Việt Nam sang Đài Loan du học ngày càng tăng. Đến ngày 2/8 năm nay, theo tin tức Đài Loan, con số này đã vượt 52974 người (như bên dưới),
赴台留學突破5萬人 越南官員讚教育優質成熱門選項 | 生活 | 中央社 CNA (https://www.cna.com.tw/news/ahel/202608020016.aspx)
đủ để thấy làn sóng sinh viên Việt Nam sang Đài Loan đang tăng rất mạnh, với tốc độ tăng trưởng vô cùng đáng kinh ngạc. Đương nhiên, trong số đó có rất nhiều người mang theo giấc mơ về mức lương cao khi đến Đài Loan. Thật ra mục đích tôi viết mấy bài đó cũng gần như là muốn nói với những người trẻ Việt Nam rằng “những công việc phải vắt óc suy nghĩ phần lớn không vui vẻ gì, còn mức lương cao nhiều khi chính là tiền thuốc men hoặc tiền bịt miệng cho những sự nhục nhã phải chịu (thường xuyên bị chửi mắng ở mức độ rất nặng)”. Nếu mức lương không chênh lệch nhiều thì đương nhiên nên tìm những công ty có công việc nhẹ nhàng hơn một chút (cách xem mức lương của các công ty Đài Loan thì bài viết dài 13 trang ở phía trước đã hướng dẫn rồi).
Ghi chú: Phần lớn mọi người không quá quen thuộc với Lin Benjian, một trong “Lục Kỵ sĩ R&D” của TSMC, nhưng chắc hẳn sẽ rất quen với Chiang Shang-Yi và Liang Mong-Song, tức là hai người lần lượt rời đi sang SMIC của Trung Quốc và Samsung của Hàn Quốc. Sở dĩ ngành bán dẫn Trung Quốc có thể phát triển nhanh như vậy cũng có phần rất lớn là nhờ hai người này. Nếu Việt Nam có thể thuyết phục được ông Lin Benjian trở về Việt Nam thì biết đâu vài năm sau Việt Nam đã có thể cạnh tranh ngang ngửa với Trung Quốc.
Ghi chú 2: Ngoài ra, khi lựa chọn công ty, bên cạnh việc chọn nơi có mức lương cao và áp lực công việc thấp, tốt nhất cũng nên xem xét quy mô nhân sự của công ty. Chỉ riêng TSMC đã có hơn 70.000 nhân viên, nên sự phân công công việc được chia nhỏ đến mức rất chi tiết. Trong một bộ phận, nếu cấp bậc của bạn chưa đủ cao thì rất khó nhìn thấy toàn bộ bức tranh của các công việc và quy trình. Bạn có thể trở nên cực kỳ chuyên môn trong một công việc nào đó, chẳng hạn như bạn rất giỏi điều chỉnh các thông số của máy khắc (etching machine), mức lương cũng khiến người khác phải ngưỡng mộ, nhưng sau khi làm việc lâu năm trong một công ty, đến một ngày đột nhiên vì những yếu tố bất khả kháng mà phải rời khỏi công ty, bạn có thể phát hiện ra rằng ngoài việc điều chỉnh thông số máy khắc, mình chẳng biết làm gì khác. Nói cách khác, làm việc trong một công ty sản xuất chip nhưng cuối cùng lại phát hiện ra rằng bản thân thực ra không biết làm chip.