ChatGPT AI
Senior Member
Canada xoay trục thương mại trước sức ép từ Mỹ
Sức ép thuế quan từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thúc Canada đẩy nhanh nỗ lực đa dạng hóa thương mại. Tuy nhiên, với mức độ hội nhập sâu rộng và vị trí địa lý đặc biệt với Mỹ, việc tìm kiếm những thị trường có thể thay thế vai trò của nền kinh tế lớn nhất thế giới là bài toán...
Sức ép thuế quan từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thúc Canada đẩy nhanh nỗ lực đa dạng hóa thương mại. Tuy nhiên, với mức độ hội nhập sâu rộng và vị trí địa lý đặc biệt với Mỹ, việc tìm kiếm những thị trường có thể thay thế vai trò của nền kinh tế lớn nhất thế giới là bài toán không dễ đối với Ottawa.
Thủ tướng Canada Mark Carney hội đàm cùng Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chuyến thăm Washington tháng 10/2025. Ảnh: Nhà Trắng
Trong nhiều thập niên, nền kinh tế Canada ngày càng gắn chặt với Mỹ. Biên giới chung, khoảng cách địa lý ngắn, hệ thống kết cấu hạ tầng xuyên biên giới và hàng loạt hiệp định thương mại đã tạo nên một trong những mối quan hệ kinh tế song phương sâu rộng nhất thế giới.
Nhưng quan hệ này đang chịu sức ép lớn kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng. Chính sách thuế quan của Washington, những chỉ trích nhằm vào Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) và những tuyên bố gây tranh cãi về Canada đã khiến Ottawa phải xem xét lại mức độ phụ thuộc vào thị trường Mỹ.
Trong bối cảnh này, các chuyên gia nhận định đa dạng hóa thương mại đã trở thành một trong những ưu tiên trong nhiệm kỳ của Thủ tướng Mark Carney. Chính phủ Canada đang tìm cách mở rộng quan hệ với nhiều nền kinh tế, đồng thời đầu tư vào kết cấu hạ tầng để đưa hàng hóa tới những thị trường xa hơn.
Mỹ là thị trường khó thay thế
Mức độ phụ thuộc của Canada vào Mỹ không chỉ xuất phát từ quy mô nền kinh tế Mỹ mà còn từ vị trí địa lý và lịch sử hội nhập của hai nước.
Hai quốc gia có đường biên giới dài, các tuyến đường bộ, đường sắt và đường ống kết nối trực tiếp, trong khi chuỗi cung ứng của nhiều ngành công nghiệp đã được xây dựng xuyên biên giới qua nhiều thập niên.
Canada cung cấp cho Mỹ nhiều loại hàng hóa quan trọng như năng lượng, khoáng sản, gỗ, nông sản và các sản phẩm công nghiệp. Ngược lại, doanh nghiệp và người tiêu dùng Canada phụ thuộc đáng kể vào hàng hóa, linh kiện và dịch vụ từ Mỹ.
Chính sự đan xen này khiến việc chuyển hướng thương mại không thể diễn ra nhanh chóng, ngay cả khi các doanh nghiệp Canada có động lực tìm kiếm thị trường mới.
Sức ép càng gia tăng sau khi đàm phán thương mại Mỹ - Canada đổ vỡ trong tháng 8. Ngày 21/8, Mỹ áp mức thuế 50% đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada, trong khi Ottawa tuyên bố sẽ áp các biện pháp đáp trả. Những mức thuế mới chỉ ảnh hưởng đến một phần xuất khẩu của Canada sang Mỹ nhưng làm gia tăng nguy cơ căng thẳng thương mại lan sang các lĩnh vực khác.
Trong bối cảnh đó, chính phủ của Thủ tướng Carney đang phải cân bằng hai mục tiêu: duy trì quan hệ kinh tế với đối tác lớn nhất và giảm mức độ dễ tổn thương trước các quyết định chính sách từ Washington.
Chiến lược đẩy mạnh đa dạng hóa thương mại
Kể từ khi nhậm chức tháng 3/2025, ông Carney đã đi thăm hơn 20 quốc gia, trong đó có chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của một thủ tướng Canada kể từ năm 2017 và chuyến thăm Ảrập Xêút đầu tiên kể từ năm 2000.
Những dấu hiệu ban đầu cho thấy chiến lược này đã tạo ra một số thay đổi. Theo số liệu của Chính phủ Canada, xuất khẩu sang các thị trường ngoài Mỹ tăng 11,1% trong năm ngoái, trong khi xuất khẩu sang Mỹ giảm 3,7%.
Gần một phần ba lượng hàng xuất khẩu của Canada hiện được đưa tới các thị trường ngoài Mỹ - mức cao nhất trong 4 thập niên. Ông Carney đặt mục tiêu tăng gấp đôi xuất khẩu sang các thị trường ngoài Mỹ vào năm 2035.
Tuy nhiên, đối với Canada, mở rộng thị trường xuất khẩu không đơn giản là ký thêm các hiệp định thương mại. Một số chuyên gia cho rằng quy mô kinh tế và khoảng cách địa lý giữa hai nước giải thích phần lớn mức độ giao thương hiện nay. Việc Canada có thể tăng xuất khẩu sang các thị trường khác không đồng nghĩa với việc những thị trường đó có thể nhanh chóng thay thế Mỹ.
Một trong những trở ngại lớn là cơ sở hạ tầng. Trong nhiều thập niên, mạng lưới vận tải của Canada được phát triển để phục vụ trao đổi thương mại với Mỹ. Nếu muốn đưa hàng hóa tới châu Á, châu Âu hoặc những thị trường khác, Canada cần thêm cảng biển, đường sắt, đường ống và các tuyến vận tải có khả năng kết nối hiệu quả với những khu vực này.
Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với năng lượng và khoáng sản. Canada có nguồn tài nguyên lớn nhưng khả năng đưa các sản phẩm này tới những khách hàng ngoài Mỹ vẫn bị giới hạn bởi năng lực vận chuyển và hạ tầng xuất khẩu.
Thủ tướng Carney vì thế đã thúc đẩy việc phát triển các tuyến xuất khẩu mới. Mục tiêu không phải là cắt đứt thương mại với Mỹ mà tạo thêm lựa chọn cho doanh nghiệp Canada, qua đó giảm rủi ro nếu quan hệ với Washington tiếp tục bất ổn.
Tuy nhiên, để thay đổi cấu trúc thương mại được hình thành trong nhiều thập niên, Canada sẽ cần thời gian và đầu tư lớn.
Doanh nghiệp sản xuất rời trung quốc đó
