ChatGPT AI
Senior Member
Từ 'xem cho vui' đến bị dẫn dắt: Khi video độc hại làm lệch lạc nhận thức
Không ít nội dung cực đoan, sai lệch, nhiều video ngắn được "đóng gói" bằng những câu nói đầy tự tin, hình ảnh bắt mắt và âm nhạc cuốn hút. Từ "xem cho vui", những video độc hại làm lệch nhận thức của nhiều bạn trẻ.
thanhnien.vn
Không ít nội dung cực đoan, sai lệch, nhiều video ngắn được "đóng gói" bằng những câu nói đầy tự tin, hình ảnh bắt mắt và âm nhạc cuốn hút. Từ "xem cho vui", những video độc hại làm lệch nhận thức của nhiều bạn trẻ.
Từ "xem cho vui" đến bị dẫn dắt
Tối muộn, vô tình xem một quảng cáo phim ngắn trên Facebook, chị Nguyễn Minh Hiền (35 tuổi, ngụ đường Nguyễn Văn Linh, nay thuộc xã Bình Hưng, TP.HCM) dừng lại xem và bị cuốn vào vì thấy nhân vật quá đẹp cùng những giây đầu phim rất ấn tượng và bắt mắt.
"Sau đó đường dẫn hiện ra yêu cầu phải tải ứng dụng phim về xem. Tôi đã thử tải về và đăng nhập thì nhận ra rất nhiều phim trên đó với nội dung bạo lực, đồi trụy bao gồm cả lệch lạc tư duy và nguy hiểm hơn nữa là có nội dung loạn luân...", chị Hiền nhớ lại. Sau đó, chị Hiền đã xóa app (ứng dụng) nhưng khi lên Facebook những nội dung tương tự vậy vẫn tràn lan.
Phụ huynh bức xúc vì những video độc hại tràn lan trên mạng xã hội
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Không chỉ là những video AI với nội dung bạo lực, nguy hiểm hơn nhiều là clip cắt ghép sai sự thật bị chia sẻ một cách chóng mặt trên mạng xã hội. Hoa hậu Nguyễn Thị Mai Anh nhớ lại đêm chung khảo cuộc thi Hoa hậu Việt Nam Thời đại 2022, một đoạn clip được lan truyền trên mạng xã hội với nội dung "giám khảo ngồi ghế nhựa chấm thi hoa hậu như quán nhậu". Thực tế, đó chỉ là bức ảnh hậu trường khi các hoa hậu chờ đợi lên khán đài trao tặng hoa, cảm ơn các nhà tài trợ.
"Những hình ảnh, clip bị cắt ghép lại vô tình khiến công sức và trải nghiệm của cả một tập thể bị nhìn nhận theo hướng tiêu cực", hoa hậu Mai Anh chia sẻ.
Đồng thời, nàng hậu cho biết mới đây, vụ việc về một bé gái ở Gia Lai dùng trí tuệ nhân tạo (AI) cắt ghép hình ảnh, tạo clip nhạy cảm đăng lên TikTok nhằm bôi nhọ bạn do mâu thuẫn cá nhân, khiến Mai Anh không khỏi lo lắng.
Những video ngắn liên tục được đề xuất thu hút người trẻ theo dõi
ẢNH: THANH ĐA
Không ít người trẻ thừa nhận từng bị cuốn vào những luồng nội dung liên tục xoay quanh một chủ đề. Có người xem video khoe cuộc sống giàu có, mua nhà khi còn trẻ, báo hiếu cha mẹ rồi cảm thấy mình thất bại. Có người tiếp nhận những triết lý về thành công và cho rằng chỉ người kiếm được nhiều tiền mới đáng ngưỡng mộ. Cũng người tin vào những lời khuyên một chiều thậm chí cực đoan về tình yêu, cuộc sống rồi dần trở nên khép kín, nghi ngờ những người xung quanh.
Video độc hại làm lệch nhận thức, 'tẩy não' người trẻ
Ở góc nhìn của chuyên gia truyền thông (từng công tác tại Công ty TNHH Ưng Hoàng Phúc), cũng là một người mẹ, chị Nguyễn Minh Hiền lo lắng khi các video AI mô phỏng cảnh bạo lực hay giật gân với hình ảnh sống động khiến ranh giới giữa thực và ảo bị mờ đi. "Trẻ dần xem những hành vi hung hăng, thiếu tôn trọng người khác là bình thường, từ đó giảm khả năng thấu cảm, bình thường hóa các sự việc lệch chuẩn", chị Hiền cho biết.
Bên cạnh đó, theo chị Hiền, thuật toán AI cho phép lặp đi lặp lại, đề xuất các nội dung tương tự khiến những hình mẫu mang tính định kiến như phân biệt giới tính, ngoại hình, giàu nghèo cứ xuất hiện liên tục nếu vô tình một lần xem phải. Điều này khiến trẻ ghi nhận những tiêu chuẩn khiên cưỡng như một sự thật hiển nhiên, dẫn đến tư duy duy kỷ, dễ đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài.
Chị Hiền nhớ lại câu chuyện của người bạn có cậu con trai học lớp 7 hỏi cô ấy về chuyện tình dục. "Nguyên nhân là khi con ở trường, cô bé cùng lớp đã mở video ngắn về phim người lớn lên xem cùng 1 nhóm bạn có cả con trai lẫn con gái, các con xem công khai,… Người mẹ này đã rất sốc và hoảng loạn. Bản thân tôi khi nghe câu chuyện xong cũng sốc. Nhận thức của bọn trẻ sẽ đảo lộn chính do những nội dung lệch lạc trên mạng", chị Hiền nói.
Anh Phạm Văn Thông, Giám đốc Công ty cổ phần an ninh mạng AIS, bật mí bạn trẻ có thể chủ động "dạy lại" thuật toán. Cụ thể theo anh, người trẻ có thể dùng nút "Không quan tâm" (Not Interested trên TikTok), hoặc "Ẩn" (Hide trên Instagram) một cách có chủ đích và nhất quán, chứ không chỉ lướt qua.
"Lướt qua vẫn tính là một tín hiệu của sự quan tâm, bấm "không quan tâm" mới thực sự loại video đó và các video tương tự khỏi đề xuất. Tuyệt đối tránh bấm để "vào xem cho biết" hay bình luận châm biếm nội dung độc hại vì thuật toán tính đó là tương tác, sẽ đề xuất thêm, bất kể bạn tương tác vì thích hay vì ghét", anh Thông nói.
Chuyên gia khuyến cáo người trẻ nên báo cáo những nội dung video không phù hợp
ẢNH: THANH ĐA
Nếu cảm thấy bản tin đã bị lệch lạc quá nhiều theo hướng tiêu cực, anh Thông khuyến cáo người dùng có thể chủ động "reset" bằng cách xóa lịch sử xem, xóa cache ứng dụng, chuyển tạm sang chế độ xem theo tài khoản đang follow (following feed) thay vì chế độ "For You" trong vài ngày để thuật toán học lại từ đầu.
Thạc sĩ Nguyễn Đức Tiến, Trường Công nghệ thông tin và truyền thông, ĐH Bách khoa Hà Nội, cho biết các thuật toán không hướng tới bạo lực, nhưng hướng tới lưu lượng người xem để có doanh thu.
Điều thạc sĩ Tiến lo ngại là khi những thông điệp ấy xuất hiện liên tục, một câu nói, vụ việc vô lý ban đầu nhưng "mưa dầm thấm lâu" có thể dần trở thành điều "nghe cũng có lý", đặc biệt là những người còn thiếu kinh nghiệm sống, tin tưởng và làm theo.
