Phong trào ly khai ở tỉnh Alberta của Canada tìm thấy đồng minh trong vòng tròn của Trump
Một tổ chức đang thu thập chữ ký cho một cuộc trưng cầu dân ý về độc lập tại thành trì bảo thủ của Canada
Giữa lúc đang xảy ra cuộc chiến thương mại và Donald Trump đe dọa biến Canada thành tiểu bang thứ 51 của Mỹ, người Canada đang kinh ngạc khi chứng kiến những nhân vật thân cận với tổng thống Mỹ công khai ủng hộ một phong trào ly khai thiểu số tại tỉnh Alberta. Những cuộc gặp bí mật với đại diện Bộ Ngoại giao Mỹ, sự ủng hộ công khai của các nhân vật thuộc phong trào MAGA và khả năng tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý vào mùa thu này, với việc chữ ký đã được thu thập, đang tạo ra một bức tranh khiến nhiều người nhìn thấy dấu hiệu của sự can thiệp từ nước ngoài.
Nằm ở miền tây Canada, Alberta sở hữu trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh lớn thứ tư thế giới, chỉ sau Venezuela, Saudi Arabia và Iran. Đây là thành trì bảo thủ trong một đất nước đã được đảng Tự do điều hành hơn một thập niên, có GDP bình quân đầu người cao nhất và là một trong những tỉnh đóng góp lớn cho ngân sách liên bang. Tuy nhiên, các chính sách về năng lượng và môi trường do Ottawa thúc đẩy đã tạo ra căng thẳng ngày càng lớn giữa tỉnh và chính phủ liên bang, trong một mối quan hệ mà một số người Alberta cho rằng mang tính bóc lột.
Mặc dù sự ủng hộ dành cho độc lập vẫn là thiểu số trong tỉnh, hồi chuông cảnh báo đã vang lên khi công chúng biết rằng một số lãnh đạo của Alberta Prosperity Project (APP), tổ chức đứng đầu phong trào ly khai, đã thực hiện ba chuyến đi mang tính chiến lược tới Washington vào năm 2025 để thảo luận về khả năng Alberta trở thành một quốc gia có chủ quyền.
Đồng sáng lập APP, luật sư gây tranh cãi Jeffrey Rath, người ủng hộ các thuyết âm mưu về một liên minh giữa Trung Quốc và Canada nhằm cản trở việc ly khai, đã tiết lộ trong những cuộc phỏng vấn gần đây rằng ông gặp các đại diện Bộ Ngoại giao Mỹ để thảo luận về khả năng Mỹ hỗ trợ Alberta nếu sáng kiến độc lập thành công.
Rath cho biết ông đã thảo luận về những vấn đề hậu cần như việc sử dụng đồng đô la Mỹ, an ninh biên giới và thậm chí một khoản vay 500 tỷ USD để tài trợ cho quá trình chuyển đổi thành một quốc gia có chủ quyền. Ông cũng nói rằng ít nhất một trong những cuộc gặp, diễn ra vào tháng 12, được tổ chức trong một phòng an ninh của Bộ Ngoại giao Mỹ, nơi không được phép mang các thiết bị điện tử vào.
Mặc dù Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao Mỹ đều cố gắng giảm nhẹ mức độ quan trọng của những cuộc gặp này, khẳng định không có quan chức cấp cao nào tham gia và không có cam kết nào được đưa ra, Patrick Lennox, cựu quản lý tình báo của Cảnh sát Hoàng gia Canada và có bằng tiến sĩ về quan hệ quốc tế, cho rằng cuộc gặp mới nhất đặc biệt đáng lo ngại:
“Không ai bước vào một phòng an ninh một cách tình cờ. Có lý do khiến cuộc gặp giữa APP và những người gặp họ tại Bộ Ngoại giao được tổ chức trong một môi trường an ninh như vậy.”
Lennox nói tiếp:
“Điều đó hoàn toàn khác thường nếu xét đến lịch sử quan hệ giữa Canada và Mỹ. Tôi không thể nghĩ ra bất kỳ chính quyền Mỹ nào khác từng đồng ý gặp một nhóm ở Canada đang đe dọa chia tách đất nước. Cách duy nhất để hiểu điều này là họ nhìn thấy ở đó một phương thức biến mối đe dọa Canada trở thành tiểu bang thứ 51 thành hiện thực.”
Một “đối tác tự nhiên” của Mỹ
Trong những tháng gần đây, một số nhân vật trong vòng tròn của Trump đã lên tiếng về Alberta.
Phát biểu gây tranh cãi nhất đến từ Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent. Trong một chương trình truyền hình, ông mô tả Alberta là một “đối tác tự nhiên” của Mỹ, đồng thời nhấn mạnh tỉnh này có “nguồn tài nguyên tuyệt vời”.
Trong hệ sinh thái truyền thông của Trump, nhà bình luận chính trị Brandon Weichert, trong podcast War Room của Steve Bannon, mô tả Alberta là “mảnh ghép then chốt” trong các kế hoạch của tổng thống đối với Tây Bán cầu. Ông cho rằng khi Trump nói về việc sáp nhập Canada, thực chất ông đang nói đến Alberta.
Những tiếng nói này còn được các thành viên phong trào MAGA hưởng ứng. Họ công khai ủng hộ những người ly khai Alberta trên mạng xã hội, mô tả họ là những người bị Canada áp bức.
Maria Popova, phó giáo sư khoa học chính trị tại Đại học McGill và chuyên gia về cuộc chiến của Nga ở Ukraine, nhận thấy những điểm tương đồng về chiến lược với cách Moscow sử dụng phe ly khai ở vùng Donbas vào năm 2014 như một con ngựa thành Troy phục vụ lợi ích bành trướng.
Bà giải thích:
“Một nước láng giềng lớn hơn thể hiện sự quan tâm đến một phong trào thực sự rất nhỏ, và cố biến phong trào nhỏ đó thành một phong trào ly khai có vẻ hợp pháp.”
“Họ dường như xuất hiện từ hư không và được trình bày như những gì mà tôi đã gọi trong một số nghiên cứu là ‘những người ly khai tức thời’.”
Chủ nghĩa ly khai thời đại dịch
Mặc dù chủ nghĩa ly khai Alberta có thể không phải là thứ “xuất hiện tức thời” - các phong trào đòi ly khai đã tồn tại từ năm 1930 - nhưng nó luôn là một phong trào bên lề.
Theo Lennox, đại dịch và các biện pháp hạn chế của chính phủ đã tạo ra môi trường thuận lợi cho phong trào hồi sinh. APP được hình thành từ thứ mà cựu quản lý tình báo này gọi là “sự hoang tưởng tập thể”.
Tổ chức này tự mô tả mình là một tổ chức “giáo dục”, tuyên bố mục tiêu là huy động người dân để tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về chủ quyền và độc lập của tỉnh.
Lennox nhận xét:
“Họ không phải là một đảng chính trị theo nghĩa chặt chẽ. Chẳng có ai bầu họ cả, ngoại trừ chính họ.”
Tanya Clemens, một nông dân trồng ngũ cốc ở miền nam Alberta, kể rằng chính trong thời kỳ đại dịch - “khi chúng tôi chứng kiến chính phủ liên bang vượt quá giới hạn và đưa ra các quyết định mà không cho phép chúng tôi đặt câu hỏi” - bà bắt đầu quan tâm đến chính trị địa phương và hợp tác với APP.
Điều tương tự cũng xảy ra với Chris Scott, chủ một nhà hàng ven đường kiêm trạm xăng ở trung tâm Alberta. Ông gia nhập APP và cuối cùng trở thành CEO tạm quyền của tổ chức này sau khi bị bắt vì vi phạm các hạn chế được áp dụng nhằm ngăn Covid-19 lây lan.
Clemens và Scott đều tự nhận là những người bảo thủ và bảo vệ các quyền tự do cá nhân mà họ cho rằng đang bị đe dọa dưới chính phủ Tự do.
Cả hai đều nhắc đến một sự bất mãn mang tính lịch sử, nói về nhiều thế kỷ xung đột với Canada, mặc dù họ thừa nhận rằng trước năm 2021 họ không hề biết đến phong trào này.
Nhưng nếu đại dịch châm ngòi cho ngọn lửa ly khai, thì cuộc bầu cử liên bang tháng 4/2025, trong đó đảng Tự do của Mark Carney giành chiến thắng, đã làm bùng nổ quả bom.
Adam Derges, một cố vấn tài chính ở Edmonton và là người nhiệt tình vận động cho sự nghiệp ly khai, cho rằng:
“Các hệ tư tưởng woke đã làm thay đổi các giá trị của đất nước một cách rất mạnh mẽ.”
Ông giải thích rằng trước cuộc bầu cử, nhiều người như ông hy vọng một chiến thắng của phe Bảo thủ có thể “đảo ngược phần lớn những thiệt hại mà phe Tự do đã gây ra cho nền kinh tế, văn hóa, tội phạm - cho mọi thứ”.
Sau khi phe Bảo thủ thất bại trong cuộc bầu cử, Derges coi độc lập là cách duy nhất để sống trong một vùng lãnh thổ hoàn toàn do phe Bảo thủ cai trị.
Ba tháng sau chiến thắng của Carney, APP đã nộp một bản kiến nghị lên cơ quan bầu cử địa phương nhằm khởi động một cuộc tham vấn công chúng về khả năng tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý với câu hỏi liệu người dân Alberta có muốn “Alberta trở thành một quốc gia có chủ quyền và không còn là một tỉnh của Canada” hay không.
Bản kiến nghị được phê duyệt vào tháng 1. Nhóm ly khai Stay Free Alberta tuyên bố đã thu thập đủ 177.732 chữ ký cần thiết để kích hoạt quá trình này. Các chữ ký phải được nộp cho Elections Alberta để xác minh trước ngày 2/5.
Trong khi đó, tại Canada, các nhà phân tích chính trị, học giả và thậm chí nhiều nhóm First Nations đã cảnh báo từ đầu năm về sự cần thiết phải hành động trước sự can thiệp của Mỹ dưới hình thức thông tin sai lệch và khả năng hỗ trợ tài chính bất hợp pháp.
baothanhhoa.vn
sửa hiến pháp như anh hai và thằng đệ là dc thôi
english.elpais.com
