[Dịch] Các nhà vật lý phát hiện ra cấu trúc gluon ẩn bên trong proton, khám phá này có thể khiến giáo trình vật lý phải viết lại.

  • Người tạo chủ đề Người tạo chủ đề Ma trận
  • Ngày bắt đầu Ngày bắt đầu
Các fen đi lan man mà quên mất cái nền tảng cơ bản của cơ học lượng tử-nguyên lý bất định Heisenberg: không thể xác định chính xác đồng thời cả vị trí và động lượng của một hạt. Càng biết chính xác vị trí của 1 hạt, ta càng ít biết về động lượng của nó, và ngược lại. Bản thân cái đám mây electron nó chỉ là cái đám mây có xác suất lớn rằng vị trí của electron nằm ở 1 vị trí nào đó trong cái đám mây ấy (nhưng cũng có xác suất rất nhỏ là nó nằm ở vị trí bất kỳ trong không gian). Về mặt lý thuyết, xác suất để electron đó xuất hiện ở cách xa hạt nhân hàng trăm km hay thậm chí ở tận đầu bên kia vũ trụ vẫn lớn hơn 0, dù cực kỳ nhỏ. Thời sinh viên bọn tôi đã chém gió suốt về mấy cái chuyện UFO, phép phân thân, độn thổ, đi xuyên tường, cân đẩu vân... có thể giải thích ra sao bằng cơ học lượng tử. Trạng thái của 1 hạt được mô tả bằng 1 hàm sóng xác suất, vậy thì 1 hòn đá, 1 con người vốn đều cấu tạo bởi các hạt cơ bản (quarks, electrons...), và mỗi hạt đó đều tuân theo hàm sóng xác suất. Vì vậy lon bia tôi đang cầm trong tay cũng có hàm sóng xác suất, nghĩa là có xác suất lớn là nó nằm trong tay tôi, nhưng vẫn có xác suất vô cùng nhỏ, siêu siêu nhỏ là nó nằm ở đâu đó trên núi hay trên Mặt Trăng. Mấu chốt của phép thuật thần tiên là nắm được bí quyết làm sao điều khiển được hàm sóng theo ý mình, tức là khi vung cây đũa thần lên là phanh được cái hiệu ứng decoherence lại, giảm xác suất ở vị trí này và tăng xác suất ở vị trí kia. Cái món đi xuyên tường chính ra tôi thấy rất giống với hiệu ứng Quantum Tunneling- nền tảng của công nghệ ổ SSD hiện nay, trong quá trình ghi hoặc xóa dữ liệu, các electron đi xuyên qua một lớp cách điện mỏng nhờ hiệu ứng này.
Tôi cũng rất quan tâm đến mấy vụ này, ngoài công việc, gia đình ra thì thỉnh thoảng vẫn suy nghĩ vẩn vơ về khoa học kiểu này :D . Tôi thì cho rằng kể cả thuyết tương đối nó cũng chỉ là 1 trường hợp con của cơ học lượng tử, hoặc nó là 1 thể hiện của cơ học lượng tử thôi, cơ học lượng tử bao trùm lên thuyết tương đối, nó là luật tối hậu của vũ trụ, và theo định lý bất toàn thì con người hay sinh vật nào khác vẫn thuộc vũ trụ này thì không thể đủ công cụ và góc nhìn để nhìn nhận hay giải thích được cơ học lượng tử :D
 
Trước khi nổ BingBang thì khoảng không gian đó là gì ? Tại sao nổ ? Cái gì nổ ? Sao trước đó không nổ ? Cái mà nổ là cái gì và trước khi nổ là cái gì ? Cái gì tác động làm nó nổ ? Nổ nghĩa là thế nào ? Sao nổ xong lại có các hành tinh ? Cái gì làm hành tinh quay quanh nhau ? …v…v…. Chả hiêuw
Trước Bigbang là gì anh đừng hỏi nữa. Hiện tại đã thống nhất được lượng tử và hấp dẫn đâu mà trả lời cho fen được.

Một số lý thuyết có thể cho bro cái nhìn về bigbang
Hấp dẫn lượng tử vòng => Bigbang là cú bật lại ngay lập tức khi vũ trụ co lại
Vũ trụ gương => Bingbang thực ra là một tấm gương, hai vũ trụ song song có chiều thời gian ngược nhau được tạo ra => giải quyết ngay lập tức một cơ số vấn đề của vật lý
Thuyết vũ trụ quay => chúng ta tồn tại trong một hố đen.
 
Các fen đi lan man mà quên mất cái nền tảng cơ bản của cơ học lượng tử-nguyên lý bất định Heisenberg: không thể xác định chính xác đồng thời cả vị trí và động lượng của một hạt. Càng biết chính xác vị trí của 1 hạt, ta càng ít biết về động lượng của nó, và ngược lại. Bản thân cái đám mây electron nó chỉ là cái đám mây có xác suất lớn rằng vị trí của electron nằm ở 1 vị trí nào đó trong cái đám mây ấy (nhưng cũng có xác suất rất nhỏ là nó nằm ở vị trí bất kỳ trong không gian). Về mặt lý thuyết, xác suất để electron đó xuất hiện ở cách xa hạt nhân hàng trăm km hay thậm chí ở tận đầu bên kia vũ trụ vẫn lớn hơn 0, dù cực kỳ nhỏ. Thời sinh viên bọn tôi đã chém gió suốt về mấy cái chuyện UFO, phép phân thân, độn thổ, đi xuyên tường, cân đẩu vân... có thể giải thích ra sao bằng cơ học lượng tử. Trạng thái của 1 hạt được mô tả bằng 1 hàm sóng xác suất, vậy thì 1 hòn đá, 1 con người vốn đều cấu tạo bởi các hạt cơ bản (quarks, electrons...), và mỗi hạt đó đều tuân theo hàm sóng xác suất. Vì vậy lon bia tôi đang cầm trong tay cũng có hàm sóng xác suất, nghĩa là có xác suất lớn là nó nằm trong tay tôi, nhưng vẫn có xác suất vô cùng nhỏ, siêu siêu nhỏ là nó nằm ở đâu đó trên núi hay trên Mặt Trăng. Mấu chốt của phép thuật thần tiên là nắm được bí quyết làm sao điều khiển được hàm sóng theo ý mình, tức là khi vung cây đũa thần lên là phanh được cái hiệu ứng decoherence lại, giảm xác suất ở vị trí này và tăng xác suất ở vị trí kia. Cái món đi xuyên tường chính ra tôi thấy rất giống với hiệu ứng Quantum Tunneling- nền tảng của công nghệ ổ SSD hiện nay, trong quá trình ghi hoặc xóa dữ liệu, các electron đi xuyên qua một lớp cách điện mỏng nhờ hiệu ứng này.
Fen chưa cập nhật rồi

Phiên bản gốc của nguyên lý bất định Heisenberg đã bị phép Weak Measument var thẳng rồi
Tất cả chỉ là giới hạn thôi, nếu nằm trong giới hạn thì vẫn có thể xác định được.

Mấy cái nguyên lý hay tiên đề chẳng qua là nó chỉ đúng trong một cái tầm hiểu biết của con người, một khi đạt được lý thuyết khác tốt hơn bao trùm, thì nó lại chỉ đúng 1 phần thôi.
Giống như công thức Dirac ấy, lúc đầu ko ai hiểu năng lượng âm trong công thức là gì => tự tạo ra một mức gọi là "mặt biển năng lượng."
Sau này hiểu ra là có phản vật chất => ko cần mức mặt biển năng lượng ấy nữa :nosebleed:


Liên quan tới Weak Measument thì đó là Two-state vector formalism
Với thí nghiệm Delay Choices nổi tiếng. Con mèo gì gì đó chỉ là trò trẻ con của vozer thôi
5gcj2yy.gif


Thí nghiệm delayed-choice (lựa chọn trì hoãn) của John Wheeler là một trong những thí nghiệm tư tưởng (và sau này được thực hiện thực nghiệm) nổi tiếng nhất trong cơ học lượng tử, minh họa tính lưỡng tính sóng-hạt và nguyên lý bổ sung của Bohr.

Ý tưởng cốt lõi​

Wheeler đề xuất vào cuối thập niên 1970 (đặc biệt năm 1978 và 1984) để loại bỏ “lỗ hổng” trong thí nghiệm khe đôi cổ điển: liệu hạt (photon) có “biết trước” cấu hình thí nghiệm và tự điều chỉnh hành vi (sóng hay hạt) hay không.

Ý tưởng chính:
  • Photon đi vào một giao thoa kế (thường là Mach-Zehnder) với hai đường đi.
  • Sau khiphoton đã đi qua bộ tách chùm đầu tiên (tức là đã “vào trong” giao thoa kế), người ta mới quyết định cấu hình đo:
    • Đóng giao thoa kế (chèn bộ tách chùm thứ hai) → quan sát giao thoa (hành vi sóng).
    • Mở giao thoa kế (không chèn bộ tách chùm thứ hai) → đo đường đi (hành vi hạt, “which-path”).

Quyết định này được đưa ra muộn đến mức không có tín hiệu nào (dù chỉ với tốc độ ánh sáng) có thể đến photon trước khi nó đã đi qua điểm quyết định đầu tiên. Điều này loại trừ khả năng photon “biết trước” và điều chỉnh hành vi.

Wheeler nhấn mạnh: “Không đúng khi gán tính hữu hình cho photon trong suốt hành trình từ điểm vào đến khoảnh khắc cuối cùng của chuyến bay.” Hay nói cách khác, quá khứ của photon chỉ được xác định bởi phép đo hiện tại.

Kết quả thực nghiệm​

Các thí nghiệm thực tế (bắt đầu từ những năm 1980–2000, với các phiên bản ngày càng chính xác) đều xác nhận dự đoán của cơ học lượng tử:

  • Khi chọn đo giao thoa (cấu hình đóng), xuất hiện vân giao thoa → photon “hành xử như sóng”, đi cả hai đường.
  • Khi chọn đo đường đi (cấu hình mở), không có giao thoa, photon được phát hiện ở một detector cụ thể → “hành xử như hạt”.
  • Hành vi phụ thuộc vào lựa chọn đo, ngay cả khi lựa chọn đó xảy ra sau khi photon đã đi qua điểm phân tách, và thậm chí khi hai sự kiện (photon vào giao thoa kế và quyết định cấu hình) cách nhau kiểu không gian (space-like separation) theo thuyết tương đối.

Một trong những thực nghiệm gần với ý tưởng gốc nhất là của Jacques và cộng sự (2007), dùng photon đơn từ tâm màu nitrogen-vacancy trong kim cương, cùng với bộ tạo số ngẫu nhiên lượng tử để quyết định cấu hình, đảm bảo tách biệt tương đối tính.

Các phiên bản mở rộng sau này bao gồm:
  • Delayed-choice quantum eraser (xóa lượng tử lựa chọn trì hoãn).
  • Phiên bản lượng tử (dùng beam splitter ở trạng thái chồng chất).
  • Thí nghiệm trên khoảng cách lớn (kể cả vệ tinh, hàng nghìn km).
  • Phiên bản với nguyên tử lạnh, mạch siêu dẫn, v.v.

Lý thuyết mới một khi được xác nhận bằng cá thí nghiệm và quan sát vũ trụ, giúp chúng ta mở rộng "cái hộp" tư duy :still_dreaming:
 
Sửa lần cuối:
Trước khi nổ BingBang thì khoảng không gian đó là gì ? Tại sao nổ ? Cái gì nổ ? Sao trước đó không nổ ? Cái mà nổ là cái gì và trước khi nổ là cái gì ? Cái gì tác động làm nó nổ ? Nổ nghĩa là thế nào ? Sao nổ xong lại có các hành tinh ? Cái gì làm hành tinh quay quanh nhau ? …v…v…. Chả hiêuw
nếu muốn một câu trả lời đơn giản, dễ hiểu, nghe cũng có vẻ hợp lý thì đây:
Newton had a skilled craftsman build him a scale model of our solar system which was then displayed on a large table in Newton’s home. Not only did the excellent workmanship simulate the various sizes of the planets and their relative proximities, but it was also a working model in which everything precisely rotated and orbited when a crank was turned.

One day while Newton was in his study, a friend came by who was a great scientist, but who was also an atheist. Examining the model with enthusiastic admiration, he exclaimed: “My! What an exquisite thing this is! Who made it?” Without looking up from his book, Sir Isaac answered, “Nobody.”

Stopping his inspection, the visitor turned and said: “Evidently you misunderstood my question. I asked who made this.”

Newton, no doubt enjoying the chance to teach his friend a lesson, replied in a serious tone, “Nobody. What you see here just happened to assume the form it now has.”

“You must think I’m a fool!” retorted the visitor. “Of course somebody made it, and he’s a genius. I want to know who he is.”

Laying his book aside, Newton arose and laid a hand on his friend’s shoulder, saying: “This thing is but a puny imitation of a much grander system whose laws you know. I am not able to convince you that this mere toy is without a designer and maker. Yet you, as an atheist, profess to believe that the great original from which the design is taken has come into being without either designer or maker!” The atheist was no longer an atheist when he left that day.
 
nếu muốn một câu trả lời đơn giản, dễ hiểu, nghe cũng có vẻ hợp lý thì đây:
Newton had a skilled craftsman build him a scale model of our solar system which was then displayed on a large table in Newton’s home. Not only did the excellent workmanship simulate the various sizes of the planets and their relative proximities, but it was also a working model in which everything precisely rotated and orbited when a crank was turned.

One day while Newton was in his study, a friend came by who was a great scientist, but who was also an atheist. Examining the model with enthusiastic admiration, he exclaimed: “My! What an exquisite thing this is! Who made it?” Without looking up from his book, Sir Isaac answered, “Nobody.”

Stopping his inspection, the visitor turned and said: “Evidently you misunderstood my question. I asked who made this.”

Newton, no doubt enjoying the chance to teach his friend a lesson, replied in a serious tone, “Nobody. What you see here just happened to assume the form it now has.”

“You must think I’m a fool!” retorted the visitor. “Of course somebody made it, and he’s a genius. I want to know who he is.”

Laying his book aside, Newton arose and laid a hand on his friend’s shoulder, saying: “This thing is but a puny imitation of a much grander system whose laws you know. I am not able to convince you that this mere toy is without a designer and maker. Yet you, as an atheist, profess to believe that the great original from which the design is taken has come into being without either designer or maker!” The atheist was no longer an atheist when he left that day.
chuyện có người thiết kế hay ko cũng ko ảnh hưởng đến vật lý và vũ trụ hiện tại. Tranh luận này không có ý nghĩa.
Giống như có người bảo chúng ta đang sống trong giả lập, có người bảo Chúa tạo ra mọi thứ, có người bảo chúng ta chỉ là nhân vật trong game của 1 thằng nhóc nào đó. Tất cả tranh luận này đều ko tạo nên kiến thức hay đột phá khoa học nào cả
 
chuyện có người thiết kế hay ko cũng ko ảnh hưởng đến vật lý và vũ trụ hiện tại. Tranh luận này không có ý nghĩa.
Giống như có người bảo chúng ta đang sống trong giả lập, có người bảo Chúa tạo ra mọi thứ, có người bảo chúng ta chỉ là nhân vật trong game của 1 thằng nhóc nào đó. Tất cả tranh luận này đều ko tạo nên kiến thức hay đột phá khoa học nào cả
Đúng rồi, đó chỉ là tranh luận của những người chả hiểu gì nhưng thích nói uyên bác
5gcj2yy.gif


Hiện tại vật lý đang đi rất nhanh với các lý thuyết mới, một khi đạt được đột phá thì việc tìm ra lý thuyết thống nhất vật lý không còn xa :still_dreaming:
 
chuyện có người thiết kế hay ko cũng ko ảnh hưởng đến vật lý và vũ trụ hiện tại. Tranh luận này không có ý nghĩa.
Giống như có người bảo chúng ta đang sống trong giả lập, có người bảo Chúa tạo ra mọi thứ, có người bảo chúng ta chỉ là nhân vật trong game của 1 thằng nhóc nào đó. Tất cả tranh luận này đều ko tạo nên kiến thức hay đột phá khoa học nào cả
có ng tạo ra hay ko khác nhau đó, nó khiến chúng ta có động lực để tìm hiểu tại sao lại xây dựng kiểu này mà ko phải kiểu khác
 
có ng tạo ra hay ko khác nhau đó, nó khiến chúng ta có động lực để tìm hiểu tại sao lại xây dựng kiểu này mà ko phải kiểu khác
cái này ko chứng minh được, nếu có ai đó tạo ra thật thì cũng nằm ngoài không thời gian và vũ trụ của chúng ta, tìm hiểu kiểu gì?, và mang lại tác dụng gì, Hiến tế rồi lập đàn cầu khấn giống người tiền sử để mong ai đó trả lời à?
 
Đúng rồi, đó chỉ là tranh luận của những người chả hiểu gì nhưng thích nói uyên bác
5gcj2yy.gif


Hiện tại vật lý đang đi rất nhanh với các lý thuyết mới, một khi đạt được đột phá thì việc tìm ra lý thuyết thống nhất vật lý không còn xa :still_dreaming:
tôi ko tin có thuyết thống nhất sớm. Có vẻ giới hạn này của tự nhiên khá là khó vượt qua
 
cái này ko chứng minh được, nếu có ai đó tạo ra thật thì cũng nằm ngoài không thời gian và vũ trụ của chúng ta, tìm hiểu kiểu gì?, và mang lại tác dụng gì, Hiến tế rồi lập đàn cầu khấn giống người tiền sử để mong ai đó trả lời à?
có câu nào t bảo tìm hiểu nằm ngoài phạm vi vũ trụ à, nhét chữ vào mồm ng khác kinh thế a, mà mđ tối thượng của khoa học chẳng phải là nắm được tri thức để sáng tạo theo ý mình sao
 
đấng nào tạo ra vũ trụ, thiết lập quy luật vạn vật cũng phải nói là đỉnh vcl, đúng là đấng, đấng nghe được e thì reset hộ sub server Đông Lào nhé~ :ah:
 
Nếu Chúa tạo ra vũ trụ nhưng sau đó không bao giờ can thiệp và không để lại bất kỳ dấu hiệu có thể quan sát nào, liệu khoa học có thể phân biệt vũ trụ đó với một vũ trụ không có Chúa hay không?
Về nguyên tắc, nếu hai giả thuyết cho ra chính xác mọi quan sát giống nhau, khoa học không thể dùng thực nghiệm để phân biệt chúng.
 
Nếu Chúa tạo ra vũ trụ nhưng sau đó không bao giờ can thiệp và không để lại bất kỳ dấu hiệu có thể quan sát nào, liệu khoa học có thể phân biệt vũ trụ đó với một vũ trụ không có Chúa hay không?
Về nguyên tắc, nếu hai giả thuyết cho ra chính xác mọi quan sát giống nhau, khoa học không thể dùng thực nghiệm để phân biệt chúng.
giả thuyết của a đã sai ngay từ đầu rồi, 2 vũ trụ đó ko thể nào giống nhau được, giống như so một tượng đá với một tảng đá vậy
 
trước Bigbang thì ko có cái gì cả. bigbang là khởi đầu của vũ trụ.Trước big bang cũng ko phải lỗ đen hay điểm kì dị gì cả. Bigbang bắt đầu mọi thứ
Wrong , Big bang khởi đầu của mọi thứ , nhưng trước đấy rõ ràng đã có thứ gì đó.
Bản chất của Big bang ko phải là bùm vật chất được tạo ra từ hư không.
Big bang chỉ đơn giản là vũ trụ đột ngột giãn nở, anh đọc hiểu cũng phải biết rằng có cái gì đó rồi nó mới giãn nở đúng không.
Khi vũ trụ giãn nở, thì mật độ vật chất năng lượng giảm đi , lúc này mới tạo điều kiện cho thời gian 'có thể'( các nhà kh cũng ko chắc) bắt đầu trôi, các lực cơ bản hình thành, các hạt cơ bản kết hợp với nhau thành nguyên tử
 
Đến giờ thì t vẫn chưa hiểu rõ rằng, từ các hạt nhỏ vô cùng thế này thì hình thành trọng lực của một hành tinh lớn tới mức khi nó sụp đổ thành hố đen nó hút được cả ánh sáng
Vũ trụ về cơ bản có 4 lực tương tác cơ bản:
  • Lực mạnh
  • Lực yếu
  • Lực điện từ
  • Lực hấp dẫn

Bốn lực này chi phối cách các hạt tương tác với nhau, rồi từ những tương tác đó xây dựng nên vật chất và các cấu trúc lớn trong vũ trụ. 4 lực cơ bản có thể giải thích phần lớn những gì chúng ta quan sát được trong vũ trụ

1. Quark tương tác với nhau bằng lực mạnh → liên kết thành proton và neutron.

2. Proton và neutron lại được giữ trong hạt nhân nguyên tử nhờ tương tác hạt nhân mạnh.

3. Hạt nhân mang điện dương tương tác với electron mang điện âm bằng lực điện từ → tạo thành nguyên tử.

4. Các nguyên tử tiếp tục tương tác với nhau chủ yếu thông qua lực điện từ → tạo ra các liên kết hóa học → hình thành phân tử.

5. Vô số phân tử và nguyên tử liên kết với nhau → tạo thành vật chất mà chúng ta nhìn thấy.

6. Khi có một lượng vật chất khổng lồ tập trung lại, lực hấp dẫn của toàn bộ khối lượng bắt đầu chi phối → hình thành sao, hành tinh, thiên hà...

7. Nếu một lượng vật chất đủ lớn bị nén vào một vùng đủ nhỏ, hấp dẫn làm cong không-thời gian cực mạnh → hình thành hố đen, nơi ánh sáng cũng không thể thoát ra ngoài qua chân trời sự kiện.
(Nhưng bản chất sâu xa của lực hấp dẫn là gì, và làm thế nào để kết hợp nó hoàn toàn với cơ học lượng tử ở cấp độ hạt cơ bản, thì cơ bản khoa học giờ bó tay, chỉ biết rằng nó thể hiện và cách nó tác động đến không thời gian thế thôi. Ngoài ra khá thú vị là lực hấp dẫn hiện được mô tả rất thành công ở quy mô lớn bằng thuyết tương đối rộng của Einstein, nhưng vẫn chưa có một mô tả lượng tử (quy mô nhỏ) hoàn chỉnh. Theo mình thì đây là cái lực bí ẩn nhất vũ trụ cmnl.)

Còn lực yếu thì không trực tiếp “xây” nên nguyên tử như lực mạnh hay điện từ, nhưng nó đóng vai trò rất quan trọng trong các quá trình biến đổi hạt, phóng xạ và phản ứng hạt nhân (dễ hiểu khi ta học thời xưa là chu kỳ bán rã ấy). Ví dụ như các quá trình xảy ra bên trong Mặt Trời cũng do lực yếu.
 
Sửa lần cuối:
Wrong , Big bang khởi đầu của mọi thứ , nhưng trước đấy rõ ràng đã có thứ gì đó.
Bản chất của Big bang ko phải là bùm vật chất được tạo ra từ hư không.
Big bang chỉ đơn giản là vũ trụ đột ngột giãn nở, anh đọc hiểu cũng phải biết rằng có cái gì đó rồi nó mới giãn nở đúng không.
Khi vũ trụ giãn nở, thì mật độ vật chất năng lượng giảm đi , lúc này mới tạo điều kiện cho thời gian 'có thể'( các nhà kh cũng ko chắc) bắt đầu trôi, các lực cơ bản hình thành, các hạt cơ bản kết hợp với nhau thành nguyên tử
ơ, mình lại hiểu trước bigbang là hư không mà, là không gì hết, sau bigbang, nó mới có, tuy nhiên vấn đề là bigbang tạo ra vật chất và phản vật chất nên tổng số vẫn là không, biến số ở đây là <vì lý do gì đó> một lượng vật chất (photon) không bị triệt tiêu trong quá trình này và hình thành thế giới như hiện tại.
 
ơ, mình lại hiểu trước bigbang là hư không mà, là không gì hết, sau bigbang, nó mới có, tuy nhiên vấn đề là bigbang tạo ra vật chất và phản vật chất nên tổng số vẫn là không, biến số ở đây là <vì lý do gì đó> một lượng vật chất (photon) không bị triệt tiêu trong quá trình này và hình thành thế giới như hiện tại.

Hình như fen lộn sang thứ khác rồi. Photon cũng chính là phản hạt của nó thì làm sao mà triệt tiêu được nữa?
 
Theo thuyết tương đối rộng của Einstein, trước Bigbang, không gian và thời gian chưa từng tồn tại. Do đó, không có cái gọi là khoảng không gian trước đó, vì không gian được sinh ra chính từ khoảnh khắc đó. Bigbang là sự giãn nở cực kỳ nhanh chóng và đột ngột của chính không gian-thời gian từ một điểm có mật độ và năng lượng vô hạn gọi là singularity.
Cái này nhiều bạn đang bị nhầm giữa một lý thuyết/mô hình chưa được chứng minh hoàn toàn với thực tế quan sát hoặc thực nghiệm dùng để kiểm chứng lý thuyết đó. Có những phần của Big Bang chúng ta có bằng chứng quan sát cực kỳ mạnh, nhưng càng truy ngược về thời điểm ban đầu thì mức độ chắc chắn càng giảm, và đến một giới hạn thì đó là phần suy luận của mô hình chứ không còn là thứ chúng ta trực tiếp quan sát được. Ngoài ra, truyền thông thường dùng những phần còn bí ẩn để kích thích sự tò mò, nên cách diễn đạt đôi khi nghe chắc chắn hơn rất nhiều so với mức độ mà khoa học thực sự biết.

1. Vũ trụ đang giãn nở

Đây là phần có bằng chứng quan sát rất mạnh: các thiên hà ở xa nhìn chung đang rời xa nhau. Từ đó, nếu chạy ngược quá trình giãn nở, ta suy ra vũ trụ trong quá khứ từng nóng và đặc hơn rất nhiều.

2. Mốc khoảng 380.000 năm sau Big Bang

Đây mới là một mốc quan sát cực kỳ quan trọng. Khi vũ trụ nguội đủ để ánh sáng có thể truyền đi tự do, những photon đó vẫn còn đến chúng ta ngày nay dưới dạng bức xạ nền vi sóng vũ trụ.

Nói đơn giản: Bức xạ nền vi sóng vũ trụ là ánh sáng cổ nhất mà chúng ta trực tiếp quan sát được, từ khoảng 380.000 năm sau Big Bang. ĐÂY CHÍNH LÀ BẰNG CHỨNG CUỐI CÙNG.
Sau đoạn này mọi thứ đều chỉ là suy luận theo logic không có kiểm chứng thực tế, khi truy ngược về trước 380.000 năm, mọi thứ bắt đầu chuyển sang phần suy luận: dựa trên các định luật vật lý và mô hình toán học.

3. Trước mốc 380.000 năm

Từ đây trở về trước, chúng ta không có hình ảnh hay ánh sáng trực tiếp để quan sát giai đoạn này. Những gì xảy ra được dựng lại bằng cách lấy các định luật vật lý hiện biết, đưa vào mô hình rồi xem kết quả có phù hợp với những dữ liệu mà chúng ta quan sát được hay không.

Những mô hình đó có thể rất tốt và có nhiều bằng chứng gián tiếp ủng hộ, nhưng cần hiểu đúng bản chất: đó là suy luận từ dữ liệu, không phải quan sát trực tiếp.

Và càng đẩy mô hình ngược về thời điểm Big Bang, chúng ta càng đi vào vùng chưa được kiểm chứng. Đến khoảng 10⁻43 giây (thời gian Planck) thì các lý thuyết hiện tại đã không còn đủ để mô tả chắc chắn.

Còn cái gọi là “điểm kỳ dị với mật độ và năng lượng vô hạn tại t = 0” thực chất xuất hiện khi ngoại suy thuyết tương đối rộng đến giới hạn của nó. Chúng ta chưa từng quan sát hay thực nghiệm chứng minh rằng một điểm như vậy thực sự tồn tại.
Vì vậy phải tách rất rõ:

Quan sát thực tế → bằng chứng → mô hình suy luận → ngoại suy lý thuyết.

Vấn đề là truyền thông thường lấy phần chưa biết và còn bí ẩn này để kể thành những câu chuyện khá hay kích thích tò mò, chẳng hạn như “trước Big Bang không tồn tại không gian và thời gian”. Chưa quan sát được không có nghĩa là không tồn tại; chưa giải thích được cũng không có nghĩa là đã chứng minh điều đó không tồn tại.
 
Sửa lần cuối:

Thống kê chủ đề

Ngày tạo
Ma trận,
Người trả lời cuối
Ryu Kenshin,
Trả lời
232
Lượt xem
32.047
Quay lại
Lên đầu trang