atomwaffen
Senior Member
Phía sau một Nhật Bản sạch sẽ và ngăn nắp là gì?
(Dân trí) - Sạch sẽ và ngăn nắp không làm nên một quốc gia phát triển. Nhưng chúng có thể là những biểu hiện bên ngoài khiến chúng ta suy nghĩ về chất lượng vận hành bên trong của một xã hội.
(Dân trí) - Sạch sẽ và ngăn nắp không làm nên một quốc gia phát triển. Nhưng chúng có thể là những biểu hiện bên ngoài khiến chúng ta suy nghĩ về chất lượng vận hành bên trong của một xã hội.
Một Nhật Bản sạch sẽ và ngăn nắp
Đây là lần thứ hai tôi đến Nhật Bản.
Mỗi chuyến đi cho tôi thêm những trải nghiệm và một góc nhìn khác về đất nước này. Nhưng có một ấn tượng gần như không thay đổi sau hai lần trở lại là sự sạch sẽ và ngăn nắp.
Lần này, hành trình của tôi đi qua Osaka, Kyoto, Tokyo, Fukushima và khu vực núi Phú Sĩ... Tôi bước vào nhà hàng, đi trên đường phố, qua nhà ga, sân bay, đến những ngôi chùa và có dịp vào thăm nhà của người dân.
Mỗi nơi một chức năng, một nhịp sống, nhưng cảm giác về sự sạch sẽ, gọn gàng xuất hiện khá nhất quán.
Ở Osaka, tôi đến thăm hai gia đình có điều kiện sống rất khác nhau. Một là gia đình chủ tịch một tập đoàn lớn của Nhật Bản, sống trong biệt phủ rộng hơn 2.000m². Gia đình còn lại sống trong căn hộ chung cư hơn 60m² với ba phòng ngủ.
Khoảng cách về diện tích và điều kiện vật chất rất lớn, nhưng có một khoảng cách gần như biến mất khi tôi bước vào hai ngôi nhà là cả hai đều rất sạch sẽ và ngăn nắp.
Ra khỏi những ngôi nhà, cảm giác ấy vẫn tiếp tục ở đường phố, nhà hàng, nhà ga, sân bay, chùa và những nơi nhiều người cùng sử dụng.
Một chuyến đi không đủ để hiểu một đất nước. Hai chuyến đi càng không cho phép đưa ra những kết luận tuyệt đối về một xã hội. Nhưng khi một ấn tượng xuất hiện ở nhiều nơi và gần như không thay đổi sau hai lần trở lại, nó đủ để người quan sát đặt câu hỏi: Phía sau một Nhật Bản sạch sẽ và ngăn nắp là gì?
Thủy cung Kamogawa Sea World, thuộc thành phố Kamogawa, tỉnh Chiba, Nhật Bản (Ảnh: CTV).
Khi sạch sẽ không chỉ là chuyện vệ sinh
Người ta thường giải thích sự sạch sẽ của Nhật Bản bằng một nhận xét quen thuộc: Người Nhật có ý thức. Tôi nghĩ điều đó đúng, nhưng chưa đủ.
Giữ căn nhà của mình sạch sẽ là điều dễ hiểu, bởi đó là tài sản và không gian sống của mình. Nhưng đường phố, nhà ga, sân bay hay những lối đi là không gian của rất nhiều người không quen biết. Chính ở đó, cách ứng xử của mỗi cá nhân bắt đầu mang ý nghĩa xã hội.
Một người có thể nghĩ đây không phải nhà mình, làm bẩn rồi sẽ có người dọn. Nhưng cũng có thể nghĩ đây là nơi nhiều người cùng sử dụng, vì thế mình không nên để lại sự bất tiện cho người đến sau. Khác biệt giữa hai cách nghĩ tưởng rất nhỏ, nhưng khi được lặp lại bởi hàng triệu người mỗi ngày, kết quả tạo ra sẽ rất khác.
Hai ngôi nhà ở Osaka cũng gợi cho tôi một suy nghĩ. Một biệt phủ hơn 2.000m² sạch sẽ có thể được giải thích một phần bằng điều kiện kinh tế. Nhưng một căn hộ hơn 60m² vẫn sạch và ngăn nắp cho thấy tiền bạc không phải lời giải thích duy nhất. Không xả rác, dùng xong đặt vật dụng về đúng chỗ hay không để lại sự bất tiện cho người khác hầu như không đòi hỏi thêm một khoản đầu tư đáng kể nào.
Thành phố Osaka (Ảnh: Bloomberg).
Tất nhiên, một xã hội sạch không thể chỉ dựa vào ý thức. Đường phố cần hệ thống thu gom rác; nhà ga, sân bay cần nhân lực, cơ sở vật chất và quy trình vận hành; nhà hàng cần tiêu chuẩn vệ sinh. Một đô thị sạch chắc chắn cần nguồn lực và năng lực quản lý.
Nhưng tiền có thể tạo ra điều kiện, chưa chắc tự nó tạo ra sự sạch sẽ bền vững.
Có thể bỏ tiền để làm sạch một nơi, nhưng khó hơn là giữ nơi ấy sạch mỗi ngày. Chúng ta có thể huy động lực lượng lập lại trật tự, nhưng khó hơn là duy trì trật tự khi không còn chiến dịch hay người đứng bên cạnh nhắc nhở.
Hai lần đến Nhật Bản, điều khiến tôi chú ý chính là khả năng duy trì ấy. Sạch sẽ cũng không chỉ tạo ra cái đẹp cho mắt nhìn. Một nhà hàng sạch sẽ khiến thực khách yên tâm hơn. Một nơi nghỉ được giữ gìn cẩn thận tạo cảm giác dễ chịu hơn.
Dĩ nhiên, sạch bằng mắt không đủ để khẳng định thực phẩm tuyệt đối an toàn hay dịch vụ chắc chắn có chất lượng cao. Nhưng những gì người sử dụng trực tiếp nhìn thấy vẫn là một tín hiệu về cách nơi đó được chăm sóc và vận hành.
Một xã hội phải trả bao nhiêu cho sự lộn xộn?
Từ chuyện sạch sẽ, tôi nghĩ nhiều hơn về sự ngăn nắp. Nếu sạch sẽ đem lại cảm giác dễ chịu và yên tâm thì ngăn nắp còn liên quan đến một vấn đề khác đó là hiệu quả.
Một vật được đặt đúng chỗ, người cần dùng không phải mất thời gian tìm kiếm, công việc được làm đúng ngay từ đầu sẽ bớt một lần sửa chữa. Không gian được người sử dụng giữ gìn sẽ giảm phần việc mà người khác phải làm sau đó.
Sự lộn xộn vận hành theo chiều ngược lại. Người này làm bẩn, người khác phải dọn. Người này đặt sai, người khác phải tìm. Khâu trước làm không đúng, khâu sau phải quay lại xử lý.
Quy trình thường xuyên bị bỏ qua, tổ chức phải tăng kiểm tra. Khi người này không tin người kia sẽ hoàn thành đúng phần việc, hệ thống buộc phải tạo thêm những lớp giám sát để phòng ngừa.
Mỗi việc riêng lẻ đều rất nhỏ. Nhưng nếu chúng lặp lại trong hàng triệu hoạt động mỗi ngày, cái giá cộng lại không còn nhỏ.
Đường phố Nhật Bản (Ảnh: Bloomberg).
......................
