Paranexus 3
Senior Member
Hiện tượng "lười yêu, ngại cưới, sợ sinh con" không chỉ là sự thay đổi tâm lý của giới trẻ. Đằng sau đó là quá trình chuyển đổi sâu sắc về kinh tế, xã hội, văn hóa, thị trường lao động, nhà ở, bình đẳng giới và quan niệm về hạnh phúc.
Kết hôn ngày nay không còn là chuyện "đến tuổi dựng vợ, gả chồng" - Ảnh minh họa: TT
Theo Điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024, tuổi kết hôn trung bình lần đầu của người Việt đã lên 27,3 tuổi, tăng 2,1 năm so với năm 2019. Tuổi kết hôn trung bình của nam là 29,4 tuổi và nữ 25,2 tuổi. Tại khu vực thành thị, con số này lên tới 28,5 tuổi, riêng Đông Nam Bộ là 29 tuổi.
Trong khi đó, tổng tỉ suất sinh của Việt Nam giảm liên tục từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống 2,01 năm 2022, 1,96 năm 2023 và 1,91 năm 2024. Năm 2025, mức sinh mới nhích lên 1,93 con/phụ nữ nhưng vẫn thấp hơn mức sinh thay thế khoảng 2,1.
Đặc biệt, khảo sát được Cục Dân số, Bộ Y tế công bố cho thấy trong nhóm người độc thân được khảo sát, 31,4% không có ý định lập gia đình và 27,1% không có ý định sinh con.
Những con số này cho thấy câu chuyện không còn nằm ở lựa chọn của một vài cá nhân mà đã trở thành vấn đề dân số.
Không phải chỉ là chuyện "lười yêu"
Chúng ta có thể hình dung một chuỗi liên kết yêu muộn dẫn đến kết hôn muộn, sinh con muộn, sinh ít con, từ đó làm mức sinh thấp, già hóa dân số nhanh và về lâu dài có nguy cơ thiếu hụt nguồn nhân lực.
Nhưng phía sau chuỗi này là cả một "hệ thống" nguyên nhân.
Trước đây, kết hôn thường được xem là một bước tất yếu để trưởng thành và ổn định cuộc sống. Còn ngày nay, nhiều người trẻ lựa chọn một trình tự khác, họ phải có sự nghiệp, thu nhập, nhà ở và tích lũy rồi mới nghĩ đến chuyện cưới.
Điều này tạo ra thực tế, muốn chắc chắn về kinh tế trước khi kết hôn, tuổi kết hôn càng cao. Khi kết hôn muộn, thời gian dành cho việc sinh con cũng bị thu hẹp, từ đó dễ dẫn đến sinh ít con hơn.
Tại các đô thị lớn, áp lực càng rõ khi người trẻ phải đối mặt với giá nhà, tiền thuê nhà, chi phí giáo dục, chăm sóc trẻ em và cả chi phí cơ hội khi người mẹ phải nghỉ việc để sinh con.
Hàn Quốc gặp vấn đề giới trẻ lười yêu trước Việt Nam và hiện quốc gia này đang gặp vấn đề tỉ suất sinh liên tục ở mức rất thấp, năm 2025 là 0,8 con/bà mẹ, không đủ để ổn định dân số. Năm 2023 nước này sinh ít nhất thế giới - Ảnh minh họa
Tại sao có một thế hệ ‘lười yêu, ngại cưới, sợ sinh’?
Hiện tượng "lười yêu, ngại cưới, sợ sinh con" không chỉ là sự thay đổi tâm lý của giới trẻ. Đằng sau đó là quá trình chuyển đổi sâu sắc về kinh tế, xã hội, văn hóa, thị trường lao động, nhà ở, bình đẳng giới và quan niệm về hạnh phúc.
