Anh Ba Ngọc Sơn
Đã tốn tiền
Việc Hà Nội được cho là đang xem xét nghiêm túc, đánh giá kỹ lưỡng hợp đồng từ 24 đến 40 tiêm kích Dassault Rafale có thể thách thức sức mạnh không quân ngày càng mở rộng của Trung Quốc trên Biển Đông đồng thời làm suy yếu vị thế áp đảo kéo dài hàng thập kỷ của Nga đối với phi đội máy bay chiến đấu của Việt Nam.
Thông tin Việt Nam đánh giá dòng tiêm kích Dassault Rafale phát đi tín hiệu về một bước ngoặt mang tính lịch sử, chấm dứt nhiều thập kỷ phụ thuộc vào máy bay chiến đấu của Liên Xô và Nga. Động thái này xuất phát từ thực trạng máy bay chiến đấu dần xuống cấp, chuỗi cung ứng bất định, sự mở rộng quân sự của Trung Quốc và quyết tâm giữ vững quyền tự chủ chiến lược của Hà Nội.
Hiện chưa có hợp đồng nào được phía Việt Nam hay Dassault Aviation công bố. Các hoạt động làm quen của phi công, nỗ lực tiếp thị từ Pháp và những cuộc thảo luận liên quan đến 24 đến 40 máy bay mới chỉ dừng lại ở các dấu hiệu sơ bộ chưa phải là bằng chứng cho thấy Hà Nội đã chính thức lựa chọn mẫu tiêm kích đa năng của Pháp.
Dẫu vậy một thương vụ mua sắm Rafale tiềm năng với giá trị ước tính khoảng 4 đến 6 tỷ USD sẽ tái cấu trúc Không quân Nhân dân Việt Nam. Thương vụ này sẽ thay thế các máy bay cường kích Su-22 đã lỗi thời cùng dàn tiêm kích Su-27 già cỗi đồng thời du nhập một hệ sinh thái độc lập của phương Tây về vũ khí, đào tạo, bảo trì và tác chiến điện tử.
Nhu cầu quân sự đang ngày càng trở nên cấp bách do Việt Nam hiện chỉ vận hành khoảng 60 đến 72 máy bay chiến đấu. Lực lượng này bao gồm khoảng 35 tiêm kích đa năng Su-30MK2, 10 đến 12 biến thể Su-27 cùng khoảng 19 đến 36 khung thân Su-22 ngày càng dễ bị tổn thương.
Dù Su-30MK2 vẫn là xương sống của không quân chiến đấu Việt Nam nhưng Chiến khu Nam bộ của Trung Quốc lại vượt trội về số lượng, có tầm bao quát cảnh báo sớm trên không vượt bậc, tác chiến điện tử tiên tiến, tên lửa không đối không tầm xa, tiêm kích đa năng J-16 cùng phi đội tiêm kích tàng hình J-20 ngày càng mở rộng.
Sự chênh lệch năng lực ngày càng nới rộng này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tuần tra của Việt Nam tại hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, khả năng bảo vệ các cửa ngõ tiếp cận đất liền, che chắn cho các lực lượng trên biển và ứng phó với những hoạt động cưỡng ép dưới ngưỡng xung đột toàn diện ở Biển Đông.
Tiêm kích Rafale đang thực hiện tiếp dầu trên không
Rafale sẽ không mang lại sự cân bằng về mặt số lượng trước Trung Quốc. Tuy nhiên radar mảng pha quét điện tử chủ động RBE2, bộ thiết bị tác chiến điện tử SPECTRA, tên lửa ngoài tầm nhìn Meteor cùng các loại vũ khí tấn công chính xác trên biển của dòng máy bay này có thể tạo ra sự bất định lớn hơn về mặt tác chiến đối với giới hoạch định Trung Quốc tại những điểm đối đầu then chốt.
Thương vụ này cũng sẽ đánh dấu một cuộc chuyển đổi về hậu cần. Hiện nay phi đội chiến đấu, tàu ngầm lớp Kilo, các hệ thống tên lửa phòng không, lực lượng kỹ thuật, kho phụ tùng thay thế và hạ tầng bảo dưỡng của Việt Nam vẫn gắn kết sâu sắc với khí tài có nguồn gốc từ Nga cùng hàng chục năm áp dụng phương thức vận hành theo chuẩn Liên Xô.
Nhà máy A32 tại Đà Nẵng đã giúp ngăn chặn nguy cơ suy giảm khả năng sẵn sàng chiến đấu nhờ làm chủ năng lực đại tu cấp xưởng và kéo dài niên hạn sử dụng cho các dòng Su-22, Su-27 và Su-30MK2. Tuy nhiên hoạt động sản xuất trong nước chưa thể thay thế hoàn toàn động cơ, khối radar, hỗ trợ phần mềm hoặc các linh kiện chuyên dụng từ Nga.
Do đó Việt Nam đang đứng trước một lựa chọn chiến lược vượt xa câu chuyện về tính năng khí tài: tiếp tục tập trung sức mạnh không quân quốc gia vào một hệ thống tiếp tế ngày càng khó lường từ Nga hay chấp nhận gánh nặng tài chính và vận hành để xây dựng một hệ sinh thái tiêm kích thứ hai có khả năng thích ứng linh hoạt hơn về mặt địa chính trị lẫn hậu cần.
Câu trả lời khả dĩ của Hà Nội không phải là sự đảo chiều đột ngột về mặt địa chính trị mà là một cấu trúc lực lượng đa tầng. Cấu trúc này sẽ kết hợp giữa các tiêm kích Su-30MK2 được kéo dài niên hạn, tiêm kích thế hệ 4,5 của phương Tây, đa dạng hóa máy bay huấn luyện, hợp tác vũ khí với Ấn Độ và có khả năng là tiêm kích tàng hình Su-57 của Nga vào đầu những năm 2030.
Kết quả như vậy sẽ phản ánh đúng phương châm hành động "lặng lẽ nhưng không im lặng" của Việt Nam. Điều này giúp củng cố năng lực răn đe mà không cần tham gia một liên minh chính thức, không bỏ rơi Moscow, không ngả hẳn về Washington cũng không cung cấp cho Bắc Kinh bằng chứng thuyết phục rằng Hà Nội đã gia nhập một liên minh quân sự có tổ chức nhằm chống lại Trung Quốc.
Tổng hợp từ:
Vietnam’s Rafale Pivot Challenges China—and Russia’s Defence Dominance - Defence Security Asia
Vietnam’s Rafale evaluation could challenge Chinese airpower, weaken Russian defence dominance and reshape the military balance across the South China Sea.defencesecurityasia.com
Có vẻ như kèo Su-30SME hay Su-35SE vẫn khoai vì áp lực từ Mẽo & đồng minh (đạo luật CAATSA đã từng áp với TQ trong hợp đồng Su-35 năm xưa), Nga lại ko thể đảm bảo sản xuất và cung cấp đúng thời hạn trong thời điểm hiện tại. Chắc chắn Đông Lào sẽ phải sớm chốt 1 dòng tiêm kích đa năng mới để thay thế và bổ sung cho các phi đội đã già cỗi, nhưng chưa biết là từ đối tác nào mà thôi
, uy tín như cớt đến độ đợt triển lãm quốc phòng vừa rồi ở Pháp đến báo chí nó còn lên bài nói VN đi dựa hàng mà toàn ghé gian của Israel không là hiểu rồi
