Các nhà phát triển trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc đã mất hàng tỷ đô la trong đợt bán tháo cổ phiếu mạnh mẽ, và nỗ lực của các nhà phát triển Mỹ nhằm ngăn chặn các đối thủ Trung Quốc tiếp cận các mô hình tiên tiến có nguy cơ làm trầm trọng thêm thiệt hại nếu thành công.
Cổ phiếu của Z.AI Co. và MiniMax Group Inc. đã giảm hơn 30% mỗi công ty trong tháng 9, làm mất đi 33 tỷ đô la giá trị vốn hóa thị trường kết hợp của cả hai công ty trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt và lo ngại về việc tiêu hao tiền mặt. Giờ đây, các nhà đầu tư nhận thấy một rủi ro tiềm tàng khi Anthropic PBC và các nhà phát triển khác của Mỹ
kêu gọi các nhà hoạch định chính sách hạn chế quyền tiếp cận của Trung Quốc, cáo buộc một số đối thủ sử dụng các mô hình của Mỹ mà không được phép để huấn luyện mô hình của riêng họ thông qua một phương pháp được gọi là
"chưng cất" .
Những cáo buộc mà Trung Quốc gọi là vô căn cứ đã đẩy các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) vào trung tâm cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ-Trung. Tờ Global Times do nhà nước Trung Quốc
điều hành ví động thái của các nhà phát triển Mỹ như một “chiến thuật thời Chiến tranh Lạnh”, trong khi Bắc Kinh mô tả đó là hành động gieo rắc nỗi sợ hãi. Đối với các nhà đầu tư, mối lo ngại là bất kỳ hạn chế nào của Mỹ cũng có thể gây thêm áp lực lên cổ phiếu AI của Trung Quốc.
“Các biện pháp chống chưng cất có thể trở thành một rủi ro tiềm tàng đáng kể,” Gary Tan , quản lý danh mục đầu tư tại Allspring Global Investments, cho biết, đồng thời nói thêm rằng vẫn chưa rõ cách thức thực thi chúng. “Định giá công nghệ của Trung Quốc hiện đã phản ánh sự bất ổn địa chính trị đáng kể, nhưng có lẽ chưa phản ánh đầy đủ tác động của một hạn chế có thể thực thi về mặt kỹ thuật đối với việc chưng cất mô hình.”
Các cơ quan an ninh Mỹ đã cáo buộc các công ty Trung Quốc, bao gồm DeepSeek, Moonshot, MiniMax và Z.AI, sử dụng phương pháp chưng cất để khai thác các mô hình AI của Mỹ và trích xuất thông tin “ở quy mô công nghiệp” nhằm huấn luyện hệ thống của riêng họ. Các công ty khởi nghiệp Trung Quốc vẫn chưa lên tiếng về những cáo buộc này.
Vấn đề này đang thu hút nhiều sự chú ý hơn khi Tổng thống Donald Trump và lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến gặp nhau vào tuần tới, trong đó trí tuệ nhân tạo (AI) có thể sẽ được đưa ra thảo luận. Điều này làm tăng thêm sự không chắc chắn, ít nhất là trong ngắn hạn, đối với các công ty đang
phải vật lộn để thuyết phục các nhà đầu tư rằng khoản chi tiêu lớn của họ sẽ mang lại lợi nhuận.
Những lo ngại đó càng trầm trọng hơn do các động thái huy động vốn và giảm giá. Z.AI đã quay trở lại thị trường để
phát hành cổ phiếu mới trong tuần qua, định giá thấp hơn 55% so với đợt chào bán hồi tháng 7. Trong khi đó, MiniMax đã giảm khoảng 80% kể từ đỉnh điểm hồi tháng 3 sau đợt giảm giá mạnh vào tháng 6 và đợt phát hành cổ phiếu riêng lẻ.
Các lệnh đặt cược giảm giá cũng đang gia tăng. Theo dữ liệu của S&P Global, lượng lệnh bán khống đối với Z.AI và MiniMax đã leo lên mức cao kỷ lục trong tháng này, chiếm lần lượt 8,2% và 20% tổng số cổ phiếu lưu hành tự do tính đến thứ Hai.
“Tôi tin rằng cuộc chạy đua phát triển trí tuệ nhân tạo và sự cạnh tranh giữa Trung Quốc và Mỹ sẽ trở nên gay gắt hơn”, Jason Chan , chiến lược gia đầu tư cấp cao tại Ngân hàng Đông Á, cho biết. Ông nhận thấy việc Mỹ siết chặt kiểm soát đối với các chip tiên tiến và quyền tiếp cận các mô hình mới nổi là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Việc hạn chế tiếp cận các mô hình tiên tiến có thể làm tăng chi phí cho các công ty AI Trung Quốc và làm chậm khả năng cạnh tranh ở cấp độ cao nhất, theo Ulrich Urbahn , người đứng đầu chiến lược và nghiên cứu đa tài sản tại Berenberg. Ông cho rằng rủi ro lớn hơn là các nhà phát triển Trung Quốc bị đẩy vào một hệ sinh thái rẻ hơn, hướng đến thị trường nội địa hơn, trong khi các phòng thí nghiệm của Mỹ vẫn giữ được lớp công nghệ tiên tiến hàng đầu.
Những người khác lại hoài nghi rằng mối đe dọa này sẽ thay đổi được nhiều điều. Trung Quốc đã
thu hẹp khoảng cách về trí tuệ nhân tạo với Mỹ bất chấp nhiều năm hạn chế đối với chất bán dẫn tiên tiến, khi Bắc Kinh đổ tiền vào việc tự cung tự cấp trên toàn bộ chuỗi công nghệ. Mặc dù vẫn còn tụt hậu trong lĩnh vực chip tiên tiến, nhưng các mô hình từ DeepSeek và Moonshot đã tiến gần hơn đến các sản phẩm tiên tiến của Mỹ về khả năng, thường với chi phí thấp hơn nhiều.
Cũng chưa rõ liệu những lời kêu gọi siết chặt các quy định có dẫn đến việc thực sự trấn áp trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc hay không. Bất kỳ tác động nào cũng sẽ phụ thuộc vào phản ứng của các quốc gia khác và liệu Mỹ có thể xây dựng một mặt trận phối hợp hay không, theo Xin-Yao Ng , giám đốc đầu tư nhóm cổ phiếu châu Á tại Aberdeen Group.
Tác động của bất kỳ hạn chế nào thậm chí có thể tích cực ở những lĩnh vực khác trong thương mại AI của Trung Quốc. Các nhà thiết kế chip, nhà sản xuất thiết bị quang học và các công ty cơ sở hạ tầng điện lực đã được hưởng lợi từ nỗ lực tự cung tự cấp của Bắc Kinh, theo Josh Gilbert , nhà phân tích hàng đầu tại nền tảng đầu tư eToro.
“Đối với nhóm đó, những hạn chế chặt chẽ hơn là một động lực chứ không phải là một rủi ro,” Gilbert nói. “Các nhà đầu tư đang chuyển hướng sang những phần của hệ sinh thái vận hành dựa trên chính sách trong nước hơn là khả năng tiếp cận thị trường Mỹ.”
chứ như kiểu mỗi khi đại hội lại có tin tập sắpđếm sốà
