1. Hiện tượng "Đánh lạc hướng" hệ miễn dịch (Antigenic Competition / Bystander Suppression)
Bản chất của viêm mũi dị ứng là do hệ miễn dịch của bạn đang
phản ứng quá mẫn với các dị nguyên vô hại (phấn hoa, mạt bụi, lông thú) thông qua việc giải phóng các kháng thể tự miễn $IgE$ và các chất trung gian hóa học như histamine gây viêm, ngứa, chảy nước mũi.
Khi bạn tiêm vắc xin cúm vào cơ thể:
- Cơ thể ngay lập tức nhận diện một "mối đe dọa lớn và nguy hiểm thực sự" (các kháng nguyên virus cúm bất hoạt).
- Hệ miễn dịch lập tức chuyển hướng ưu tiên, tập trung toàn bộ nguồn lực, kích hoạt các tế bào T, tế bào B và đại thực bào để sản xuất kháng thể chống virus cúm.
- Quá trình "huy động tổng lực" này vô tình làm lu mờ hoặc ức chế tạm thời chuỗi phản ứng quá mẫn gây dị ứng trước đó. Hệ miễn dịch lúc này "bận rộn" đối phó với vắc xin nên tạm thời "quên" phản ứng với mạt bụi hay thời tiết.
2. Sự thay đổi cán cân phản ứng miễn dịch (Th1 và Th2)
Trong cơ thể chúng ta có hai phản ứng miễn dịch chính được điều phối bởi tế bào T hỗ trợ:
- Nhánh Th2: Chịu trách nhiệm cho các phản ứng dị ứng và hen suyễn. Ở người viêm mũi dị ứng, nhánh Th2 hoạt động quá mức.
- Nhánh Th1: Chịu trách nhiệm chống lại virus, vi khuẩn (được kích hoạt mạnh mẽ khi tiêm vắc xin).
Khi vắc xin cúm kích thích mạnh mẽ nhánh
Th1, cơ thể sẽ tiết ra các cytokine (như Interferon-gamma) có tác dụng
gây ức chế ngược dòng nhánh Th2. Khi nhánh Th2 bị khắc chế tạm thời, các triệu chứng dị ứng mũi cũng sẽ tự khắc dịu xuống.
Mối liên hệ mang tính "Đánh lừa" cảm giác
Một lý do thực tế khác liên quan đến việc chẩn đoán nhầm giữa hiện tượng
nhiễm virus cúm/cảm lạnh thể nhẹ và
viêm mũi dị ứng:
Nhiều người có cơ địa mũi nhạy cảm thường xuyên bị nhiễm các loại virus hô hấp quanh năm dẫn đến ngạt mũi, chảy nước mũi dai dẳng và tự nghĩ mình chỉ bị dị ứng thời tiết. Khi được tiêm vắc xin cúm, cơ thể được bảo vệ khỏi các đợt nhiễm trùng đường hô hấp này, khiến họ có cảm giác như bệnh "viêm mũi dị ứng" của mình đã được chữa khỏi.