Ba thành phần của lãi suất dài hạn
Lãi suất trái phiếu 10 năm không phải là một con số duy nhất, mà là ba thứ cộng lại:
Lãi suất thực kỳ vọng — mức sinh lời thật, sau khi trừ lạm phát, mà người cho vay đòi hỏi. Đây là phần Fed điều khiển được, thông qua lãi suất điều hành.
Lạm phát kỳ vọng — mức trượt giá mà nhà đầu tư dự đoán trong 10 năm tới. Nếu họ nghĩ đồng tiền mất giá nhanh hơn, họ đòi lãi cao hơn để bù.
Phần bù kỳ hạn (term premium) — khoản đền bù thêm cho việc khóa tiền lâu. Cho vay 10 năm rủi ro hơn cho vay 1 năm, vì nhiều chuyện có thể xảy ra. Càng bất định, khoản bù này càng lớn.
Fed chỉ nắm chắc thành phần thứ nhất. Dầu tác động vào thành phần thứ hai. AI tác động vào thành phần thứ ba và một phần thành phần thứ nhất.
Vì sao AI làm vốn đắt lên chứ không rẻ đi
Trực giác nói AI làm việc hiệu quả hơn thì giá cả rẻ đi, lãi suất phải giảm. Đúng, nhưng đó là chuyện của 5–10 năm nữa.
Hiện tại thì ngược lại. Các hãng đám mây lớn phải xây trung tâm dữ liệu. Công ty điện lực phải xây nhà máy và đường dây. Hãng sản xuất phải mở rộng nhà máy chip, máy biến áp, hệ thống làm mát. Tất cả đều cần tiền — và họ cần ngay bây giờ, nhiều năm trước khi doanh thu về.
Cùng lúc đó, chính phủ Mỹ cũng đang vay để bù thâm hụt ngân sách.
Vấn đề là: tổng lượng tiền tiết kiệm trên thế giới không nở ra nhanh bằng tốc độ mọi người xếp hàng đi vay. Khi cầu vượt cung, giá tăng — mà giá của tiền chính là lãi suất. Vậy nên AI, trong giai đoạn này, đẩy chi phí vốn lên, chứ chưa kéo xuống.
FED và lãi suất
Đây là điểm mấu chốt. Fed điều khiển được lãi suất qua đêm — tức lãi suất vay mượn giữa các ngân hàng trong một ngày. Fed không điều khiển được lãi suất mà nhà đầu tư đòi khi cho vay 10 năm hay 30 năm.
Hiện tại thị trường dự đoán lãi suất điều hành cuối năm khoảng 4,2%, nhưng lợi suất trái phiếu 10 năm lại đang ở 4,7% — tức là cao hơn. Bình thường phải ngược lại nếu ai cũng tin Fed sắp nới lỏng.
Cái này nói lên điều gì? Rằng thị trường đang đòi thêm tiền bù cho việc cho vay dài, vì hai lý do: rủi ro lạm phát từ dầu, và quá nhiều người cùng đi vay vì AI.
Vì sao chuyện này quan trọng với người đi vay
Doanh nghiệp không vay theo lãi suất qua đêm của Fed. Họ vay theo lãi suất trái phiếu dài hạn, cộng thêm phần chênh lệch tùy mức độ tín nhiệm của họ.
bên Mỹ thì đầu tư AI còn phụ thuộc vào lãi suất nữa, chờ sáng mai FED công bố lãi suất
