NDMan
Senior Member
[Nytimes ngày 7 tháng 9 năm 2026]
Trung Quốc đã dành nhiều năm cố gắng biến “năng lượng tích cực” thành tâm trạng chủ đạo trên internet của đất nước. Nhưng điều đó giờ đây không còn hiệu quả nữa.
Trung Quốc đã dành nhiều năm cố gắng biến “năng lượng tích cực” thành tâm trạng chủ đạo trên internet của đất nước. Nhưng điều đó giờ đây không còn hiệu quả nữa.
Một trong những video hot nhất trên trang web nổi tiếng Bilibili của Trung Quốc trong hai tuần qua là một hướng dẫn khá nghiêm túc về cách sinh tồn khi là người vô gia cư.
Video này gợi ý nên ngủ gần thùng rác nơi người ta thường bổ sung "đồ dùng", dùng bìa các tông để cách nhiệt khỏi hơi ẩm và tránh camera giám sát. Video đã được xem hơn sáu triệu lần và từng đứng thứ 2 trên trang web này.
Khán giả đã gọi đùa chương trình là "Nghiên cứu Thanh niên", tên gọi của chương trình giáo dục chính trị của Đoàn Thanh niên Cộng sản, và "một môn học bắt buộc dành cho thanh niên vào năm 2026".
Đảng Cộng sản Trung Quốc đã dành nhiều năm để cố gắng biến “năng lượng tích cực” thành tâm trạng chủ đạo trên internet của đất nước. Theo đó, các nền tảng trực tuyến nên khuếch đại những câu chuyện về thành tựu kinh tế, lòng biết ơn đối với đảng và niềm tin vào tương lai của Trung Quốc.
Sự bất mãn thỉnh thoảng bùng phát sau các thảm họa , bê bối hoặc những hành động tàn bạo của chính phủ. Nhưng gần đây, mọi thứ dường như khác đi. Chủ nghĩa bi quan dai dẳng. Nó đã trở thành một phần của dòng chảy thông tin hàng ngày trên mạng xã hội, và đôi khi có thể mang tính chất lật đổ.
Tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc đang chậm lại. Cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài đã làm giảm giá trị tài sản lớn nhất của nhiều gia đình, trong khi việc tìm kiếm việc làm ngày càng khó khăn và bấp bênh hơn. Khi tình trạng bất ổn ngày càng trầm trọng, ngày càng nhiều người dùng mạng xã hội từ bỏ hình ảnh vui vẻ, tuân thủ trước công chúng và tạo ra những câu chuyện phản biện mà đôi khi kiểm duyệt có thể xóa bỏ nhưng khó có thể bác bỏ.
Trên RedNote, Douyin, Weibo và các nền tảng phổ biến khác, bạn có thể dễ dàng bắt gặp vô số bài đăng về mức lương thấp, việc làm khan hiếm, giá trị bất động sản giảm sút và nỗi lo lắng về tương lai. Một số người biến khó khăn của mình thành trò đùa đen tối. Số khác lại lợi dụng các bài đăng và hashtag chính thức, biến tuyên truyền thành trò cười.
Bộ máy kiểm duyệt của Trung Quốc vẫn kiểm soát internet. Nhưng tình trạng khó khăn kinh tế kéo dài đang khiến đảng khó duy trì được quan điểm mà họ mong muốn về tình hình đất nước.
Tỷ lệ thất nghiệp chính thức của thanh niên Trung Quốc đạt 17,9% trong tháng 7. Hơn 200 triệu người, tương đương hơn một phần tư dân số lao động của cả nước, hiện đang làm việc trong cái mà chính phủ gọi là “việc làm linh hoạt” — về cơ bản là một nền kinh tế việc làm tự do quy mô lớn.
Một hashtag trên RedNote, hay còn gọi là Xiaohongshu, kêu gọi mọi người giữ chặt tiền của mình đã được xem gần 120 triệu lần.
Giới trẻ Trung Quốc đang chật vật tìm việc làm và ngày càng xa rời hôn nhân và việc sinh con. Những người trung niên đã đi theo con đường định sẵn để có được sự ổn định tài chính giờ đây cảm thấy những quyết định quan trọng trong cuộc đời mình có thể trở thành gánh nặng.
“Trong môi trường này, bạn đã thắng nếu không mua căn hộ, không mua xe hơi, không đầu tư hoặc không kết hôn sớm,” một bài đăng trên RedNote viết. Bài đăng cho rằng những người sinh năm 1980, những người đã nỗ lực hết mình, có khả năng lại là những người thua thiệt lớn nhất. Bài đăng này đã nhận được gần 2.000 lượt thích.
Đôi khi, sự chỉ trích còn vươn tới cả những lĩnh vực cấm kỵ — nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và sự cai trị của Đảng Cộng sản.
Vào tháng 11, phần bình luận trên một bài đăng trên Douyin giải thích thành ngữ “yichou wannian” — nghĩa đen là “để lại mùi hôi thối suốt 10.000 năm,” hay bị nhớ đến trong sự ô nhục mãi mãi — đã bùng nổ. Người dùng đã ám chỉ đến ông Tập Cận Bình, người thường được gọi đơn giản là “ông ấy” trong các cuộc trò chuyện tiếng Trung. “Ông ấy ở một đẳng cấp riêng,” một bình luận viết.
Li Ying , được biết đến với biệt danh trực tuyến “Thầy Li”, điều hành một tài khoản nổi tiếng trên X , đóng vai trò như một trung tâm thông tin không bị kiểm duyệt về Trung Quốc. Ông và nhóm của mình theo dõi sát sao không gian mạng xã hội Trung Quốc. Ông cho biết họ đã nhận thấy sự gia tăng “theo cấp số nhân” các bài đăng và bình luận bi quan, thậm chí mang tính lật đổ trong năm nay.
“Hồi năm 2022, nếu thấy một bình luận trực tuyến chế giễu Tập Cận Bình, chúng tôi coi đó là điều đáng chia sẻ vì ít người dám nói những điều như vậy”, ông Li nói. “Ngày nay, bạn thấy quá nhiều những bình luận như thế đến nỗi nó hầu như không còn đáng chú ý nữa.”
Ông Li cho biết, khi nền kinh tế suy thoái, mọi người bắt đầu đặt ra những câu hỏi mà trước đây họ không cần phải nghĩ đến. Nhiều người dùng có thể không nhận ra rằng những lời phàn nàn cá nhân của họ có thể bị coi là vấn đề chính trị. Ví dụ, ông nói, một số công chức nhà nước trên RedNote đã so sánh xem họ đã không được trả lương trong bao nhiêu tháng.
Đối với người dùng mạng xã hội, những bài đăng riêng lẻ có thể mang tính chất suy ngẫm cá nhân hoặc than phiền. Nhưng khi xem xét tổng thể, chúng cho thấy một bức tranh về Trung Quốc trái ngược với câu chuyện chính thức về sự tiến bộ và thịnh vượng.
Những người dùng khác lại cố tình sử dụng mạng xã hội như một công cụ phản kháng, và họ lợi dụng tuyên truyền chính thống để phục vụ mục đích đó. Một video trên Douyin tuyên bố Đảng Cộng sản là đảng vĩ đại nhất thế giới đã thu hút 41.000 bình luận gần như giống hệt nhau với hàng loạt biểu tượng mặt khóc xen kẽ dấu gạch chéo và dấu gạch ngược.
Chiến thuật này trở nên đặc biệt hiệu quả khi người dùng tập trung vào các tài khoản của chính phủ và truyền thông nhà nước. Tháng trước, một bài đăng trên phương tiện truyền thông liên kết với nhà nước tuyên bố rằng Trung Quốc đã phát minh ra máy bay của con người từ thời nhà Minh, nhiều thế kỷ trước phương Tây. Bài đăng này đã gây ra nhiều bình luận mỉa mai. "Tôi cảm thấy như bị thiếu hụt nếu không nghe thấy Trung Quốc chiến thắng dù chỉ một ngày", một người nói. "Bao giờ chúng ta mới có kỳ nghỉ cuối tuần hai ngày?", một người khác hỏi.
Christian Göbel, giáo sư về chính trị Trung Quốc đương đại tại Đại học Vienna, gọi chiến thuật này là “khuếch đại mang tính lật đổ”. Thay vì xây dựng lượng khán giả riêng, người dùng lợi dụng tầm ảnh hưởng của các bài đăng chính thức trong khi làm suy yếu thông điệp mà chúng muốn truyền tải.
Việc kiểm duyệt internet ở Trung Quốc ngày càng trở nên tàn nhẫn hơn trong thập kỷ qua. Điều đó khiến cho số lượng lớn các bài đăng bi quan và bình luận mỉa mai càng trở nên đáng chú ý. Đồng thời, thật khó để biết tại sao một số bài đăng tồn tại đủ lâu để lan truyền rộng rãi trong khi những bài khác nhanh chóng biến mất.
Một lời giải thích khả thi là việc kiểm soát quá mức có thể ảnh hưởng đến lưu lượng truy cập và doanh thu quảng cáo. Một lời giải thích tiềm năng khác là các thuật toán đề xuất cho phép các khiếu nại rải rác tìm thấy nhau.
Khi tôi mở ứng dụng RedNote vài tuần gần đây, tôi ngạc nhiên khi thấy khoảng 30 bài đăng đầu tiên hầu hết đều nói về sự tuyệt vọng kinh tế, nhiều bài nhận được hàng trăm hoặc hàng nghìn lượt thích. Các gợi ý tìm kiếm thậm chí còn ảm đạm hơn. "Liệu có tương lai cho việc làm ở Trung Quốc?" là một gợi ý.
Chính phủ đã cố gắng kiềm chế những luồng năng lượng tiêu cực. Năm 2023, Bộ An ninh Quốc gia đã coi những nỗ lực “nói xấu nền kinh tế Trung Quốc” là vấn đề an ninh và chính trị. Năm ngoái, cơ quan quản lý internet đã yêu cầu các nền tảng phải ngăn chặn những tuyên bố cho rằng lao động chăm chỉ hay học hành là vô ích, cũng như các meme và trò đùa lan truyền sự bi quan thái quá.
Vào tháng Tư, Bộ An ninh Quốc gia đã đăng một bài báo cáo buộc một tổ chức nước ngoài giấu tên tài trợ cho những người có tầm ảnh hưởng trên mạng xã hội theo trào lưu “ nằm im lìm ” để “làm xói mòn tư tưởng của giới trẻ Trung Quốc”. “Nằm im lìm” là một xu hướng ngày càng phổ biến trong giới trẻ Trung Quốc, những người tin rằng nỗ lực là vô ích trước một tương lai kinh tế ảm đạm.
Lời buộc tội này đã làm dấy lên một luồng ý kiến phản bác khác. Dưới một hashtag liên quan trên Weibo, người dùng đã liên kết hành động “nằm bẹp” với tình trạng thiếu việc làm, lương thấp và lịch làm việc khắc nghiệt. Một số người đặt câu hỏi liệu chính phủ có đang tuyệt vọng hay không. “Khi con la ngừng làm việc, chủ đất cũng ngừng kiếm tiền”, một người bình luận viết.
Bộ này đã đóng phần bình luận của bài báo.
“Tôi không biết liệu việc này có thực sự được kiểm soát hay không,” ông Göbel nói. “Bất kỳ lời lẽ nào cố gắng phủ nhận vấn đề này đều là sự xúc phạm đối với những người đang phải chịu đựng.”
cày cuốc cả đời xong nhận ra làm chân phụ việc trong game của người ta, nghĩ nó chán
