Hôm thứ Năm, chính quyền Trump đã công bố một báo cáo với ngôn từ gay gắt, cáo buộc các nhà xuất khẩu Trung Quốc dàn dựng một hệ thống "vận chuyển quá cảnh bất hợp pháp" thông qua hơn 40 quốc gia thứ ba để né tránh thuế quan của Mỹ, gọi hành vi này là "Vụ lừa đảo vận chuyển quá cảnh quy mô lớn".
Tài liệu dài 25 trang này khẳng định các công ty Trung Quốc đã có hệ thống chuyển hướng hàng hóa thông qua các khu vực có thuế quan thấp hơn kể từ khi Mỹ phát động cuộc chiến thương mại với Trung Quốc vào năm 2018 .
Cáo buộc cho rằng các nhà xuất khẩu sử dụng các thủ đoạn lắp ráp hạn chế, dán nhãn lại, đóng gói lại, lập hóa đơn lại và khai báo sai nguồn gốc xuất xứ để che giấu sản phẩm có nguồn gốc từ Trung Quốc và được hưởng ưu đãi thuế quan hơn khi nhập khẩu vào Mỹ.
Báo cáo của Nhà Trắng cho biết các nhà xuất khẩu Trung Quốc “ngày càng chuyển hướng hàng hóa qua các nước thứ ba… nơi việc lắp ráp, hoàn thiện, đóng gói lại, dán nhãn lại hoặc thay đổi giấy tờ ở mức độ hạn chế có thể tạo ra vẻ ngoài về nguồn gốc quốc gia khác.”
Ông Peter Navarro , cố vấn cấp cao về thương mại và sản xuất của Nhà Trắng, cho biết: “Trong nhiều năm qua, vụ gian lận vận chuyển hàng hóa quy mô lớn đã cho phép Trung Quốc cộng sản rửa tiền xuất khẩu thông qua hơn 40 quốc gia, cướp đi hàng chục tỷ đô la tiền ngân khố của chúng ta và lấy đi tiền lương của người lao động Mỹ” .
“Báo cáo này đã lột trần sự thật.”
Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington cho biết Bắc Kinh phản đối việc “lạm dụng khái niệm an ninh quốc gia” và việc sử dụng quyền lực nhà nước để đàn áp các doanh nghiệp Trung Quốc.
Cơ quan này cũng cảnh báo rằng bất kỳ “hành động hoặc thỏa thuận đơn phương nào liên quan đến hàng hóa quá cảnh không được nhắm mục tiêu hoặc gây tổn hại đến lợi ích của bên thứ ba.”
Người phát ngôn Đại sứ quán Lưu Trường nói với tờ South China Morning Post: “Chúng tôi kiên quyết phản đối bất kỳ bên nào tìm cách đạt được thỏa thuận gây tổn hại cho Trung Quốc hoặc thực hiện hành vi cưỡng ép kinh tế vô căn cứ, xâm phạm nghiêm trọng đến các quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp liên quan và làm gián đoạn nghiêm trọng sự ổn định của chuỗi cung ứng và công nghiệp toàn cầu”.
“Nếu những tình huống như vậy xảy ra, Trung Quốc sẽ kiên quyết thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình.”
Canada và Mexico, hai đối tác thương mại lớn của Mỹ, bị nêu tên trong vụ lừa đảo.
40 quốc gia được nêu tên là những người tham gia vào "Vụ lừa đảo vận chuyển hàng hóa quá cảnh quy mô lớn" có liên hệ với Trung Quốc bao gồm các đối tác thương mại lớn của Mỹ như
Canada và
Mexico , cũng như các đồng minh như Nhật Bản , Hàn Quốc , Liên minh châu Âu và Israel .
Hầu hết các quốc gia Đông Nam Á cũng nằm trong danh sách, bao gồm Indonesia , Malaysia , Thái Lan, Việt Nam, Singapore , Campuchia , Lào , Myanmar và Philippines . Các quốc gia Nam Á như Ấn Độ , Bangladesh và Sri Lanka cũng được nhắc đến.
Những phát hiện này xuất hiện trong bối cảnh các hành động kinh tế ăn miếng trả miếng giữa Washington và Bắc Kinh, và một tháng trước khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến thăm Washington để tham dự hội nghị thượng đỉnh cấp lãnh đạo với Tổng thống Mỹ
Donald Trump .
Báo cáo đã trích dẫn một loạt các ước tính từ bên thứ ba về giá trị hàng hóa hàng năm liên quan đến hoạt động vận chuyển quá cảnh bất hợp pháp hoặc đáng ngờ, dao động từ khoảng 40 tỷ USD đến 303 tỷ USD.
Giả sử lượng hàng hóa vận chuyển bất hợp pháp hàng năm lên tới 75 tỷ đô la Mỹ, chính quyền ước tính khoảng 450.000 việc làm của người Mỹ đã bị mất đi và GDP ước tính lên tới 150 tỷ đô la Mỹ. Những con số này được mô tả là minh họa dựa trên mô hình chứ không phải là số liệu thực tế.
Áp dụng mức thuế quan minh họa từ 25 đến 45 phần trăm, báo cáo ước tính thiệt hại doanh thu hàng năm của Mỹ lên tới "hàng chục tỷ đô la".
Báo cáo cho biết chính quyền sẽ tăng cường sử dụng trí tuệ nhân tạo để giám sát thương mại và phát hiện hàng hóa vận chuyển quá cảnh, một sáng kiến mà họ gọi là “Biên giới Thám tử”.
Việc công bố này trùng hợp với những nỗ lực của Washington nhằm bịt kín cái mà họ coi là một kẽ hở lớn trong chế độ thuế quan của mình.
Mexico đang thu hút sự chú ý đặc biệt vì hiệp định thương mại tự do với Mỹ, sự gia tăng đầu tư của Trung Quốc và dòng chảy linh kiện sản xuất tại Trung Quốc vào các nhà máy của Mexico.
Những mối lo ngại đó hiện là trọng tâm của quá trình xem xét chung đang diễn ra đối với Hiệp định Hoa Kỳ-Mexico-Canada (USMCA) . Hoa Kỳ đã từ chối gia hạn tự động 16 năm cho hiệp định này, với lý do bao gồm các vấn đề liên quan đến việc vận chuyển hàng hóa quá cảnh từ Trung Quốc.
Trung Quốc bị cáo buộc sử dụng 'một loạt các hành động cực kỳ tinh vi'
Navarro gọi Mexico là “một trong những nước trung chuyển lớn nhất”, nơi Trung Quốc lợi dụng “mức thuế suất bằng 0” của USMCA và “lén lút đưa hàng hóa vào”.
Ông Navarro nói thêm: "Trung Quốc cộng sản đã thực hiện một loạt các hành động cực kỳ tinh vi, về cơ bản được thiết kế để vận chuyển hàng hóa quá cảnh và do đó né tránh thuế quan."
Các trung tâm sản xuất của châu Á như Việt Nam và Thái Lan cũng đang chịu sự giám sát ngày càng chặt chẽ.
Dữ liệu thương mại đầu năm nay cho thấy khoảng cách xấp xỉ 112 tỷ USD giữa xuất khẩu mà Trung Quốc báo cáo sang Mỹ và lượng hàng nhập khẩu được Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ ghi nhận, một sự chênh lệch được nhiều người coi là dấu hiệu của việc né thuế quy mô lớn.
Một phân tích của Liên minh vì một nước Mỹ thịnh vượng, một nhóm vận động hành lang cho ngành công nghiệp sản xuất của Mỹ, ước tính rằng khoảng 14 tỷ đô la Mỹ thương mại của Trung Quốc đã bị chuyển hướng và vận chuyển quá cảnh sang Mỹ sau khi thuế quan tăng lên vào năm 2025, trong đó các nước ASEAN chiếm phần lớn.
Washington đã có động thái siết chặt các quy định. Một thỏa thuận khung năm 2025 với Việt Nam đã áp đặt mức thuế 40% đối với hàng hóa được coi là hàng quá cảnh, gấp đôi mức thuế áp dụng cho các lô hàng thông thường có nguồn gốc từ Việt Nam.
Các điều khoản chống chuyển tải tương tự đã được đưa vào các thỏa thuận song phương khác và các hành động điều hành nhằm vào các lô hàng vận chuyển gián tiếp.
Tháng 7 năm ngoái, một sắc lệnh hành pháp đã mở rộng mức thuế phạt 40% đối với hàng hóa mà Cơ quan Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ xác định là vận chuyển quá cảnh để trốn thuế. Mức phạt này được áp dụng cộng thêm vào bất kỳ mức thuế xuất xứ nào.
Chính quyền cũng đã bắt đầu công bố danh sách các quốc gia và cơ sở liên quan đến các kế hoạch trốn thuế bị nghi ngờ.
Báo cáo của Nhà Trắng được đưa ra một ngày sau khi Thượng nghị sĩ Bernie Moreno, một đảng viên Cộng hòa đến từ Ohio, kêu gọi Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin tăng cường trấn áp.
Trong một bức thư ngày 12 tháng 8, Moreno gọi hành vi này là “một âm mưu có chủ đích của các nhà sản xuất nước ngoài, phần lớn có trụ sở tại Trung Quốc , nhằm làm giả nơi sản xuất hàng hóa của họ, rửa tiền thông qua một nước thứ ba, dán nhãn mới và bán phá giá vào thị trường Mỹ”.
Ông cho biết các bộ phận ô tô Trung Quốc được vận chuyển qua Thái Lan đã ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất tại Ohio.
www.scmp.com
