Khi Ngày Dân số Thế giới đến gần, một hiện tượng nhân khẩu học đáng chú ý đang thu hút sự quan tâm của chúng ta: Hàn Quốc, quốc gia từ lâu nổi tiếng với tỷ lệ sinh thấp nhất thế giới, đang trải qua thời kỳ bùng nổ dân số. Sau khi chạm đáy ở mức thấp đáng buồn 0,72 vào năm 2023, tổng tỷ lệ sinh của nước này đã phục hồi lên 0,75 vào năm 2024, đạt 0,8 vào năm 2025 và dự kiến sẽ đạt 0,9 vào năm 2026. Đến tháng 4 năm 2026, số ca sinh ở Hàn Quốc đã tăng trưởng liên tục trong 22 tháng.
Yếu tố chính thúc đẩy sự đảo chiều ngoạn mục này rất đơn giản: tiền mặt.
Tháng 6 năm 2024, Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol tuyên bố "tình trạng khẩn cấp về dân số". Seoul đã tung ra một loạt các biện pháp hỗ trợ tài chính mạnh mẽ. Trợ cấp cho cha mẹ có con dưới 1 tuổi tăng vọt từ mức thấp chỉ 100.000 won (khoảng 75 đô la Mỹ) mỗi tháng vào năm 2021 lên 1 triệu won. Khi kết hợp trợ cấp sinh con, trợ cấp nghỉ phép chăm con và trợ cấp nuôi con, một gia đình Hàn Quốc hiện có thể nhận được gần 30 triệu won (khoảng 21.000 đô la Mỹ) cho mỗi đứa con từ sự hỗ trợ trực tiếp của chính phủ.
Chính quyền địa phương đã khuếch đại những nỗ lực của Yoon. Incheon đã ban hành chính sách đảm bảo hỗ trợ toàn diện 100 triệu won cho mỗi đứa trẻ sinh ra trong thành phố. Kết quả là, tỷ lệ sinh ở Incheon đã vượt qua mức trung bình toàn quốc. Nhờ các khoản trợ cấp mai mối và đám cưới, số lượng đăng ký kết hôn trên khắp Hàn Quốc cũng tăng vọt từ khoảng 191.000 vào năm 2022 lên hơn 240.000 vào năm 2025.
Trợ cấp tài chính trực tiếp là công cụ hiệu quả nhất để khôi phục tỷ lệ sinh. Một nghiên cứu tháng 6 năm 2025 trên tạp chí The Lancet Regional Health đã xem xét 61 chính sách khuyến khích sinh sản quốc tế và kết luận rằng các khoản trợ cấp tiền mặt — bao gồm trợ cấp sinh con và trợ cấp trẻ em — có tác động sâu sắc nhất trong việc đảo ngược xu hướng giảm tỷ lệ sinh.
Chúng ta cũng thấy hiện tượng này diễn ra ở Trung Quốc. Tại Thiên Môn, tỉnh Hồ Bắc, chính quyền địa phương đã triển khai gói trợ cấp mạnh mẽ, cung cấp tới 225.000 nhân dân tệ (khoảng 31.000 đô la Mỹ) cho một gia đình có con thứ ba. Kết quả là, số ca sinh ở Thiên Môn đã tăng lên trong cả năm 2024 và 2025, bất chấp xu hướng giảm trên toàn quốc. Một thí nghiệm thực địa năm 2024 do Shi Zhilei tại Đại học Kinh tế và Luật Trung Nam dẫn đầu đã xác nhận rằng trợ cấp thúc đẩy đáng kể mong muốn có con - nhưng chỉ khi họ vượt qua một ngưỡng tài chính nhất định. Những hành động mang tính hình thức không đủ để tạo ra sự thay đổi đáng kể.
Điều này dẫn chúng ta đến cuộc khủng hoảng nhân khẩu học ngày càng trầm trọng ở Trung Quốc. Tỷ lệ sinh quốc gia hiện đang ở mức khoảng 1,0. Nếu Bắc Kinh không tăng mạnh hỗ trợ tài chính cho các gia đình, tỷ lệ sinh của Trung Quốc sẽ sớm giảm xuống dưới mức thấp nhất trong lịch sử của Hàn Quốc. Lực lượng lao động ngày càng thu hẹp và già hóa sẽ đè nặng lên quốc gia dưới gánh nặng chăm sóc người già và thuế ngày càng tăng cao. Nó cũng sẽ làm suy yếu năng lực đổi mới sáng tạo của đất nước. Một nền kinh tế năng động dựa vào một đội ngũ đông đảo các doanh nhân trẻ, được đào tạo bài bản để thúc đẩy tăng trưởng công nghệ đột phá.
Năm 2025, Trung Quốc đã có một bước tiến tích cực khi đưa ra chương trình trợ cấp chăm sóc trẻ em quốc gia trị giá 3.600 nhân dân tệ/năm cho trẻ em dưới 3 tuổi. Tuy nhiên, số tiền này vẫn còn quá ít so với chi phí nuôi dạy con cái khổng lồ ở Trung Quốc hiện đại.
Mức trợ cấp bao nhiêu là đủ? Dữ liệu so sánh cung cấp một tiêu chuẩn. Đến năm 2025, giá trị hiện tại của trợ cấp chăm sóc trẻ em ở Hàn Quốc đã đạt 4,8% GDP bình quân đầu người, thúc đẩy sự gia tăng liên tục về tỷ lệ sinh. Ngược lại, tỷ lệ trợ cấp của Nhật Bản trì trệ ở mức 3,4%, và tỷ lệ sinh tiếp tục giảm. Để đạt được mức tăng 25% tỷ lệ sinh, Trung Quốc phải nâng cao trợ cấp để đạt ngưỡng 4,8%. Điều này tương đương với việc trả cho các gia đình khoảng 850 nhân dân tệ mỗi tháng cho mỗi đứa trẻ đến 6 tuổi. Để đạt được mục tiêu cuối cùng là tỷ lệ sinh thay thế, Trung Quốc nên tiến xa hơn: 1.000 nhân dân tệ mỗi tháng cho con đầu lòng, 2.000 nhân dân tệ cho con thứ hai và 3.000 nhân dân tệ cho con thứ ba, trả cho đến khi 18 tuổi.
Giới phê bình chắc chắn sẽ hỏi: Trung Quốc làm sao có thể đủ khả năng chi trả cho việc này? Câu trả lời nằm ở việc phân bổ lại vốn.
Trước hết, Trung Quốc cần chuyển trọng tâm tài chính từ cơ sở hạ tầng vật chất sang nguồn nhân lực. So với mức trung bình của OECD, chi tiêu nhà nước của Trung Quốc vẫn tập trung mạnh vào đầu tư tài sản cố định — đường sắt, đường cao tốc và khu công nghiệp — trong khi chi tiêu cho phúc lợi xã hội lại tụt hậu nghiêm trọng. Việc chuyển hướng nguồn vốn từ “cơ sở hạ tầng cứng” sang “cơ sở hạ tầng con người” là quyết định kinh tế vĩ mô có rủi ro thấp nhất và lợi nhuận cao nhất mà Bắc Kinh có thể thực hiện hiện nay. Sự chuyển hướng này hoàn toàn phù hợp với Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của chính phủ, trong đó nhấn mạnh việc liên kết đầu tư vào tài sản vật chất với đầu tư vào con người để kích thích tiêu dùng trong nước.
Thứ hai, Bắc Kinh nên thành lập một quỹ chăm sóc trẻ em quốc gia được tài trợ bằng trái phiếu dân số kỳ hạn 30 năm. Thời hạn 30 năm phù hợp với thời gian cần thiết để đào tạo một thế hệ công nhân mới. Về cơ bản, khoản nợ này là một khoản đầu tư vào những người đóng thuế trong tương lai. Khi dân số tăng lên, cơ sở thuế mở rộng sẽ tự nhiên tài trợ cho việc trả nợ, đảm bảo sự công bằng giữa các thế hệ.
Việc hỗ trợ tiền mặt trực tiếp cho các gia đình không phải là chi phí chìm; đó là sự đền bù công bằng cho các bậc cha mẹ đang âm thầm gánh chịu gánh nặng tài chính khổng lồ trong việc tạo ra lực lượng lao động và nguồn thu thuế tương lai của xã hội.
Sự chuyển mình gần đây của Hàn Quốc chứng minh rằng một chương trình trợ cấp tiền mặt mạnh mẽ, được đầu tư tốt là hoàn toàn hiệu quả. Trung Quốc đã bước vào kỷ nguyên dư dả vật chất toàn diện, nhưng lại đối mặt với tình trạng thiếu trẻ em trầm trọng. Ngày nay, đầu tư vào trẻ sơ sinh là dự án cơ sở hạ tầng quan trọng nhất.
có điều đến hỏi thì vẫn chưa có hướng dẫn
