Một chiến dịch chống gian lận học thuật do một blogger khoa học nổi tiếng người Trung Quốc khởi xướng đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng, dẫn đến việc thu hồi hai bài nghiên cứu của các học giả trên các tạp chí hàng đầu thuộc tạp chí Nature vào ngày 30 tháng 7.
Việc rút lại các bài báo này diễn ra sau khi tạp chí Nature Cell Biology đã đưa ra lời đính chính trước đó về một bài báo khác bị cùng một blogger chỉ ra. Trong số các nghiên cứu bị nhà báo chuyên điều tra trên mạng – người đăng bài dưới tên “Geng Tongxue Jiang Gushi” – công khai đặt câu hỏi, hai nghiên cứu đã bị rút lại và một nghiên cứu được đính chính.
Hai bài báo bị thu hồi xuất phát từ các nhóm nghiên cứu tại Đại học Tongji và Đại học Nankai. Cả hai nghiên cứu đều vấp phải cáo buộc về dữ liệu thô có sự tương đồng bất thường ngay sau khi được công bố. Trong quá trình điều tra sau đó, các biên tập viên của tạp chí đã phát hiện thêm những điểm không nhất quán về dữ liệu và cuối cùng kết luận rằng dữ liệu thực nghiệm không còn đáng tin cậy nữa.
Trước đó, một nhóm nghiên cứu từ Đại học Sư phạm Hoa Đông đã sửa năm lỗi dữ liệu nguồn trong bài báo của họ sau khi tác giả xem xét lại.
Thao tác dữ liệu Đại học Tongji
Vào tháng 1 năm 2025, Wang Ping, nguyên hiệu trưởng Trường Khoa học và Công nghệ Sinh học thuộc Đại học Tongji, và nhà nghiên cứu Jin Jiali đã công bố một nghiên cứu về HDAC6 của con người điều chỉnh tổn thương DNA trên tạp chí Nature.
Vào cuối tháng 3 và đầu tháng 4 năm 2026, một blogger khoa học, được biết đến với biệt danh Geng, đã phát hành một số video chi tiết cáo buộc gian lận, gọi nghiên cứu này là "bài báo giả mạo nhất trên tạp chí Nature trong lịch sử". Geng cũng bác bỏ những giải thích mà Jin đã đăng trước đó trên trang đánh giá ngang hàng sau khi xuất bản PubPeer, cho rằng dữ liệu thô vẫn còn chứa những sai sót về mặt logic.
Ngày 16 tháng 4, Đại học Tongji tuyên bố thành lập một lực lượng đặc nhiệm điều tra. Một tuần sau, tạp chí Nature bổ sung một ghi chú biên tập vào bài báo, cảnh báo độc giả về những lo ngại về độ tin cậy của dữ liệu và cho biết các biên tập viên sẽ theo dõi tình hình. Đến ngày 6 tháng 5, trường đại học thông báo đã cách chức ông Wang khỏi vị trí trưởng khoa và chấm dứt hợp đồng lao động của ông Jin do vi phạm nghiêm trọng quy định học thuật.
Trong thông báo rút lại bài báo ngày 30 tháng 7, tạp chí Nature cho biết các đánh giá sau khi xuất bản đã nêu lên những lo ngại về tính xác thực của dữ liệu số gốc được sử dụng để định lượng các điều kiện thí nghiệm khác nhau, vốn có vẻ giống nhau một cách bất thường cả trong và giữa các hình minh họa. Sau khi liên lạc với các tác giả tương ứng, các biên tập viên đã phát hiện thêm các vấn đề trong các hình minh họa dữ liệu mở rộng.
Tạp chí này cho biết, sau khi xem xét lời giải thích của các tác giả và báo cáo điều tra của Đại học Tongji, các biên tập viên nhận thấy những lý lẽ biện minh cho sự tương đồng dữ liệu là không thuyết phục. Phạm vi rộng lớn của các vấn đề về tính toàn vẹn dữ liệu không thể được giải quyết, và việc xác minh độc lập các kết luận của bài báo từ phía trường đại học này là chưa hoàn chỉnh.
Thông báo rút lại bài báo cho biết ba tác giả, trong đó có Wang, đã đồng ý rút lại bài báo. Năm tác giả, bao gồm Jin và Meng Tong, không đồng ý; 16 tác giả không trả lời các câu hỏi; và một tác giả không thể liên lạc được.
Bộ dữ liệu mẫu tại Đại học Nankai
Bài báo thứ hai mà blogger này nhắm đến được đăng trên tạp chí Nature Cancer vào tháng 1 năm 2024 bởi Chen Quan, nguyên trưởng khoa Khoa học Sự sống của Đại học Nankai, và Du Lei thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc. Nghiên cứu này khám phá cách khắc phục tình trạng kháng thuốc mắc phải trong ung thư đại trực tràng bằng cách nhắm mục tiêu vào LGR4 để kích hoạt quá trình chết tế bào do sắt (ferroptosis).
Ngày 30 tháng 5, Đại học Nankai kết luận rằng các vấn đề về dữ liệu trong bài báo cấu thành hành vi gian lận học thuật. Cuộc điều tra cho thấy hai tác giả chính đã không hoàn thành nhiệm vụ giám sát của mình liên quan đến tính xác thực của dữ liệu và chất lượng bài báo. Trường đại học đã sa thải nghiên cứu sinh sau tiến sĩ Zheng Hao và cách chức trưởng khoa Chen. Hồ sơ công khai cho thấy luận án tiến sĩ của Zheng đã đoạt giải luận án xuất sắc của trường vào năm 2025, và Chen từng là người hướng dẫn luận án của anh ta.
Thông báo rút lại bài báo trên tạp chí Nature Cancer ngày 30 tháng 7 cho biết các cá nhân đã đặt câu hỏi về tính xác thực của dữ liệu nguồn thô trong nhiều hình ảnh, lưu ý rằng các phân số thập phân giống hệt nhau giữa các nhóm thí nghiệm khác nhau.
Thông báo cho biết các tác giả đã thừa nhận sự tương đồng và thừa nhận một số dữ liệu số đã bị sửa đổi, bao gồm cả việc sử dụng các bộ dữ liệu mẫu để tạo dữ liệu. Các biên tập viên tuyên bố rằng việc tạo dữ liệu thực nghiệm thông qua các mẫu vi phạm các chuẩn mực khoa học, dẫn đến việc họ mất niềm tin vào kết quả và quyết định rút lại bài báo.
Mười sáu tác giả không đồng ý với việc rút lại bài báo, trong khi hai người đồng ý. Một người không thể liên lạc được, và ba người — bao gồm cả Chen — không trả lời ban biên tập.
Sửa lỗi của Đại học Sư phạm Hoa Đông
Ngày 27 tháng 5, Geng đưa ra những cáo buộc mới liên quan đến các vấn đề dữ liệu trong các bài báo do các trưởng khoa đại học và một số người đoạt giải thưởng Quỹ Khoa học Quốc gia dành cho các nhà khoa học trẻ xuất sắc viết, trong đó có Li Dali, một nhà nghiên cứu tại Trường Khoa học Sự sống thuộc Đại học Sư phạm Hoa Đông.
Bài báo bị chỉ định, được công bố trên tạp chí Nature Cell Biology vào tháng 5 năm 2020, đã mô tả chi tiết các phương pháp để cải thiện trình chỉnh sửa base cytosine.
Ngày 17 tháng 6, tạp chí Nature Cell Biology đã đăng tải thông báo đính chính từ nhóm tác giả, nêu rõ năm lỗi dữ liệu nguồn.
Các chỉnh sửa đã khắc phục lỗi dán dữ liệu trùng lặp, dữ liệu về khả năng sống sót tương đối của tế bào không chính xác, và các mẫu tế bào được thu thập nhiều lần do các nhà nghiên cứu chưa quen với phần mềm. Một tệp dữ liệu nguồn bao gồm bản sao thứ ba không chính xác đã bị xóa, và các điểm dữ liệu dư thừa đã được loại bỏ.
Thông báo cho biết các chỉnh sửa xuất phát từ những câu hỏi được nêu ra trên PubPeer. Các tác giả khẳng định họ đã xem xét lại tất cả dữ liệu và không tìm thấy vấn đề nào khác, đồng thời khẳng định các chỉnh sửa không ảnh hưởng đến những phát hiện hoặc kết luận chính của bài báo.
www.caixinglobal.com
