Những cái fen nói thì đúng không sai, nhưng mình thấy nó chỉ đúng 1 nửa.
Tức là nó sẽ đúng trước khi có sự xuất hiện của các thiết bị có khả năng hiển thị HDR.
Ví dụ như việc chúng ta combine ảnh AEB lại để ra được 1 tấm ảnh thể hiện đủ chi tiết của các vùng sáng và tối mà chụp ảnh bình thường không thể làm được, rồi gọi đó là HDR, thì thật ra nó sẽ đúng theo khái niệm cũ. Tức là 1 tấm ảnh thể hiện được đủ chi mọi chi tiết của các vùng sáng tối. Nhưng khi xem tấm ảnh đó, chắc chắn là chúng ta sẽ thấy hơi "kì lạ". Kì lạ ở đây đó là dường như trông hơi ảo ảo, ngoài đời thật chúng ta không bao giờ nhìn thấy khung cảnh nào như thế. Có thể là chúng ta nhìn được đầy đủ chi tiết, nhưng cảm giác chân thực về màu sắc thì không đúng.
Kỹ thuật này theo mình thì sẽ trở nên lỗi thời thôi, vì cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật thì việc camera thu được dải DR lớn hơn trong 1 shot chụp là điều rất bình thường. Ví dụ như đa phần máy ảnh bây giờ thu được 12ev, nhưng cũng có những con thu được tới 15ev rồi. Và anh em nào chơi máy ảnh lâu năm thì cũng biết bây giờ chụp 1 tấm chênh sáng cực mạnh với máy đời mới thì về kéo chi tiết cho cân bằng lại nó dễ hơn máy ảnh cách đây 10 năm cực kì nhiều. Cho tới 1 lúc nào đó chúng ta sẽ không còn phải chụp AEB để có đủ thông tin nữa, mà oneshot rồi về kéo là ra.
Giờ lại nói về ngoài đời thật chúng ta thấy gì nhé.
Mắt người có khả năng "khép/mở khẩu" để quan sát được rõ ràng mọi chi tiết từ sáng tới tối trong 1 thời điểm cực kì ngắn. Đó là điều mà tất cả các kỹ thuật in ấn đều không thể làm được. Ví dụ khi mình tập trung nhìn ngoài trời thấy rõ từng làn mây rõ mồn một thì sẽ không thể nào quan sát được chi tiết trong góc tối của nhà ngay lúc đó, nhưng khi liếc mắt ngay lập tức vào trong xó nhà và nhìn rõ ngay từng sợi lông con mèo mun đang nấp trong góc, lúc ấy chúng ta lại chỉ có cảm giác bên ngoài cực kì chói mà không thể nào đồng thời nhìn được rõ mây bên ngoài.
Ảnh JPG được ghép từ kỹ thuật AEB cũng sẽ không làm được điều này.
Thế nhưng với màn hình thì lại khác nha. 1 ví dụ dễ hiểu là màn hình từ iphone 11 trở lên là đã hỗ trợ tính năng HDR rất tốt rồi. Khi chụp 1 tấm ảnh chênh sáng mạnh, chúng ta có thể thấy rõ được mặt trời hoặc bóng đèn nhìn nó rất chói mắt, thế nhưng các chi tiết trong vùng tối vẫn cực kì rõ ràng. Giống như cái ảnh fen chụp ngoài trời kia, nếu quan sát trên màn iphone và đúng định dạng thì sẽ thấy chói mắt bởi ánh sáng phát ra từ đèn, chứ không phải là chỉ nhìn rõ chi tiết của cái đèn một cách đơn thuần.
Lúc ấy, nhìn vào màn hình thì đồng tử của chúng ta sẽ co giãn tùy vào việc mình nhìn vào đâu, y chang ngoài đời thật.
Nói cách khác, khái niệm HDR hiện nay theo mình, đầy đủ thì phải nói rằng nó bao gồm cả độ chênh lệch sáng tối và sự "chuẩn màu" nữa. Chứ không đơn thuần là việc hiển thị đủ chi tiết của vùng sáng hay vùng tối.
Hôm qua trong lúc hậu kỳ ảnh, mình có gặp 1 tình huống thế này.
Raw là 5 tấm chụp AEB.
1. Mình lấy tấm ở giữa với EV=0 và hậu kì cho ra ảnh nhìn rất ok ngon lành. Đủ chi tiết vùng sáng tối.
2. Combine 5 tấm đó lại thành ảnh HDR, và điều kì lạ là mình thấy nó không khác ảnh SDR lắm về độ sáng hay màu sắc. Lúc ấy mình đang bật chế độ "visualize for SDR" trong lightroom. Khi kết xuất ảnh đó ra JPG thì đúng là xem trên màn hình nó không hề khác gì so với ảnh SDR đã xuất ở bước 1.
3. Xuất ra jxl và xem trên ipad, do trên pc không đọc được file này. Lúc này thì thấy ảnh sáng hơn, màu sắc rực hơn nhưng nhìn chung là bị ... cháy sáng. Nhìn các vùng highlight cháy bét nhè, mặc dù trong lúc edit thì không hề cháy.
4. Cuối cùng mình kết luận là lúc edit mà màn hình vẫn để SDR thì dù có bật chế độ hỗ trợ của lightroom thì chỉnh vẫn sai bét. May mà màn pc của mình có hỗ trợ HDR, thế là bật cả HDR của PC lên, sau đó tắt mẹ chế độ hỗ trợ "visualize SDR" trong lightroom lên. Và bùm, nhìn nó cháy thật. Lúc này mình hậu kì lại và xuất sang jxl thì mở trên ipad kết quả y hệt trên pc. Và màu sắc trông nó trầm hơn là ảnh jpg ở bước 1 và 2, tuy nhiên cảm giác màu sắc nó chân thực hơn rất nhiều. Cuối cùng là nhìn vào chỗ tối thì đồng tử mình giãn ra để nhìn rõ được chi tiết, còn nhìn vào chỗ sáng thì đồng tử co lại để vẫn nhìn rõ được chi tiết. Đúng y ngoài đời thật.
5. Vậy còn nếu xuất ảnh ở bước 4 ra jpg thì sao?
À thì trông kết quả nó buồn cười lắm. Về cơ bản thì nó giống như ảnh HDR fen làm hay mọi người làm thôi, nhìn rõ được cả vùng sáng và tối cùng lúc mà không phải co giãn đồng tử. Thế nhưng trong trường hợp của mình thì trông ảnh nó bị đậm màu hẳn lên, tức là kết quả về màu sắc thì nó không còn đúng thực tế và đúng ý mình nữa. Tất nhiên là mình có thể chủ động chỉnh màu theo ý muốn, nhưng như vậy nó lại lặp lại trường hợp số 2 và 3. Đó là nhìn jpg thì ưng, nhưng vẫn file đó mà xuất jxl thì nhìn cháy sáng bét nhè.
Tóm lại, theo mình thì thời đại bây giờ đã thay đổi. Để sản xuất và xem được ảnh HDR đúng nghĩa thì chúng ta phải đồng bộ hóa từ kỹ thuật chụp cho tới workflow làm việc và cả màn hình hiển thị nữa. Thiếu đi 1 trong 3 cái đó thì nó sẽ không còn là HDR đúng nghĩa.
Mình có để source raw và kết quả sau khi chỉnh ở dưới cho anh em thử. Với ảnh jxl anh em lưu về phần photo của iporn là xem được ngay.
www.dropbox.com
nó làm sai khả năng nhận diện màu sắc, sáng tối, đen trắng
