Q: Định hướng phát triển trong kế hoạch ngân sách của Trump có tương lai ổn định, bền vững và cạnh tranh với thế giới không?
A: Ngắn gọn: khó bền vững nếu mục tiêu là cạnh tranh toàn diện dài hạn.
Đề xuất ngân sách FY2027 ưu tiên giảm chi tiêu dân sự và tăng mạnh cho quốc phòng, an ninh, trong khi cắt sâu các trụ cột khoa học như National Science Foundation, Environmental Protection Agency, National Institutes of Health và NASA. Điều này phản ánh một chiến lược nghiêng về sức mạnh cứng hơn là nuôi dưỡng hệ sinh thái đổi mới.
Vấn đề cốt lõi: năng lực cạnh tranh quốc gia không chỉ nằm ở quân sự, mà còn ở nhân lực STEM, nghiên cứu cơ bản và hệ sinh thái khoa học—những yếu tố tạo ra công nghệ và lợi thế dài hạn. Khi các nền tảng này bị thu hẹp, một quốc gia có thể mạnh hơn trong ngắn hạn ở các ưu tiên cụ thể, nhưng dễ suy yếu về sáng tạo và nguồn nhân lực trong tương lai.
Trong bối cảnh toàn cầu, cạnh tranh R&D ngày càng gay gắt, đặc biệt với China đang tăng tốc đầu tư và thu hẹp khoảng cách. Vì vậy, việc giảm đầu tư vào khoa học cơ bản trở thành rủi ro chiến lược.
Kết luận: định hướng này có thể phù hợp với mô hình “an ninh–quân sự–công nghiệp” trong ngắn hạn, nhưng kém bền vững nếu xét đến sức mạnh khoa học, đổi mới dân sự và khả năng cạnh tranh trong 10–20 năm tới.
Trump administration proposes massive budget cuts to science
The White House budget proposal would also curb federal payments for scientific publishing
www.scientificamerican.com