Sứ Giả Thiên Triều
Senior Member
AI Trung Quốc bứt phá nhờ lực lượng nhân tài và khả năng tối ưu nguồn lực. Thành công từ các startup hàng tỷ USD khẳng định tiềm lực tích lũy của hệ sinh thái nghiên cứu nước này.
Từng là thầy trò tại Đại học Thanh Hoa, Đường Kiện và Dương Thực Lân hiện chèo lái hai trong số những công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu Trung Quốc là Z.AI và Moonshot AI.
Sự bứt phá của họ cho thấy năng lực AI của Trung Quốc không phải do may mắn nhất thời, mà là thành quả tích lũy qua nhiều năm từ nguồn nhân lực, tiềm lực nghiên cứu và hệ sinh thái công nghệ đang trưởng thành.
Nguồn nhân lực được đào tạo bài bản
Theo Wall Street Journal, đằng sau làn sóng khởi nghiệp này là lực lượng nhân sự được Trung Quốc chuẩn bị từ đầu những năm 2000. Đó là thời điểm Internet bùng nổ, tạo ra kho dữ liệu khổng lồ khi hàng triệu người dân chuyển sang mua sắm, tìm kiếm thông tin và giao tiếp trực tuyến. Các doanh nghiệp lập tức đầu tư vào học máy để tối ưu hóa thương mại điện tử và phân tích hành vi người dùng.
Tối ưu nguồn lực trong cơn khát chip
Các nhà sáng lập Trung Quốc nhận thức rõ những hạn chế của mình: thiếu vốn đầu tư dài hạn và khó tiếp cận các dòng chip AI tiên tiến do lệnh trừng phạt từ Mỹ.
Đến giữa năm 2025, Z.AI huy động được khoảng 1,25 tỷ USD từ các tập đoàn công nghệ lớn và các quỹ đầu tư nhà nước. Dù vậy, ngân hàng Jefferies tính toán chi phí đầu tư của các công ty công nghệ Trung Quốc vẫn chưa bằng 1/5 so với các đối thủ Mỹ. Hoàn cảnh đó buộc họ phải tìm cách đạt hiệu quả tối đa với chi phí tối thiểu.
DeepSeek là đơn vị tiên phong trong tư duy này. Nhóm của ông Lương Văn Phong đã phát triển kỹ thuật MLA (Multi-head Latent Attention), giúp giảm đáng kể dung lượng bộ nhớ vận hành, từ đó cắt giảm chi phí tính toán. Họ cũng là bên sớm ứng dụng kiến trúc MoE (Mixture of Experts - Hỗn hợp các chuyên gia), phân tách bài toán cho từng mô hình chuyên biệt xử lý để giảm tải áp lực lên hệ thống chip.
Những tối ưu này đã tạo nên "cú sốc DeepSeek" vào tháng 1/2025 khi họ tung ra mô hình mã nguồn mở hiệu năng cao với chi phí sản xuất siêu rẻ, khiến thị trường công nghệ Mỹ chao đảo. Ngay cả Sam Altman, CEO của OpenAI, cũng phải thừa nhận DeepSeek là "một đối thủ đầy ấn tượng".
Bên cạnh cải tiến kỹ thuật, các công ty Trung Quốc còn thu hút nhân tài bằng cách chiêu mộ những chuyên gia Trung Quốc từ Mỹ trở về.
Rào cản công nghệ trong cuộc đua dài hơi
Tại cuộc họp của DeepSeek vào tháng 5/2025, ông Lương Văn Phong nhận định khoảng cách lớn nhất giữa AI Trung Quốc và Mỹ không nằm ở nhân sự mà nằm ở phần cứng. Các nhà nghiên cứu tại Z.AI hay Alibaba cho biết họ chỉ có trong tay lượng chip cao cấp bằng 1/5 so với các đồng nghiệp tại OpenAI hay Google.
"Doanh nghiệp Trung Quốc phải tối ưu hóa chi phí đến mức cực đoan. Trong khi đó, các công ty Mỹ sở hữu nguồn chip dồi dào và tiềm lực tài chính mạnh nên sẵn sàng đầu tư mạo hiểm cho các nghiên cứu mang tính đột phá cốt lõi", bà Laila Khawaja, nhà phân tích tại Gavekal Technologies, nhận xét.
Dù đối mặt nhiều rào cản, các kỹ sư Trung Quốc vẫn không dừng lại. Giáo sư Đường Kiện đang trực tiếp huấn luyện mô hình thế hệ mới cho Z.AI với quy mô hàng nghìn tỷ tham số, hướng tới khả năng tự thực hiện các tác vụ nghiên cứu phức tạp kéo dài nhiều tuần. Giới trong ngành ước tính các mô hình mới nhất của Anthropic hiện vượt mốc 5.000 tỷ tham số.
"Bất kỳ ai mở rộng được giới hạn công nghệ dù chỉ một chút cũng sẽ định hình lại toàn bộ ngành công nghiệp", ông Đường khẳng định trong bản ghi nhớ gửi nhân viên.
Những 'quái kiệt' của AI Trung Quốc
AI Trung Quốc bứt phá nhờ lực lượng nhân tài và khả năng tối ưu nguồn lực. Thành công từ các startup hàng tỷ USD khẳng định tiềm lực tích lũy của hệ sinh thái nghiên cứu nước này.
lifestyle.zingnews.vn
