Đối với phán quyết của Tòa án Tối cao London trong vụ
Wolfoo kiện
Peppa Pig, tòa án đã áp dụng các nguyên tắc cốt lõi của
Luật Bản quyền Vương quốc Anh (Copyright, Designs and Patents Act 1988 - CDPA) phối hợp cùng các điều ước quốc tế như
Công ước Berne và hiệp định
TRIPS của WTO. [
1,
2,
3]
Khung pháp lý cụ thể để xác định và xử lý hành vi đạo nhái bao gồm các nền tảng sau:
1. Nguyên tắc kiểm tra "Tiếp cận và Tương đồng đáng kể" (Access and Substantial Similarity)
Để tuyên bố một sản phẩm đạo nhái, tòa án quốc tế luôn dùng bộ lọc hai bước: [
1]
- Quyền tiếp cận (Access): Nguyên đơn phải chứng minh bị đơn đã có cơ hội tiếp cận và xem/nghe tác phẩm gốc. Trong trường hợp này, Peppa Pig là thương hiệu toàn cầu quá nổi tiếng, việc Sconnect tiếp cận là hiển nhiên. [1, 2, 3]
- Sự tương đồng đáng kể (Substantial Similarity): Tòa án không xét tổng thể mà bóc tách từng phần (hình ảnh, âm thanh, bối cảnh). Sự "tương đồng" được đánh giá dựa trên định lượng (số lượng phần bị sao chép) và định tính (phần bị sao chép có phải là cốt lõi, mang tính đặc trưng của tác phẩm gốc hay không). Việc lấy đúng các âm thanh biểu cảm đặc trưng như "Hooray!" cấu thành sự vi phạm định tính nghiêm trọng. [1, 2, 3, 4]
2. Sử dụng phân tích giám định kỹ thuật số (Spectrogram Analysis)
Trong kỷ nguyên số, tòa án không chỉ "nghe bằng tai" hay "nhìn bằng mắt" để phán quyết.
- Phân tích quang phổ âm thanh: Hasbro đã cung cấp cho tòa án các phân tích biểu đồ quang phổ tần số âm thanh (spectrogram).
- Biểu đồ này chứng minh các sóng âm trong video của Wolfoo trùng khớp cơ học từng mili-giây với sóng âm gốc của Peppa Pig. Đây là bằng chứng vật lý kỹ thuật số không thể chối cãi, khiến tòa án Anh kết luận bằng chứng sao chép là "hoàn toàn thuyết phục". [1, 2]
3. Nguyên tắc "Trách nhiệm pháp lý nghiêm ngặt" (Strict Liability Tort)
Đây là cái bẫy pháp lý mà nhiều công ty Việt Nam hay mắc phải khi đổi lỗi cho nhân viên hoặc bên thứ ba.
- Theo luật sở hữu trí tuệ Anh và các nước Âu-Mỹ, xâm phạm bản quyền là hành vi cấu thành trách nhiệm nghiêm ngặt. Nghĩa là tòa chỉ quan tâm đến kết quả thực tế (có sao chép hay không), chứ không quan tâm đến ý chí chủ quan (bạn cố tình hay vô ý, bạn có biết hay không).
- Do đó, lập luận của Sconnect về việc "do nhà thầu phụ bên thứ ba tự ý bỏ âm thanh vào mà chúng tôi không biết" hoàn toàn bị thẩm phán bác bỏ thẳng thừng vì không có giá trị bào chữa trước pháp luật. [1, 2]
4. Học thuyết "Cố ý gây nhầm lẫn" (Passing Off / Consumer Confusion)
Ngoài luật bản quyền, khung pháp lý còn xét đến hành vi cạnh tranh không lành mạnh: [
1,
2]
- Tòa án bảo hộ "uy tín thương hiệu" (Goodwill).
- Hasbro cáo buộc Sconnect cố tình xây dựng Wolfoo có nét tương đồng về phong cách đồ họa, bối cảnh gia đình, và nhóm tuổi hướng tới (2-5 tuổi) nhằm mục đích khiến trẻ em nhầm lẫn rằng hai bộ phim hoạt hình này đến từ cùng một nhà sản xuất. Khi người tiêu dùng bị nhận diện sai lệch, đó bị coi là hành vi trục lợi từ danh tiếng của thương hiệu đi trước. [1, 2, 3]
5. Cơ sở áp dụng lệnh trừng phạt trên phạm vi toàn cầu
Sconnect từng phản đối việc Tòa án Anh ra lệnh gỡ bỏ video trên toàn cầu (166 nước thành viên WTO) là "quá rộng". Tuy nhiên, tòa án Anh dựa vào cơ sở: [
1,
2]
- Cơ chế thẩm quyền xuyên biên giới: Do Sconnect phát hành nội dung hướng tới và có phát sinh doanh thu thương mại tại thị trường Vương quốc Anh (với lượt xem ước tính đạt hơn 100 triệu view/tháng tại Anh), tòa án Anh hoàn toàn có thẩm quyền tài phán đối với hành vi của doanh nghiệp. [1]
- Nguyên tắc Hệ thống pháp luật tương hỗ: Thông qua các công ước quốc tế (như Công ước Berne), các quốc gia thành viên cam kết bảo hộ quyền tác giả của nhau. Khi một tòa án có thẩm quyền ở quốc gia thành viên WTO tuyên bố nội dung vi phạm bản quyền, các nền tảng xuyên biên giới như YouTube (thuộc Google, Mỹ) buộc phải tuân thủ và gỡ bỏ trên toàn hệ thống để tránh liên đới pháp lý. [1, 2, 3]