NDMan
Senior Member
[Financial Times ngày 20 tháng 8 năm 2026]
Các nhà sản xuất robot hình người của Trung Quốc đang tạo ra phần lớn doanh thu bằng cách bán robot cho các trung tâm huấn luyện được chính phủ hậu thuẫn. Sau đó, những trung tâm này thu thập dữ liệu huấn luyện và bán ngược lại cho các nhà sản xuất robot. Mô hình này làm dấy lên lo ngại về nhu cầu thực tế trong một ngành công nghiệp mà Bắc Kinh đang tích cực thúc đẩy.
Mô hình được áp dụng rộng rãi này gợi nhớ đến hình thức “tài trợ tuần hoàn” của Nvidia dành cho các trung tâm dữ liệu AI, qua đó thúc đẩy ngành AI hiện thân của Trung Quốc. Định giá của các công ty khởi nghiệp như AgiBot và UBTech, doanh nghiệp đang niêm yết tại Hồng Kông, đã tăng vọt nhờ kỳ vọng rằng robot hình người sẽ đại diện cho tương lai của AI.
Tuy nhiên, các nhà đầu tư đang bắt đầu đặt câu hỏi liệu hoạt động mua sắm do chính phủ thúc đẩy có thể tạo ra nhu cầu thương mại thực sự hay không.
“Một bộ phận lớn nhà đầu tư giai đoạn đầu đều cho rằng lĩnh vực robot hình người đang tiến gần đến đỉnh của chu kỳ thổi phồng”, một nhà đầu tư cấp cao tại quỹ đầu tư mạo hiểm có trụ sở ở Bắc Kinh, đề nghị giấu tên, cho biết. “Chúng tôi đang tìm cơ hội bán bớt một phần cổ phần cho các nhà đầu tư khác để có thể thoái vốn.”
Trong kế hoạch phát triển ngành công nghiệp robot hình người, Bắc Kinh đã khuyến khích các chính quyền địa phương xây dựng những trung tâm huấn luyện quy mô lớn. Tại đây, con người “dạy” robot thực hiện các nhiệm vụ vật lý thông qua một quy trình điều khiển từ xa được gọi là “teleoperation”.
Điều này đã thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của các công ty khởi nghiệp robot. Gần 370 công ty đã được thành lập trong hai năm qua, trong đó hơn 50 công ty đã niêm yết hoặc đang chuẩn bị chào bán cổ phiếu ra công chúng. Unitree, doanh nghiệp được theo dõi sát sao nhất, đã tăng hơn 600% sau khi niêm yết trên sàn STAR Market chuyên về công nghệ của Thượng Hải vào thứ Tư, đưa mức định giá của công ty lên 50 tỷ USD.
Các trung tâm này thường được chính quyền địa phương và nhà sản xuất robot cùng tài trợ. Họ mua robot, tạo dữ liệu huấn luyện rồi bán dữ liệu cho các nhà sản xuất để cải tiến công nghệ.
“Mô hình này đang lan rộng nhanh chóng vì giúp giảm chi phí xây dựng cơ sở vật chất, mua thiết bị và tổ chức đội ngũ vận hành từ xa”, Poe Zhao, nhà phân tích công nghệ Trung Quốc độc lập và là người sáng lập Hello China Tech, cho biết.
“Nhưng nó cũng làm mờ ranh giới giữa nhu cầu độc lập và nhu cầu được tạo ra bên trong một hệ sinh thái có chính sách hỗ trợ.”
Nhân viên tại các trung tâm huấn luyện nói với Financial Times rằng chỉ một phần nhỏ dữ liệu được bán cho những doanh nghiệp ngoài ngành robot, chẳng hạn các hãng sản xuất ô tô, để sử dụng trên dây chuyền lắp ráp.
“Mô hình này không thể tồn tại lâu dài”, một nhà đầu tư khác nhận định. “Nếu các công ty không chứng minh được robot của họ có thể được triển khai trên quy mô lớn trong nhà máy, các nhà đầu tư sẽ bắt đầu đánh giá lại mức định giá trong năm tới.”
Theo công ty tư vấn Interact Analysis, tính đến tháng 6, hơn 90 trung tâm huấn luyện đã được thành lập hoặc đang được xây dựng trên khắp Trung Quốc. Các trung tâm hàng đầu cho biết họ tạo ra hơn 10 triệu điểm dữ liệu mỗi năm.
Mức giá có sự khác nhau, nhưng một người bán nói với Financial Times rằng dữ liệu huấn luyện cho một màn nhảy dài năm phút của robot có thể có giá lên tới 1 triệu nhân dân tệ, tương đương 148.000 USD.
Việc xây dựng hàng loạt trung tâm huấn luyện đang làm thay đổi các dự báo của ngành. Morgan Stanley đã nâng ước tính số lượng robot hình người được Trung Quốc xuất xưởng trong năm 2026 từ 28.000 chiếc vào tháng 6 lên 50.000 chiếc, với lý do chính quyền địa phương và khách hàng thương mại mua nhiều hơn dự kiến.
Những người ủng hộ cho rằng mô hình này sẽ giúp phát triển ngành công nghiệp robot và chuỗi cung ứng của Trung Quốc. Họ dẫn chứng ngành xe điện và pin năng lượng mặt trời – hai lĩnh vực mà Trung Quốc hiện chiếm ưu thế sau khi nhu cầu ban đầu được thúc đẩy bởi hoạt động mua sắm của chính phủ.
Đối với chính quyền địa phương, mô hình này giúp thu hút đầu tư, nhân tài và chuỗi cung ứng đến những khu vực có nguồn thu từ bán đất đang suy giảm. Một số trung tâm thuê sinh viên đại học làm người huấn luyện robot và tổ chức các chuyến tham quan có thu phí dành cho trẻ em, thanh thiếu niên trong kỳ nghỉ học.
Đối với các nhà sản xuất robot và nhà cung cấp, những trung tâm này là nguồn doanh thu quan trọng trong bối cảnh nhu cầu thương mại còn hạn chế.
Leju Robot, doanh nghiệp có trụ sở tại Thâm Quyến, cho biết các trung tâm huấn luyện chiếm 45% doanh số robot hình người Kuavo chủ lực của hãng trong năm ngoái, trở thành nguồn doanh thu lớn nhất của công ty.
UBTech cho biết đã nhận được lượng đơn đặt hàng trị giá 140 triệu nhân dân tệ, tương đương 21 triệu USD, từ các trung tâm huấn luyện được chính phủ hậu thuẫn trong năm ngoái. Mặc dù vẫn thua lỗ, công ty cho biết hoạt động bàn giao robot đóng góp 41% trong tổng doanh thu 2 tỷ nhân dân tệ của năm ngoái và kỳ vọng các đơn hàng từ chính phủ sẽ tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng trong năm nay.
Gần ba phần tư doanh thu từ robot hình người của Unitree trong chín tháng đầu năm 2025 đến từ khách hàng thuộc lĩnh vực giáo dục và nghiên cứu, bao gồm các trường đại học. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho biết chỉ một tỷ lệ tương đối nhỏ sản phẩm được chuyển đến những trung tâm thu thập dữ liệu.
Các nhà phân tích nhận định mối quan hệ chặt chẽ giữa chính quyền địa phương và các nhà sản xuất robot khiến việc phân biệt nhu cầu thực sự với hoạt động mua sắm do chính sách thúc đẩy trở nên khó khăn.
“Những công ty như chúng tôi cần doanh thu, chưa chắc đã cần lợi nhuận”, một kỹ sư thuật toán tại công ty có trụ sở ở Bắc Kinh chuyên bán phần mềm cho các nhà sản xuất robot cho biết. “Các trung tâm huấn luyện robot có thể báo cáo với cấp trên rằng họ đã mua thiết bị và robot, đã xây dựng cơ sở thu thập dữ liệu và đã bán được dữ liệu.”
Ông nói thêm: “Cả hai bên đều có được thứ mình cần và đều có thành quả để báo cáo.”
Theo hồ sơ đăng ký, tại trung tâm huấn luyện robot lớn nhất Bắc Kinh, nơi đã triển khai hơn 100 robot Kuavo, Leju sở hữu gần 38% cổ phần của công ty vận hành.
UBTech từ chối bình luận. Leju và Unitree không phản hồi đề nghị bình luận.
Một câu hỏi khác vẫn chưa có lời giải là liệu dữ liệu được tạo ra có đủ giá trị để biện minh cho khoản đầu tư hay không.
Marco Wang, nhà phân tích của Interact Analysis tại Thượng Hải, cho biết dữ liệu từ các trung tâm huấn luyện sẽ không “hữu ích 100%” vì robot chưa được triển khai trong môi trường thực tế.
“Ứng dụng thực tế, dây chuyền sản xuất thực tế hay nhà kho thực tế luôn khác với kịch bản được dựng sẵn”, Wang nói.
Các nhà phân tích tại Goldman Sachs cho rằng sự khan hiếm dữ liệu thực tế chất lượng cao vẫn là trở ngại lớn nhất đối với việc ứng dụng robot trên diện rộng.
Một quản lý cấp cao tại trung tâm huấn luyện ở miền bắc Trung Quốc cho biết dữ liệu của mỗi nhà sản xuất robot chỉ có thể được chính công ty đó sử dụng, làm dấy lên lo ngại về khả năng tương thích.
Bà cho biết thêm rằng trung bình, trong một ca huấn luyện kéo dài tám giờ, chỉ có khoảng hai đến ba giờ dữ liệu thực sự sử dụng được.
“Trung Quốc thường chấp nhận tình trạng đầu tư trùng lặp và những dự án thất bại trong giai đoạn đầu của một ngành công nghiệp chiến lược”, Zhao của Hello China Tech nhận định.
“Người ta kỳ vọng rằng những bài học về công nghệ, chuỗi cung ứng vững mạnh hơn và một số ít doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh toàn cầu sẽ đủ để bù đắp cho các khoản thua lỗ ở những nơi khác.”
Dưới có cmt "Sao lại làm hình người, hình người thì sao không gắn bánh xe cho nó!?" thì cả đám nick ko ava vào chửi các kiểu 
