V - Finally! Freelancer life - Hơn 10 năm nhìn lại. Được gì? Mất gì?
Thời gian trôi nhanh như chó chạy ngoài đồng. Cũng đôi lần như Đen Vâu tự hỏi "Cuộc đời này có được mấy lần mười năm?"
Quay qua quay lại đã ra trường đi làm mười mấy năm trời, cũng đã trải qua không ít thăng trầm biến cố. Đã đi qua tuổi 20 đẹp nhất của đời người. Vất vả có, thảnh thơi có. Giờ ra đường, múi mít toàn chào chú, thấy lạ lẫm nhưng riết rồi cũng quen. Ờ! Thì mình cũng gần bằng tuổi bố mấy bé ở nhà còn gì.
SG lại vào mùa mưa, tối có chút lạnh lạnh. Mình vẫn có thói quen ngồi cà phê cóc một mình, hút vài điếu thuốc (mình đã bỏ thuốc vài lần, nhưng tiếc, lại hút lại), suy ngẫm lại những việc đã qua, định hướng cho thời gian sắp tới.
Mình nghiêm túc với công việc freelance ngay từ khi bắt đầu. Vì mình nhìn thấy nó triển vọng ngay từ ngày đầu tiên. May mắn mình đã kiên trì không bó cuộc cho đến tận ngày hôm nay. Tự thấy chưa có thành tựu gì đáng kể. Nhiều team VN đang kiếm hàng triệu $ trên marketplace cũng chỉ mới là phần nổi, còn cả phần chìm. Nhưng thôi! Nhìn lên thì chẳng bằng ai, nhưng nhìn xuống thì không ai bằng mình. Tham vọng là cần thiết nhưng biết đủ thì mới là hạnh phúc.
Hơn 10 năm chinh chiến, già thì chưa, cũng còn lâu mới đến tuổi về hưu. Nhưng cảm thấy mình đã bắt đầu qua giai đoạn sung mãn nhất, sức khỏe cũng bắt đầu không còn tốt như xưa. Có lẽ cũng đến lúc tìm kiếm những hướng đi mới.
Sau tất cả, thử tổng kết để xem mình đã có gì khi sống một cuộc sống freelancer cả part-time lẫn full time.
- Mình có một thu nhập khá tốt so với mặt bằng chung của xã hội. Thu nhập đó đủ để mình mua 1 căn nhà nhỏ, sắm 1 con xe cỏ, đầu tư vào vài tài sản khác và cover được cho gia đình một cuộc sống dù không sang chảnh nhưng cũng tạm gọi là thoải mái. Chắc mình sẽ rất khó làm được điều này nếu giữ một công việc 9to5 thông thường.
- Mình phần nào chủ động được thời gian, chủ động được life style của mình. Dù tuần mình vẫn làm đủ 7 ngày ko nghỉ nhưng thời gian do mình tự sx. Sáng dậy tới phòng tập, vê tắm rửa, ăn sáng, cà phê, 9-10h hay 11h mới ngồi vào bàn làm việc, 6-7h tối thì nghỉ; Vì đã có gia đình và cuộc sống đã dần ổn định nên mình ko làm ngoài giờ, ko cày cuốc quá nhiều; Vì mình có những khách tốt nên mình không cần làm theo giờ của khách, ko bao giờ bị gọi lúc nửa đêm để fix một urgent bug. Mình ko bao giờ phải xin phép ai để nghỉ hay mang máy theo khi đi du lịch (Dù có urgent thì 2-3 ngày nữa mình về khách vẫn đợi, ko hối); Và vì chủ động thời gian, trưa bạn bè đi ngang khu mình, hú cái là có thể ra lai rai chiều về. Sáng con mè nheo đòi ba đưa đi học hay chiều mưa to quá thì mình có thể thoải mái đưa đón con được; Vợ buồn buồn rủ đi xem phim hay spa thì 2 vc có thể book đi luôn.
- Mình không có sếp. Khách hàng trả tiền cho mình và dĩ nhiên mình tôn trọng họ. Nhưng họ không phải sếp của mình. Mình ko bao giờ phải xin nghỉ, mình chỉ báo nghỉ.
- Chủ động nơi làm việc. Nhiều bạn có thể có điều này. Còn mình thì không. Mình có phòng làm việc và chỉ làm việc ở đó. Như mình nói ở trên, chẳng bao giờ mình làm việc ngoài quán cà phê hay mang máy tính theo khi đi du lịch. Và mình cũng không chọn sống ở một vùng quê nào đó vì những lý do khác ngoài công việc.
- Mình học được rất nhiều thứ, không phải chỉ mỗi technical skills. Và nó cho mình nhiều ý tưởng cũng như dạy cho mình nhiều bài học về thực hiện ý tưởng đó. Và nó giúp mình tạo ra được những thứ cho riêng mình, cho tương lai.
Và vì vậy, dù làm việc tuần 7 ngày nhưng vài năm nay mình thấy work-life balance của mình khá tốt. Mình vẫn kiếm tiền được, vẫn có thời gian (thậm chí nhiều hơn) cho gia đình, ae bạn bè và vẫn trải nghiệm được cuộc sống. Không phải một anh IT cận lùn đụt trĩ chả biết gì về thế giới, gặp gái là cúi mặt e thẹn.
Dĩ nhiên đó là mình. Nhiều ae ở trong những hoàn cảnh khác, những gia đoạn khác của cuộc sống. Nên anh em có thể sẽ phải sống khác.
Nghe có vẻ hấp dẫn! Nhưng tấm huy chương luôn có 2 mặt. Mình cũng đã và đang mất nhiều thứ.
- Khi mình bắt đầu, freelance như một side-job. Và vì mình còn có cà main-job. Nó lấy đi của mình nhiều thời gian và sức khỏe. Những đêm không ngủ. Những ngày thân xác rã rời, đầu óc trống rỗng. Những ngày vất vả thật sự.
- Khi mình bắt đầu trở thành full-time freelancer, gần 10 năm trước, đây là một quyết định không hề dễ dàng. Nhiều anh em củng thời này chắc cũng đã từng trải qua cảnh gia đình nghi ngại, hàng xóm xì xào. Mình nhẹ nhàng hơn nhưng cũng phải thấy ánh mắt lo lắng của mẹ khi thấy con ko còn hàng ngày đến cty. Dù vẫn kiếm ra tiền nhưng nó "có vẻ" không "ổn định" . Giờ thì có lẽ mọi thứ nhẹ nhàng hơn. Nghe freelancer lại còn có phần sang chảnh.
- Đồng nghiệp. Mình hiện giờ không có đồng nghiệp. Chỉ có vài ae từ ngày xưa làm chung giờ họa hoằn rủ nhau làm vài chai. Còn team làm chung thì toàn bọn ở đẩu ở đâu, thỉnh thoảng meeting chửi nhau tí rồi thôi.
- Sự thăng tiến trong nghề nghiệp và cái nhìn của xã hội về địa vị. Đây là cái ae sẽ mất đi mà có thể ko nhìn thấy trước. Nếu mình tiếp tục làm cty, giờ bèo lắm thì cũng ở level TA ở một cty vài trăm mạng. Hàng ngày sơ vin đóng thùng tới cty, họp hành, chửi nhau. Nghe TA nhiều người chả biết là gì. Nhưng đa số sẽ có cái nhìn thiện cảm hoặc chút trọng vọng hơn khi nghe tên ở cty gì đấy cung to to phết. Còn nhìn ông freelancer quần áo có phần xuề xòa, công việc ko rõ ràng, rất ít người hiểu. Mình thì ko hoàn toàn mất đi cái này vì mình còn có business khác. Nhưng phần nào mình cũng mất đi vài thứ. Và ae có thể cũng sẽ như vậy.
- Con cái có thể có cái nhìn sai lệch về cuộc sống. Nếu không khéo, con cái ae lớn lên, thấy bố mẹ chỉ quanh quản ở nhà, trong phòng làm việc mà chả bao giờ phải đi làm cty, ăn mặc thì xuề xòa mà vẫn có tiền xài. Có thể, nếu không khéo giáo dục, con cái ae sẽ có cái nhìn sai lệch về cuộc sống và công việc. Có thể mình lo hơi xa. Nhưng ae cũng nên cân nhắc.
Vậy thì ai có thể trở thành freelancer? Ai không thể?
- Hầu hết mọi ngành nghề đều có thể kiếm thêm từ side-job như mình có chia sẻ từ đầu. Có thể là ở một marketplace như mình cũng đã list ra, hoặc là từ những mối quan hệ xung quanh. Mình nghĩ đó ko hoàn toàn là freelancer nhưng là một khởi đầu tốt.
- Để trở thành một freelancer thực thụ, bạn cần nhiều thứ hơn là làm một công việc văn phòng thông thường. Trước hết là sự kiên trì để vượt qua giai đoạn khó khăn ban đầu. Tiếp theo là khả năng self-motivate bản thân để vượt qua những giai đoạn khó khăn một mình và duy trì công việc này. Tiếp nữa là khả năng đàm phán với khách hàng, khả năng estimate công việc, khả năng tự học... Đó cũng là những kĩ năng giúp bạn nhanh trưởng thành và hoàn thiện bản thân. Vì nó cũng cần cho cuộc sống của bạn.
- Và dĩ nhiên, nếu bạn ưa thích sự ổn định, bạn ngại OT, bạn thiếu kiên định, bạn lười học hỏi thì freelancer chắc chắn ko phải là lựa chọn tốt.
Có nên làm freelancer hay không?
Đó là lựa chọn của bạn. Mình viết khá nhiều ở trên. Cái gì cũng có ưu và khuyết. Hãy tự cân nhắc theo hoàn cảnh của bạn vì không bao giờ có cùng một đáp án cho 2 người khác nhau. Nếu bạn chưa chắc chắn, hãy bắt đầu như một side-job trong khi vẫn giữ công việc chính và trải nghiệm.
Mình viết khá dài. Chắc hẳn nhiều anh em ko đọc hết. Nhưng hy vọng có thể giúp ích được cho một vài bạn có hứng thú. Cũng mong những ae khác chia sẻ trải nghiệm của bản thân để mọi người có cái nhìn đúng đắn về công việc này. Đừng để media tô vẽ nó như một dream job. Cũng đừng để mọi người nhìn nhận freelancer như những kẻ thất nghiệp hay đánh quả.
Hết!
Xem tệp đính kèm 1187793
