Giải thích về khả năng tương thích của bộ chuyển số SRAM
Bộ group SRAM GX Eagle 12 tốc của SRAM cung cấp 1 dải tỉ số truyền lớn
So với Shimano thì bên SRAM nó dễ hiểu hơn 1 chút
+ Khả năng tương thích của bộ chuyển số cơ học SRAM hệ Road / Gravel
Dòng SRAM Apex Eagle 12 tốc độ hiện là bộ group cơ học duy nhất của SRAM dành cho Road / Gravel và có khả năng tương thích chéo với các thành phần MTB cơ học SRAM Eagle
Các thành phần dòng Road của SRAM 10 và 11 tốc độ có thể tương thích với nhau – nghĩa là bạn có thể sử dụngcùi đề sau SRAM Red 10 tốc độ với bộ tay lắc SRAM 22
Các thành phần SRAM 10 tốc độ có thể tương thích với nhau, bất kể chúng là bộ phận xe đạp Road hay xe đạp leo núi – ví dụ, bạn có thể sử dụng bộ tay lắc bên Road với cùi đề sau xe đạp leo núi
+ Khả năng tương thích của bộ chuyển số cơ học SRAM hệ MTB
Các bộ truyền động Eagle 12 tốc độ mới nhất của SRAM đều tương thích chéo với nhau và với SRAM Apex Eagle. Chúng cũng tương thích với các thành phần của bộ truyền động SRAM Transmision
Các thành phần xe đạp leo núi SRAM 10 và 11 tốc độ không tương thích với nhau
Các thành phần SRAM 10 tốc độ tương thích với nhau, bất kể chúng là bộ phận xe đạp Road hay xe đạp leo núi - ví dụ, bạn có thể sử dụng tay lắc bên Road với cùi đề sau xe đạp leo núi
Các thành phần SRAM 7, 8 và 9 tốc độ đều tương thích với nhau, bất kể chúng là bộ phận xe đạp Road hay xe đạp leo núi
+ Khả năng tương thích của bộ chuyển số điện SRAM
Các thành phần của bộ group SRAM 12 tốc độ không tương thích ngược với 11 tốc độ. Ngoại trừ pin eTap, hoạt động với tất cả các thành phần AXS 12 tốc độ và 11 tốc độ
Các bộ cùi đề sau AXS 12 tốc độ hiện tại của SRAM đều tương thích với xe đạp Road, xe đạp Gravel và xe đạp leo núi. Ví dụ, bạn có thể lắp bộ ccùi đề sau Eagle trên xe đạp Roadhoặc xe đạp địa hình. Tuy nhiên bạn sẽ cần lắp xích tương thích (bạn không thể lắp xích FlatTop Road với bộ chuyển số sau Eagle), giò dĩa và líp
Bộ group AXS 12 tốc độ dành cho xe đạp Gravel và xe đạp leo núi của SRAM có thể được sử dụng cùng nhau, kết hợp bộ tay lắc bên Road / Gravel với cùi đề sau Eagle AXS và líp 10-50t hoặc 10-52t, để build 1 chiếc Gravel có dải tỉ số truyền lớn như MTB
Tuy nhiên, với bộ group SRAM Force AXS Wide và Rival AXS Wide có nghĩa là bạn không cần phải mix tè le như vậy. Dòng Wide là sự kết hợp giữa tốc độ của Road và dải tỉ số truyền lớn của MTB giúp nhưng chiếc Gravel trang bị bộ group này chạy được đa địa hình hơn. Chúng hoạt động với bộ chuyển số Force và Rival AXS 1x (XPLR) hoặc 2x tiêu chuẩn.
Ở Red/Force AXS thế hệ trước, có một bộ cùi đề sau cụ thể được thiết kế để chạy với líp 10-36 răng, với một phiên bản khác chạy với bộ líp 10-33 răng. Thế hệ thứ hai của cả hai bộ chuyển số (và Rival AXS) sẽ hỗ trợ 10-36 răng ở 2x.
Cùi đề Force và Rival XPLR AXS 1x sẽ chạy với líp 10-36t hoặc 10-44t.
Tay lắc Red eTap 11 tốc độ và cùi đề sau đời cũ không tương thích với eTap AXS 12 tốc độ.
+ Khả năng tương thích của bộ chuyển số cơ học Campagnolo hệ Road / Gravel
Khả năng tương thích chéo giữa các thế hệ bộ group của Campagnolo khác nhau khá dễ hiểu vì Campagnolo không làm bộ group xe đạp leo núi nào
Nhưng, như thường lệ của Campag, có một sự lúng túng kỳ lạ.
Tất cả các bộ chuyển số Campagnolo 8 và 9 tốc độ trước giữa năm 2001 đều sử dụng cùng tỷ lệ kéo và tương thích với nhau. Thế hệ bộ phận này thường được gọi là 'Campy cũ'
Sau giữa năm 2001, Campagnolo bắt đầu sử dụng tỷ lệ kéo được sửa đổi cho bộ chuyển số 9 tốc độ mới hơn của mình. Những bộ chuyển số này và tất cả các bộ chuyển số 10 và 11 tốc độ từ thời kỳ này đều tương thích với nhau - ví dụ, bạn có thể chạy bộ chuyển số Athena với bộ chuyển số Record
Campagnolo đã giới thiệu nhiều thay đổi cho các bộ groupset của mình, dẫn đến khả năng tương thích giữa các thế hệ giảm đi. Các chữ cái được đánh dấu (chỉ ra phạm vi) sẽ giúp bạn xác định xem các bộ phận của mình có tương thích hay không. - Campagnolo
Nhưng giờ đây mọi thứ trở nên phức tạp hơn (hoặc đơn giản hơn, tùy thuộc vào cách bạn nhìn nhận) với những thay đổi nhỏ đối với tất cả các bộ truyền động của Campagnolo dẫn đến khả năng tương thích giữa các nhóm bộ truyền động giảm đi.
Tóm lại, những thay đổi này đã ảnh hưởng đến hầu hết các bộ phận truyền động của hãng (các trục giữa có chiều rộng khác nhau dẫn đến chainlines thay đổi, tỷ lệ kéo cáp khác nhau, v.v.).
Các bộ phận tương thích hiện được đánh dấu bằng một chữ cái được bao quanh bởi một hình vuông - nói một cách đơn giản, nếu tất cả các thành phần của bạn có cùng một chữ cái được đóng dấu trên đó, chúng sẽ hoạt động cùng nhau.
Campagnolo cung cấp mô tả chi tiết hơn nhiều về các thay đổi và chúng tôi thực sự khuyên bạn nên đọc kỹ hướng dẫn này trước khi quyết định mua bất kỳ bộ phận mới nào từ thương hiệu Ý.
Cũng có sự khác biệt về tỷ số kéo giữa các nhóm khác nhau: bộ chuyển số Ergopower được sử dụng bởi Super Record, Record và Chorus 11 tốc độ cơ học không tương thích với Potenza, bản thân Potenza cũng không tương thích với cả hệ thống Ergopower và Centaur Power-Shift.
Tuy nhiên, mọi thứ trở nên dễ dàng hơn nhiều với các bộ group Road 12 tốc độ mới nhất của hãng. Bạn có thể kết hợp và ghép các thành phần giữa Chorus, Record và Super-Record.
Các bộ group Gravel dòng Ekar và Ekar GT của thương hiệu hiện là sản phẩm duy nhất có 13 tốc độ và bạn không thể chạy chúng với các thành phần 12 tốc độ của Campagnolo
+ Khả năng tương thích của bộ chuyển số điện Campagnolo hệ Road / Gravel
Bộ groupset Campagnolo Super Record WLR hàng đầu của Campagnolo là một hệ thống độc lập. Nó sử dụng giao thức không dây để giao tiếp giữa các bộ phận của nó.
Bộ groupset điện tử Super Record EPS thế hệ trước của Campagnolo cũng có 12 tốc độ. Một lần nữa, nó là một hệ thống riêng biệt, với các thiết bị điện tử riêng và sử dụng dây để giao tiếp giữa tay lắc và cùi đề sau
Thêm vào đó, các bộ phận cho hệ thống phanh đĩa và phanh vành không hoạt động cùng nhau một cách bình thường. Cũng không có khả năng tương thích ngược với EPS 11 tốc độ cũ hơn hoặc khả năng tương thích thuận để nâng cấp từ 11 tốc độ lên 12 tốc độ.
Tin tốt là có một số khả năng tương thích ngược giữa các thành phần EPS 11 tốc độ phiên bản thứ 3 và các thế hệ cũ hơn.
+ Chọn loại cùi đề có độ dài phù hơp
Sau khi chúng ta đã xác định được tốc độ, thương hiệu và khả năng tương thích của cùi đề, bạn phải tính toán chiều dài cùi đề mà hệ thống truyền động của bạn yêu cầu: dài, ngắn hay trung bình.
Chiều dài cùi đề của bạn được xác định bằng phạm vi tỉ số truyền , hay nói đơn giản là bộ lớn của bộ líp trên xe bạn - cùi đề càng dài thì độ bù sên ( chênh lệch sên giữa líp nhỏ nhất và líp lớn nhất ) càng lớn. Nói dễ hiểu thì líp càng lớn thì cùi đề phải càng dài
Hướng dẫn nhanh về cách chọn cùi đề có độ dài thích hợp
Có 2 tình huống phổ biến mà bạn cần 1 cùi đề dài :
1. Độ chênh lệch giữa líp nhỏ nhất và líp lớn nhất cao, cụ thể từ 10-42T trở lên
2. Độ chênh lệch giữa giữa các dĩa của giò dĩa lớn ( giò 2-3 dĩa )
Nếu bạn đang sử dụng hệ thống truyền động 1x với líp kích thước thông thường (tức là 11-36t hoặc nhỏ hơn) hoặc một số hệ thống truyền động xe đạp leo núi 2x với líp có kích thước tương tự, bạn có thể n sử dụng cùi đề có chiều dài trung bình
Nếu bạn có hệ thống truyền động Road 2x ruyền thống với líp thông thường (tức là 11-28t hoặc nhỏ hơn), bạn có thể sử dụng cùi đề có chiều dài ngắn
Trên thực tế, cả Shimano và SRAM đều hợp lý hóa cùi đề 2x12 mới nhất của họ để sử dụng trên đường nên chỉ có một tùy chọn chiều dài cùi đề duy nhất
Một số dòng groupset cho các dòng xe DownHill thường có cùi đề ngắn và líp nhỏ, do xe Downhill chủ yếu dùng để đổ dốc chứ ko đạp lên dốc nên không cần bộ líp lớn. Cùi đề ngắn sẽ tăng độ cứng của cùi đề, giảm độ văng của sợi sên, cũng như giảm khả năng va chạm của cùi đề với địa hình , (ví dụ: Shimano Saint và SRAM X01 DH).
Vậy làm sao để biết xe bạn cần loại cùi đề nào, thì sau đây là công thức tính :
( số răng líp lớn nhất - số răng líp nhỏ nhất) + (số răng dĩa lớn nhất - số răng líp nhỏ nhất) = dung lượng cần thiết , hay còn gọi là khả năng tải của cùi đề
Ví dụ như chúng ta có 1 bộ truyền động có bộ líp là 11-32 và giò dĩa 52-36, chúng ta sẽ ra được kết quả :
(32 - 11) + (52 - 36) = 37 T
Với Shimano, khả năng tải của cùi đề ngắn ( kí hiệu SS - Short Cage ) là 35T, vậy bộ truyền động trên phải dùng cùi đề có chiều dài trung bình ( kí hiêu GS ) , cùi đề GS của Shimano có khả năng tải tối đa là 39T, nên có thể sử dụng được với bộ trên
Dĩ nhiên là nếu độ chênh lệch không quá lớn, thì bạn vẫn có thể sử dụng cùi đề SS cho hệ truyền động trên nếu thợ có tay nghề canh chỉnh, tuy nhiên Shimano không khuyến khích và luôn yêu phải đi đúng kỹ thuật
Giải thích về bộ ly hợp ( Clutch ) trên cùi đề
Cùi đề có Clutch trước đây chỉ có mặt trên các dòng group MTB, nhưng giờ cũng đã phổ biến trên Road và Gravel
Cùi đề thông thường chỉ dựa vào lực căng của lò xo để giữa căng sợi sên
Với cùi đề sử dụng Clutch , về cơ bản, bộ phận này làm tăng độ cứng ( độ căng sên ) của cùi đề, thông qua hệ thống clutch sử dụng lò xo, hoặc xịn xò hơn là thủy lực , như trên SRAM AXS, nó giúp giảm giao động của cùi đề khi bạn đạp trên đường xấu, đồng thời giúp cùi đề hoạt động êm ái và chính xác hơn
Mặc dù cách diễn giải của SRAM, Shimano và Campagnolo về bộ ly hợp trên cùi đề có đôi chút khác biệt, nhưng tất cả đều cùng 1 mục đích
Hầu như tất cả các bộ cùi đề sau của xe đạp leo núi hiện đại (và bao gồm GRX gravel của Shimano, Road Ultegra RX 11 tốc độ cũ hơn, Campagnolo Ekar, SRAM và bộ chuyển số sau đường trường eTap AXS 12 tốc độ) đều có sử dụng Clutch
Bộ cùi đề sử dụng cơ cấu ly hợp cung cấp hệ thống truyền động êm hơn và đáng tin cậy hơn, do đó là 1 nâng cấp đáng giá cho chiếc xe của bạn
+ Cùi đề mắc tiền thì hơn gì cùi đề lỏ ?
Trọng lượng :
1 bộ cùi đề mắc tiền sẽ có trọng lượng nhẹ hơn, do sử dụng các vật liệu cao cấp hơn như titan, carbon, cũng như được chế tạo nhằm loại bỏ tối đa các vật liệu thừa để đem lại trọng lượng nhẹ nhất .
Độ bền :
Cùi đề mắc tiền sẽ được chế tạo bằng các vật liệu cao cấp cũng nhưng có dung sai nhỏ hơn các dòng rẻ hơn. Ngoài ra nó cũng hoạt động êm ái và mượt mà hơn, như các dòng giá thấp thì bánh xe đề sẽ sử dụng ống lót, thay vì bạc đạn như các dòng cao cấp, thậm chí là bạc đạn ceramic
Ngoại hình :
Cùi đề mắc tiền nhìn sẽ đẹp hơn cùi đề dòng thấp, đó là sự hầm hố nếu là trên xe MTB, hoặc sự trang nhã trên xe Road, những dòng cùi đề cao cấp của Campa sau nhiều năm sử dụng nó vẫn sáng bóng như 1 món trang sức trên chiếc xe của bạn