Trận Tương Phàn (tháng 7 - 219)
I. Bối cảnh:
- Lưu bị đã có được Tứ Xuyên, mở rộng thế lực
- Tào Tháo thì xưng Ngụy Vương đặt đô ở Nghiệp Thành, thành ra nước Ngụy (Nghiệp) trong nước Hán (Hứa đô). Cac Hán thân đứng đầu là Tuân Úc bị trừ khử (kéo theo các đại thần Mao Giới , Thôi Diễm cũng bi chém), gây nên tình trạng phân hóa nội bộ (Hán vs Ngụy). Tuy nhiên vì Tháo vẫn nắm quân đội và chiến thắng liên tiếp (phá Mã Siêu , dẹp Trương Lỗ) nên mọi thứ vẫn êm đẹp .
- Quan Vũ trị sở các quận nam Kinh châu dc 6 năm, đồn trại quân sĩ dc huấn luyện tốt, các phong hòa đài dc xây dựng để bố phòng, nhất là thủy quân dc cbi rất lưỡng. Ngoài khả năng trị sở và luyện quân , Vũ còn liên kết với các lực lượng bảo hoàng ở Ngụy để cùng nhau phục hưng Hán Thất (nhất là khi Tào xưng Ngụy Vương) .
217 - 218 : Luu bi chiếm dc một phần Hán Trung, cự nhau với Chinh Tây tướng quân Hà Hầu Uyên
Tháng 10 - 218, Hầu Âm nổi loạn ở Uyển Thành (Nam Dương , bắc tương dương trong hình), với lý do bảo hoàng nhà Hán, . Tào nhân dc cử tới, chức Chinh Nam tương quân, sau khi diệt dc Hầu âm thì Đồ SÁT cả thành để răn đe các nơi khác , rồi quay về Tương Phàn
Tháng 1 219. , Chinh Tây tướng quân Hà Hầu Uyên tử trận ở Hán Trung , buộc Tháo phải đích thân ra quân tới Hán Trung . Trận Hán Trung tốn rất nhiều tài lực của Ngụy ở phía Tây, dc ví là "gân gà"
Thang 5 219 . Tháo thất bại và bỏ Hán Trung vì quá hao tài lực, phải lui về Trường An, cử Bàng Đức về mặt trận phía nam .
II. Diễn Biến
Tháng 7 219 , Vũ râu khởi binh từ Giang Lăng (khoảng 3 vạn thủy bộ) , bắc tiến Tương Phàn. Yêu cầu Mạnh Đạt- Luu Phong từ Phòng Lăng đông tiến hỗ trợ , nhưng bị từ chối.
- Tương dương : năm ở phía nam bờ sông ở hình sau
- Phàn Thành : nằm ở phía bắc bờ sông (vùng khoanh trong hình)
- (*) Tương Dương - Phàn Thành thực chất là 1 cụm thành trì có còn sông cắt ngang qua , giống Long Biên - Hoàn Kiếm .
Nhân sự và Quân hàm
- Tào Nhân chắc chắn đã ra đối trận với Vũ râu nhưng có lẽ đã thất thế nên bị buộc lui về thành cố thủ, bắn tin về triều gọi tiếp viện.
- Về phía Ngụy thì sau 2 lần bại trận ở phía Hán Trung thì nguồn lực bên này đã ko còn , phía Đông thì vẫn cần để chống Ngô. Nên chỉ có thể cầm tinh binh chủ lực tiến từ Hứa đô xuống nam, sai Vu Cấm chỉ huy . Tới nơi đóng 7 trại lớn (*) ở phía Phàn thành (bay đạo quân, Bàng Đức chỉ huy 1 trong 7 đại trại ) .
(*) Theo tôn quyền truyện thì sau trận thì số tù binh dc giải về Giang Lăng lên tới 3 vạn . Thì tổng 7 đạo quân này có khi lên tới hơn còn số 3 vạn này . Ngoài vấn đề quân số thì Vu Cấm là chỉ huy Thanh Châu binh , là loại tinh binh chủ lực cấp sư đoàn (chứ ko phải loai lính đặc biệt só lượng ít kiểu Hổ Báo kị) . Đội quân "7 đạo" này là loại vừa đông vừa tinh nhuệ.
Tháng 8 219 , Quan Vũ thuận thế nước diệt 7 đạo quân của Vu Cấm. Quan Vũ uy chấn hoa hạ.
Bình
Bên Ngô: tuy Vũ dẫn quân chủ lực bắc tiến rồi nhưng bố phòng ở Giang Lăng vẫn rất tốt, Lã Mông (lúc này đang là đô đôc) nhìn thèm nhưng ko dám đánh mà lại từ chức, cho áo vải sĩ tộc là Tốn ra thay.
Tháng 9 219
Hậu phương Ngụy:
- Ở Nghiệp thành , kinh đô Ngụy quốc đang do Tào Phi trấn giữ, thì Ngụy Phúng xách động nổi loạn, bảo hoàng ủng hộ Hán triều => bị chém hết. Trong đám nổi loạn thì có con của Vương Xán (kiến an thất tử), và tướng trẻ Văn Khâm (về sau 2 lần binh biến chống Tư mã).
- Táo lúc về Nghiệp thành thì hung tin từ Tương Phàn gửi về, sợ qua định thiên đô. Nhưng sau đó thì bắt đầu liên minh Ngô,
- Từ Hoảng dc lệnh tiếp viện, nhưng binh địa phương ko còn (đi cùng Nhân và Cấm), thì mộ tân binh ở quanh Nam Dương (Uyển thành), và đợi quân ở các địa phương khác là Lã Kiền và Chu Cái tới (riêng Chu Cái là 20 doanh ~ 1 vạn ). Tháo sẽ dẫn đại quân theo sau
- Trương Liêu dc lênh sẵn sàng dc điều động sang đông tiếp viện.
Tiền tuyến
- Quân trong Phàn Thành mất nhuệ khi trầm trọng, Nhân định bỏ thành. Sau khi Mãn Sung khuyên thì chém ngựa tử thủ, ra lệnh tổng động viên ,vet hết đàn ông con trai thì dc 1 vạn quân để tử thủ.
- Các tướng Tào khác gồm thứ sử Kinh châu là Hồ Tu, thái thú Nam Hương là Trù Phương đều đầu hàng Quan Vũ , Các xứ Lương, Giáp, Lục ( các đất gần hứa đô ) đều có ý ngấm ngầm hưởng ứng Vũ, kết lập bè đảng, Vũ oai chấn cả Hoa Hạ" - Quan Vũ truyện
Bình
T
háng 10 219, Từ Hoảng cầm quân áp sát vòng vây , giải áp lực cho Phàn Thành. Quyết định của các bên
Thời điểm này cực kì nhạy cảm cho và quyết định cho cả 3 bên
- Ngô: Lục Tốn đang đóng ở Vũ Xương (Vũ Hán ngày nay) , gửi thư vuốt râu Vũ
- Ngụy: Chắn chắn sẽ tử chiến, Tháo đã thân chinh thì một trận định càng khôn , như đã bình ở trên.
- Về phía Quan Vũ vì lực lượng chủ lực của Quan Vũ lúc khởi là ko nhiều , kèm thêm 3 vạn hàng binh của Vu Cấm thì quân lương cạn kiệt (điểm này thì Quan Vũ nhân từ chán so với Bạch Khởi hay Hạng Vũ), quân lương cạn đến nỗi nhiều lần Vũ râu cho người chạy qua vùng của quân Ngô (nói trắng ra là qua để cướp lương thực) . Vũ chỉ có thể quyết định : rút quân về HOẶC tiếp tục => Vũ chọn tiếp tục và vét nốt quân và lương từ Giang Lăng lên
=> 10/10 người nếu ở thời điểm này như Quan Vũ thì đều quyết định như Quan Vũ thôi. Cả thời tq thì đây là lần duy nhất mà Thục Ngô có thể đẩy Ngụy vào bờ vực đổ vỡ, về sau thì Thục Ngô chỉ có thể quấy rầy biên thùy của Ngụy là hết mức rồi
Tháng 11 219 ,
- Lã Mông phá Giang Lăng.
- Từ Hoảng giải vây Phàn Thành
Tháng 12 - 219
- Vũ dẫn quân về nữa đường thì hay tin Giang Lăng thất thủ. quân số toàn có gia đình ở quanh Giang Lăng nên đào ngủ về nhà hết. Vũ chạy sang tây thì bị bắt ở địa điểm trong hình.
Bình:
- Tới tận t11 thì quân Ngô mới thưc sự hành động , trc đó vẫn ai cũng tin vào liên minh Thục Ngô . T12 vũ dẹo thì Bị ko làm gì dc đâu, trong vòng 1 tháng thì quá ngắn
- Nếu như (Chu Du hỏa công Xích Bích, Tào Công phá Ô Sào, Lục Tốn đôt Di Lăng) đều là dùng hỏa công mà thành danh, nhưng cả ba đều có lợi thế sân nhà , có bộ tướng lâu năm xung quanh và thông thuộc địa hình. Thì" Quan Vũ thủy công Vu Cấm" còn kinh hơn, vì
- Vũ râu xuất thân là một "mã cung thủ" vô danh tiểu tốt, thành danh trên lưng ngựa ở phương bắc nhưng lại cầm lính phương nam chuyên thuy binh đi tấn công
- Vũ là bên tấn công trước, nhat la khi Vu Cấm kéo quân chủ lực Ngụy tới thì Vũ phải vừa vây 2 thành Tương Dương lẫn Phàn Thành , vừa phải đối đầu quân chủ lực Vu Cấm . Đã thế yếu hơn về quân số và hậu cần trên toàn tuyến.
- Sau khi chiếm dc phần Kinh Châu của Vũ râu thì Ngô chưa bao giờ có thể gây dc anh hưởng gì mạnh mẽ tới Ngụy, cao nhất cũng chỉ là quấy rối biên thùy . Trong khi chỉ vùng đất bằng 1/4 nước Ngô, thì Quan Vũ đã làm nước Ngụy thất bại thảm hại cả về quân sự lẫn chia rẽ được nội bộ Ngụy.
- Nếu như tướng có 2 loại : cầm đao tiên phong đánh nhau hoặc làm soái lãnh lãnh quân. Nhưng riêng Vũ lại làm dc cả hai , thông thạo cả bộ kị lẫn thủy binh.
